Việt Nam hướng đến kết nối hệ sinh thái đổi mới sáng tạo toàn cầu

Việt Nam lọt Top 50 hệ sinh thái khởi nghiệp toàn cầu

Theo Global Startup Ecosystem Index 2026 của StartupBlink, Việt Nam lần đầu lọt Top 50 hệ sinh thái khởi nghiệp toàn cầu, xếp thứ 50, tăng 5 bậc so với năm 2025. Giá trị hệ sinh thái tăng 67,9%, cao nhất Đông Nam Á.

Kết quả này cho thấy hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam đang chuyển từ giai đoạn khuyến khích tinh thần khởi nghiệp, hỗ trợ hình thành dự án sang chú trọng phát triển doanh nghiệp, kết nối nguồn lực, thúc đẩy đầu tư, thương mại hóa công nghệ và mở rộng thị trường.

Sự chuyển dịch diễn ra cùng quá trình hoàn thiện thể chế về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp sáng tạo. Tháng 4/2026, Chính phủ ban hành Nghị quyết 86/NQ-CP về Chiến lược quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo, đặt mục tiêu đến năm 2030 đưa Việt Nam trở thành quốc gia hàng đầu về khởi nghiệp sáng tạo trong khu vực.

Cùng với đó, Bộ Khoa học và Công nghệ đang xây dựng cơ sở dữ liệu và bộ chỉ số đo lường hệ sinh thái, hướng tới đánh giá không chỉ số lượng startup mà cả mức độ tăng trưởng và hiệu quả đầu tư.

Bộ cũng thúc đẩy mạng lưới ươm tạo doanh nghiệp spin-off từ viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp. Hội nghị tổ chức tại TP.HCM cuối tháng 7 có gần 100 đại biểu từ cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, trường đại học, quỹ phát triển công nghệ, startup và doanh nghiệp spin-off.

Đến cuối tháng 8, nhiệm vụ này tiếp tục được mở rộng sang kết nối công nghệ AI với doanh nghiệp sản xuất, đưa kết quả nghiên cứu và công nghệ đến gần hơn với nhu cầu thực tế.

Mở rộng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo

Cùng với việc củng cố các liên kết trong nước, hợp tác quốc tế được đặt vào mục tiêu mở rộng nguồn lực cho hệ sinh thái. Không chỉ dừng ở việc kết nối startup với nhà đầu tư hay chuyên gia nước ngoài, các chương trình đang hướng đến tiếp cận công nghệ, tri thức, vốn, nhân lực, thị trường và các chuỗi giá trị quốc tế.

Tại lễ khai mạc Techfest Hải Phòng 2026, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Hoàng Minh nhấn mạnh khởi nghiệp sáng tạo phải hướng tới hình thành các doanh nghiệp công nghệ có năng lực cạnh tranh quốc tế, đưa kết quả nghiên cứu vào sản xuất, kinh doanh và tạo việc làm có giá trị gia tăng cao.

Theo Thứ trưởng, khởi nghiệp sáng tạo không phải là mục tiêu tự thân. Thành công của hệ sinh thái cần được nhìn từ công nghệ được chuyển giao, sản phẩm được thương mại hóa, doanh nghiệp phát triển và mức đóng góp vào tăng trưởng kinh tế. Hợp tác quốc tế vì vậy được đặt trong yêu cầu thu hút công nghệ, tri thức, nguồn vốn và nhân lực chất lượng cao.

Đơn cử tại NIC Scale X 2026, chương trình đã tăng tốc thúc đẩy deep-tech trong 13 tuần, tập trung vào y tế, năng lượng sạch, sản xuất thông minh, nông nghiệp công nghệ cao, IoT và hạ tầng số; khoảng 80% startup tham gia là doanh nghiệp Việt Nam và 20% đến từ Nhật Bản.

NIC Scale X do Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC), đơn vị thuộc Bộ Tài chính, phối hợp với các đối tác quốc tế triển khai. Startup được tiếp cận chuyên gia, nhà đầu tư, doanh nghiệp và mạng lưới quốc tế, đồng thời có cơ hội thử nghiệm sản phẩm và tìm kiếm đối tác thị trường.

Ở TP.HCM, hướng tiếp cận này được thể hiện qua chuỗi hoạt động kết nối hệ sinh thái đổi mới sáng tạo Việt - Hàn. HCMC K-Brand Expo 2026 mở rộng từ kết nối doanh nghiệp sang startup, trường đại học, nhà đầu tư và các tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp hai nước.

Sau bốn kỳ, chương trình đã thu hút hơn 600 startup và doanh nghiệp Hàn Quốc, hơn 30.600 lượt khách tham quan, hơn 5.020 lượt kết nối giao thương và khoảng 800 biên bản ghi nhớ. Hơn 50 tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp đổi mới sáng tạo Hàn Quốc cũng tham gia và đồng hành.

Đưa sản phẩm ‘Make in Vietnam’ ra quốc tế

Ông Dương Đức Thiện, Founder & CEO TKT Research, cho biết các triển lãm, diễn đàn hợp tác quốc tế là cơ hội để startup đưa sản phẩm “Made in Vietnam” tiếp cận thị trường nước ngoài.

Theo ông, những sự kiện được tổ chức ngay tại Việt Nam giúp startup trong nước tiếp cận đối tác quốc tế với chi phí thấp hơn so với việc trực tiếp tham dự các triển lãm ở nước ngoài.

“Hầu hết startup Việt Nam khi phát triển sản phẩm đều mong muốn đưa sản phẩm ra thị trường quốc tế. Khi sản phẩm đã hoàn thiện, điều chúng tôi cần nhất là được tiếp cận các đối tác để tìm cơ hội hợp tác, thương mại hóa và mở rộng thị trường”, ông Thiện chia sẻ.

Ở chiều ngược lại, bà Liên Lê, Quản lý Phát triển Chương trình BLOCK71 Vietnam, cho biết các hoạt động kết nối cũng giúp startup quốc tế đưa công nghệ mới vào Việt Nam, tìm kiếm cơ hội hợp tác và mở rộng thị trường.

“Chúng tôi muốn khuyến khích doanh nghiệp Việt mạnh dạn tiếp nhận các giải pháp công nghệ quốc tế đã sẵn sàng. Thay vì phải tự phát triển mọi thứ từ đầu, việc tích hợp nhanh những công nghệ phù hợp có thể giúp doanh nghiệp tối ưu vận hành, nâng cao năng lực cạnh tranh, thúc đẩy đổi mới sáng tạo”, bà Liên Lê chia sẻ.

Cách tiếp cận này cho thấy hợp tác quốc tế đang được mở rộng theo cả hai chiều: đưa công nghệ, vốn và mạng lưới quốc tế vào Việt Nam, đồng thời tạo điều kiện để startup và doanh nghiệp trong nước tiếp cận thị trường bên ngoài.

Khi các liên kết này dẫn đến thử nghiệm, chuyển giao, thương mại hóa và mở rộng thị trường, kết nối quốc tế mới trở thành một phần thực chất của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Được phê duyệt ngày 15/9, Chương trình quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo giai đoạn 2026 - 2035 hướng đến tháo gỡ điểm nghẽn, kết nối hệ sinh thái, với hỗ trợ sát nhu cầu thực tiễn, lấy thị trường và hiệu quả kinh tế - xã hội làm thước đo.

Chương trình tập trung phát triển năng lực, liên kết nguồn lực, thúc đẩy thương mại hóa công nghệ và thu hút vốn cho startup. Mục tiêu đến năm 2030 là hình thành ít nhất 250 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo từ thương mại hóa công nghệ, kết quả nghiên cứu và quyền sở hữu trí tuệ; tăng lên 500 doanh nghiệp vào năm 2035.