Từ 14% GDP đến 5 sàn giao dịch: Kinh tế dữ liệu bước vào chu kỳ thương mại hóa

Theo số liệu của Cục Thống kê, tỷ trọng kinh tế số trong GDP đã tăng liên tục trong 5 năm qua, từ 12,87% năm 2021 lên 13,25% năm 2022, 13,83% năm 2023, 14,15% năm 2024 và đạt 14,02% năm 2025 sau khi điều chỉnh phương pháp tính mới bao quát hơn theo chuẩn quốc tế.

Con số này cho thấy nền kinh tế Việt Nam đang số hóa nhanh hơn tốc độ tăng trưởng chung. Tuy nhiên, tăng trưởng nóng cũng bộc lộ điểm nghẽn cố hữu: dữ liệu bị cát cứ trong các bộ ngành, địa phương, doanh nghiệp, thiếu một chuẩn kết nối chung và đặc biệt thiếu một cơ chế tin cậy để các bên có thể chia sẻ, định giá lẫn nhau và tuân thủ pháp luật.

Nút thắt thể chế đã được tháo gỡ

Ngày 18/7/2026, Thủ tướng ký Quyết định 1308/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược dữ liệu quốc gia giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2045. Đây là văn bản chiến lược đầu tiên định vị dữ liệu là tài nguyên chiến lược và là tư liệu sản xuất mới của nền kinh tế.

Mục tiêu đến 2030 rất cụ thể: hình thành các cơ sở dữ liệu dùng chung, cơ sở dữ liệu tổng hợp quốc gia, thử nghiệm cơ chế định giá dữ liệu và đưa vào vận hành 5 sàn giao dịch dữ liệu, tạo lập thị trường dữ liệu có tổ chức, minh bạch.

Luật chơi cần người thực thi được cấp phép

Ngày 15/7/2026, tại Hà Nội, Tập đoàn FPT đã được Trung tâm Dữ liệu quốc gia thuộc Bộ Công an trao Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh dịch vụ trung gian dữ liệu.

Đây là ngành nghề kinh doanh có điều kiện chặt chẽ bậc nhất hiện nay, doanh nghiệp phải đáp ứng bộ tiêu chí toàn diện về nhân lực chuyên trách có chứng chỉ, hạ tầng kỹ thuật đạt chuẩn an toàn bảo mật cấp độ cao, đề án vận hành chi tiết và năng lực tài chính minh bạch.

Việc FPT là một trong những doanh nghiệp đầu tiên được cấp phép cho thấy năng lực đã được thẩm định toàn diện.

Tại sự kiện, Đại tá Phạm Minh Tiến, Phó Giám đốc Trung tâm Dữ liệu quốc gia, nhấn mạnh: “Chúng tôi đang kiến tạo một thị trường dữ liệu minh bạch, an toàn, bền vững, lấy việc bảo vệ quyền lợi của chủ thể dữ liệu làm trung tâm.

Các doanh nghiệp trung gian đạt chuẩn như FPT sẽ là cầu nối tin cậy để hiện thực hóa Chiến lược dữ liệu quốc gia và đưa 5 sàn giao dịch vào vận hành theo đúng lộ trình tại Quyết định 1308. Đây là dấu mốc quan trọng để thị trường phát triển có tổ chức”.

Ông Nguyễn Thế Phương, Phó Tổng giám đốc FPT, khẳng định: “FPT xác định dữ liệu là trụ cột cốt lõi của chiến lược Chuyển đổi AI (AI-X). Việc được cấp phép là bước đi tự nhiên sau khi chúng tôi đã đầu tư bài bản vào hệ sinh thái AI Factory và khung kiến trúc AI-Native CASAN.

FPT cam kết sẽ tập trung toàn bộ nguồn lực chuyên gia, hạ tầng tính toán hiệu năng cao và công nghệ bảo mật tiên tiến nhất để đồng hành cùng Chính phủ”.

Theo Gartner, chi tiêu cho dịch vụ CNTT toàn cầu sẽ đạt 2.600 tỷ USD vào 2030 (CAGR 8,5%), trong đó dịch vụ AI sẽ chiếm 1.260 tỷ USD với CAGR 23,6%/năm. FPT đã chuẩn bị với AI Factory và khung AI-Native CASAN, cập nhật tại hội thảo do HSC tổ chức ngày 30/7/2026.

Khi khung pháp lý đã rõ và những định chế trung gian được cấp phép đã xuất hiện, kinh tế dữ liệu Việt Nam chính thức bước từ giai đoạn tiềm năng sang giai đoạn có thể định giá và thương mại hóa, mở ra dư địa tăng trưởng nghìn tỷ cho những doanh nghiệp đến sớm và làm chủ được niềm tin.