Bia không cồn thực chất là gì, vì sao nó không rẻ?

Những năm gần đây, thị trường đồ uống thế giới và Việt Nam chứng kiến cuộc chuyển mình mạnh mẽ với sự lan tỏa rộng rãi của bia không cồn (hay bia 0 độ). Với nhiều người, loại đồ uống này không hẳn là lựa chọn bất đắc dĩ dành cho những người phải lái xe, mà trở thành một biểu hiện của lối sống hiện đại, văn minh, lành mạnh, cân bằng giữa sở thích hưởng thụ, sự ham vui và ý thức bảo vệ sức khỏe.

Bia không cồn là gì?

Bia không cồn là loại bia đã được loại bỏ phần lớn hoặc toàn bộ hàm lượng ethanol (cồn) nhưng vẫn giữ được hương vị, mùi thơm và đặc tính của bia truyền thống. Theo quy định tại nhiều quốc gia và các tổ chức thực phẩm quốc tế, thuật ngữ "không cồn" thường áp dụng cho các sản phẩm có nồng độ cồn dưới 0.5% ABV.

Nguyên liệu để làm bia không cồn hoàn toàn giống với bia truyền thống, bao gồm bốn thành phần cốt lõi là nước, mạch nha (thường là đại mạch), hoa bia và men bia. Nước chiếm khoảng 90-95% thành phần, đóng vai trò dung môi hòa tan các chất chiết xuất. Mạch nha cung cấp đường để tạo màu sắc và vị ngọt đặc trưng. Hoa bia mang lại vị đắng thanh và hương thơm thảo mộc, đồng thời đóng vai trò là chất bảo quản tự nhiên.

Cuối cùng, men bia là tác nhân sinh học giúp chuyển hóa đường thành cồn và các hợp chất tạo hương. Trong một số dòng bia hiện đại, nhà sản xuất có thể bổ sung các hương liệu tự nhiên để bù đắp lượng hương vị bị mất đi trong quá trình tách cồn.

Có hai hướng tiếp cận chính để sản xuất bia không cồn, đòi hỏi kỹ thuật và máy móc khác nhau tùy vào quy mô nhà máy.

Phương pháp hạn chế lên men: Các nghệ nhân nấu bia sử dụng các loại men đặc biệt không có khả năng chuyển hóa đường phức tạp thành cồn, hoặc họ can thiệp vào nhiệt độ để ngắt quãng quá trình lên men ngay từ giai đoạn đầu. Điều này giúp kiểm soát nồng độ cồn ở mức cực thấp ngay trong bình chứa mà không cần can thiệp sau đó.

Phương pháp tách cồn (De-alcoholization): Đây là phương pháp phổ biến nhất ở các thương hiệu lớn. Bia được nấu và lên men hoàn toàn như bia bình thường, sau đó cồn sẽ được loại bỏ thông qua các kỹ thuật vật lý.

Hai kỹ thuật hàng đầu là chưng cất chân không (đun nóng bia ở áp suất thấp để cồn bay hơi ở nhiệt độ chỉ khoảng 30-40°C, giúp bảo vệ hương vị) và lọc màng thẩm thấu ngược (dùng áp suất cao đẩy bia qua một lớp màng lọc siêu nhỏ chỉ cho cồn và nước đi qua, sau đó chưng cất tách cồn và đưa nước trở lại hỗn hợp bia ban đầu).

Những loại bia độ cồn thấp có lịch sử từ ít nhất là thời kỳ châu Âu trung cổ. Trong thời kỳ hiện đại hơn, các phong trào tiết chế và nhu cầu tránh dùng cồn khi lái xe, vận hành máy móc hay khi đang dùng thuốc đã dẫn đến sự phát triển của các loại bia không gây say.

Vì sao bia không cồn không rẻ hơn bia thường?

Nhiều người lầm tưởng rằng bia không cồn sẽ có giá rẻ hơn vì không chứa cồn, nhưng sự thật lại hoàn toàn ngược lại. Việc sản xuất bia không cồn thực chất đòi hỏi sự đầu tư về máy móc và công nghệ cao hơn nhiều so với bia thông thường.

Để tách cồn mà không làm biến đổi hương vị của bia, các nhà máy phải sử dụng hệ thống chưng cất chân không ở nhiệt độ thấp để tránh làm "cháy" bia. Sự phức tạp trong quy trình vận hành và chi phí bảo trì thiết bị là lý do vì sao giá thành của một lon bia không cồn thường tương đương hoặc đôi khi cao hơn một chút so với các dòng bia truyền thống cùng phân khúc.

Lợi ích của bia không cồn

Hiện nay, bia không cồn chiếm thị phần lớn trong ngành giải khát toàn cầu. Nhiều người tìm đến loại đồ uống này không chỉ vì hương vị thơm ngon mà còn có lợi ích cho sức khỏe.

Hàm lượng calo thấp

Một trong những sự thật thú vị nhất về bia không cồn chính là lợi ích đối với cân nặng. Trong khi bia truyền thống chứa lượng calo đáng kể từ cồn và carbohydrate, bia không cồn thường có lượng calo chỉ bằng một nửa hoặc thậm chí là 1/3. Điều này biến nó thành một lựa chọn thay thế thông minh cho những người đang trong chế độ ăn kiêng hoặc tập luyện cường độ cao nhưng vẫn muốn tham gia các buổi tiệc tùng.

Thức uống hỗ trợ phục hồi sau thể thao

Khác với quan niệm thông thường rằng bia gây mất nước, bia không cồn thực tế lại là một thức uống đẳng trương (isotonic) tuyệt vời. Nhiều nghiên cứu khoa học, đặc biệt là tại Đức, đã chỉ ra rằng các vận động viên marathon thường sử dụng bia không cồn sau khi thi đấu để bù đắp lượng nước và khoáng chất đã mất.

Nhờ vào hàm lượng polyphenol tự nhiên dồi dào từ lúa mạch và hoa bia, loại đồ uống này còn có khả năng kháng viêm và tăng cường hệ miễn dịch cho cơ thể. Nó giúp giảm thiểu áp lực lên hệ thống cơ bắp và hỗ trợ quá trình hồi phục nhanh chóng sau những giờ tập luyện mệt mỏi.

Cải thiện sức khỏe tinh thần

Bia không cồn mang lại một lợi ích tâm lý đặc biệt gọi là hiệu ứng giả dược (placebo effect). Khi cầm trên tay một ly bia có bọt trắng mịn và mùi hương đặc trưng, não bộ của chúng ta sẽ tự động kích hoạt các vùng liên quan đến sự thư giãn và giao tiếp xã hội.

Điều này cho phép người dùng tận hưởng bầu không khí vui vẻ của các buổi gặp mặt mà không phải chịu đựng các tác dụng phụ của cồn như đau đầu, mất kiểm soát hành vi hay cảm giác mệt mỏi vào sáng hôm sau.

Giảm thèm đồ uống có cồn

Đối với những người đang có ý định cắt giảm lượng rượu bia tiêu thụ, bia không cồn đóng vai trò như một công cụ chuyển đổi cực kỳ hiệu quả. Thay vì phải từ bỏ thói quen thưởng thức bia một cách đột ngột, việc thay thế bằng bia không cồn giúp cơ thể và não bộ dần thích nghi với việc uống ít cồn hơn.

Hương vị tương đồng giúp đánh lừa vị giác, trong khi cảm giác sảng khoái vẫn được duy trì. Từ đó, bia không cồn hỗ trợ quá trình cai rượu hoặc giảm thiểu sự lệ thuộc vào chất kích thích một cách tự nhiên và bền vững.