AI cướp việc làm 'ghê gớm' nhất trong những nghề là thế mạnh của phụ nữ

Một nghiên cứu mới cảnh báo rằng sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra những tác động sâu rộng đối với thị trường lao động, trong đó các ngành nghề của phụ nữ chiếm đa số đang đối mặt với mức độ rủi ro cao hơn. Báo cáo cho thấy không chỉ là thách thức công nghệ mà còn là vấn đề mang tính cơ cấu, có thể làm gia tăng bất bình đẳng giới trong việc làm.

Nghiên cứu do Viện Brookings Institution (một tổ chức nghiên cứu phi đảng phái của Mỹ, phối hợp với Trung tâm Quản trị Trí tuệ nhân tạo - Centre for the Governance of AI) thực hiện đã phân tích mức độ dễ bị tổn thương của các nhóm lao động trước làn sóng AI. Kết quả chỉ ra rằng những người làm việc trong các lĩnh vực do phụ nữ chiếm ưu thế có nguy cơ bị ảnh hưởng lớn hơn khi công nghệ này ngày càng được ứng dụng rộng rãi.

Các nhà nghiên cứu đã đánh giá những ngành nghề có khả năng bị tác động mạnh nhất bởi AI, dựa trên việc kết hợp dữ liệu công khai và dữ liệu riêng tư, đồng thời xem xét khả năng thích ứng của người lao động khi đối mặt với nguy cơ mất việc hoặc thay đổi công việc.

Theo báo cáo, trong tổng số 37,1 triệu lao động tại Mỹ được xác định là có nguy cơ cao nhất trước sự phát triển của AI, khoảng 26,5 triệu người được xếp vào nhóm có khả năng thích ứng trên mức trung bình. Nhóm này được cho là có điều kiện thuận lợi hơn để chuyển sang công việc mới nếu công việc hiện tại bị thay thế, nhờ vào kỹ năng linh hoạt hoặc nền tảng chuyên môn phù hợp.

Tuy nhiên, khoảng 6,1 triệu người lao động, tương đương 4,2% lực lượng lao động trong mẫu khảo sát, có thể gặp nhiều khó khăn trong quá trình thích nghi. Nguyên nhân chủ yếu đến từ các yếu tố như độ tuổi cao, khả năng tiếp cận đào tạo hạn chế và mức tiết kiệm tài chính không đủ để hỗ trợ quá trình chuyển đổi nghề nghiệp.

Đáng chú ý, nhóm lao động dễ bị tổn thương nhất này tập trung chủ yếu trong các công việc văn thư và hành chính. Theo số liệu, khoảng 86% số người làm ở các vị trí này là phụ nữ. Điều đó cho thấy rủi ro từ AI không phân bổ đồng đều, mà đang tập trung mạnh vào các ngành nghề vốn “nữ hóa” trong nhiều thập kỷ.

“Đây là những nghề nghiệp đã bị tấn công trong một thời gian dài", ông Mark Muro, chuyên gia cấp cao tại Viện Brookings, nhận định với CBS News. Theo ông, các số liệu không phản ánh năng lực cá nhân của phụ nữ, mà phản ánh mức độ dễ tổn thương của các vai trò công việc do phụ nữ đảm nhiệm trong nền kinh tế hiện nay.

“Vấn đề nằm ở những gì phụ nữ đang làm trong nền kinh tế, chứ không phải bản thân họ là ai", ông Muro nhấn mạnh.

Ở chiều ngược lại, nghiên cứu cho thấy khoảng 70% số lao động có khả năng thích ứng được đánh giá là có thể chuyển sang công việc mới với mức thu nhập tương đương. Đây thường là người làm việc trong các lĩnh vực như tiếp thị, tài chính và khoa học.

Theo ông Sam Manning, nhà nghiên cứu cấp cao tại Trung tâm Quản trị Trí tuệ nhân tạo, các lĩnh vực này đòi hỏi bộ kỹ năng đa dạng hơn, bao gồm cả kỹ năng kỹ thuật và quản lý, giúp người lao động linh hoạt hơn khi công nghệ thay đổi. “Nhiều kỹ năng có thể tận dụng trong những công việc này, so với một số vị trí hành chính, văn phòng hỗ trợ, nơi các kỹ năng cốt lõi thường được xác định hẹp hơn", ông nói.

Cả Manning và Muro đều cho rằng việc chủ động tiếp cận và tìm hiểu cách sử dụng AI là yếu tố then chốt giúp người lao động giảm thiểu rủi ro. Theo họ, việc thử nghiệm và ứng dụng công nghệ để nâng cao năng suất, mở rộng năng lực cá nhân có thể giúp người lao động nổi bật hơn và chủ động hơn trong bất kỳ lĩnh vực nào đang theo đuổi, đặc biệt trong bối cảnh thị trường lao động thay đổi nhanh chóng dưới tác động của AI.