Cần truy xuất nguồn gốc hàng hóa để tránh hàng giả, hàng nhái

Phát biểu tại tọa đàm “Truy xuất nguồn gốc – Lá chắn bảo vệ doanh nghiệp và người tiêu dùng” sáng 22/5 tại Hà Nội, ông Trần Hữu Linh - Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) - cho biết yêu cầu về truy xuất nguồn gốc đang trở nên cấp thiết khi pháp luật ngày càng siết chặt quy định minh bạch hàng hóa, trong khi xu hướng quản lý cũng chuyển dần từ “hậu kiểm” sang “tiền kiểm”.

Theo ông Linh, doanh nghiệp hiện không chỉ cần đảm bảo chất lượng sản phẩm mà còn phải chủ động công khai thông tin trong toàn bộ chuỗi cung ứng. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh tình trạng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, sản xuất và buôn bán hàng giả vẫn diễn biến phức tạp.

“Từng có giai đoạn nhiều doanh nghiệp cho rằng chỉ cần dán tem chống giả là đủ. Với truy xuất nguồn gốc cũng cần hiểu đúng bản chất để tránh làm theo phong trào”, ông Linh nói.

Ông Nguyễn Quốc An - Phó Tổng Giám đốc Công ty Super Phốt phát và Hóa chất Lâm Thao cho biết doanh nghiệp đã áp dụng mã QR cho sản phẩm từ năm 2021 nhằm đối phó tình trạng phân bón giả, nhái thương hiệu.

“Là thương hiệu lớn với sản lượng hàng triệu tấn mỗi năm, sản phẩm của chúng tôi bị làm giả rất nhiều. Truy xuất nguồn gốc giúp doanh nghiệp kiểm soát thị trường tốt hơn, đồng thời hỗ trợ người dân nhận diện hàng chính hãng”, ông An nói.

Tương tự, trong lĩnh vực năng lượng, đại diện Gas South cho biết doanh nghiệp triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc từ năm 2020 để quản lý gần 4 triệu bình gas lưu thông trên thị trường.

Ban đầu, hệ thống được xây dựng nhằm đáp ứng quy định về sổ theo dõi điện tử, song sau đó dần trở thành công cụ quản trị quan trọng. Việc số hóa dữ liệu giúp doanh nghiệp theo dõi chính xác vòng đời của từng bình gas, hạn chế rủi ro và tăng tính minh bạch trong hoạt động kinh doanh.

Ông Phan Văn Tâm - Phó Tổng Giám đốc Công ty CP Phân bón Bình Điền cho rằng truy xuất nguồn gốc không phải khái niệm mới, nhưng hiện là thời điểm phù hợp để triển khai rộng rãi nhờ sự phổ cập của điện thoại thông minh và các nền tảng số.

“Doanh nghiệp muốn phát triển bền vững và bảo vệ thương hiệu thì bắt buộc phải triển khai truy xuất nguồn gốc”, ông Tâm nhấn mạnh.

Từ góc độ công nghệ, ông Phạm Văn Quân - Chủ tịch CTCP Công nghệ Checkee lưu ý truy xuất nguồn gốc không đơn thuần là dán mã QR lên sản phẩm. Theo ông, phía sau mỗi mã truy xuất phải là hệ thống dữ liệu được kết nối xuyên suốt từ khâu sản xuất, vận chuyển đến phân phối.

Cũng theo ông Quân, lợi ích lớn nhất của truy xuất nguồn gốc là giúp doanh nghiệp bảo vệ thương hiệu trong bối cảnh hàng giả và hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ ngày càng phức tạp.

Đồng quan điểm, ông Trần Hữu Linh cho rằng công nghệ số đang tạo ra bước tiến lớn trong công tác xác thực hàng hóa. Nếu trước đây tem chống giả truyền thống vẫn có thể bị sao chép thì hiện nay tem điện tử và mã QR cho phép lực lượng chức năng kiểm tra nhanh thông tin sản phẩm ngay tại hiện trường bằng điện thoại thông minh.

“Chỉ cần quét mã là có thể tiếp cận dữ liệu về nguồn gốc, xuất xứ và quá trình lưu thông của sản phẩm, qua đó bước đầu nhận diện dấu hiệu bất thường”, ông Linh cho biết.

Theo ông Linh, việc ứng dụng truy xuất nguồn gốc không chỉ hỗ trợ cơ quan chức năng phát hiện sớm vi phạm mà còn góp phần bảo vệ quyền lợi chính đáng của doanh nghiệp và người tiêu dùng trên thị trường.