Đưa con đi khám tại Bệnh viện Nhi Trung ương, người nhà cho biết, ngay từ nhỏ bé rất hiếu động, nhiều lúc chạy như tên lửa, nghịch liên tục. So với các bạn sinh cùng năm, bé chậm nói hơn hẳn. Điều khiến cả nhà ngạc nhiên là bé có thể đọc được một số từ đơn, từ ghép trên sách, báo hoặc màn hình điện thoại từ khi hơn 3 tuổi.
Ban đầu, cho rằng con thông minh, biết đọc sớm thì dần dần sẽ nói nhiều hơn, nhưng hơn 5 tuổi, khả năng giao tiếp của trẻ vẫn hạn chế, diễn đạt kém và thường xuyên đi nhón chân.
Tại trường mầm non, nhận thấy bé khó hòa nhập với bạn bè, hay chơi một mình nên giáo viên đã trao đổi, tư vấn gia đình đưa con đi kiểm tra chuyên khoa.
Trực tiếp thăm khám cho bệnh nhi, TS.BS Nguyễn Mai Hương, Giám đốc Trung tâm Y học phát triển và Sức khỏe tâm thần cho biết, bé có nhiều biểu hiện điển hình của chậm phát triển ngôn ngữ và khiếm khuyết tương tác xã hội như chậm nói, không biết cách trả lời câu hỏi, nói chuyện hay nhại lời người khác và có hành động, thói quen rập khuôn.
Chính khả năng biết đọc chữ từ sớm vô tình khiến cha mẹ lầm tưởng con mình hoàn toàn bình thường, dẫn tới việc đưa trẻ đi khám muộn, bỏ lỡ “thời gian vàng” can thiệp, điều trị.

Trẻ mắc rối loạn phổ tự kỷ khám tại Bệnh viện Nhi Trung ương. (Ảnh: Vân Anh)
Hội chứng tăng đọc ở trẻ tự kỷ
Chuyên gia cho biết, kỹ năng đọc thường hình thành trong giai đoạn trẻ 5 đến 6 tuổi, lúc này, bé có vốn từ và hiểu ngôn ngữ cơ bản. Ngược lại, ở một số trẻ - đặc biệt trong nhóm trẻ tự kỷ, khả năng đọc lại xuất hiện rất sớm, thậm chí từ khi 2 đến 3 tuổi.
Dù có thể nhận diện mặt chữ, phát âm chuẩn nhưng trẻ lại không hiểu nội dung và gặp khó khăn khi giao tiếp với người khác. Y văn gọi hiện tượng này là Hyperlexia (Hội chứng tăng đọc). Theo Cleveland Clinic (Mỹ), các nghiên cứu ghi nhận khoảng 6-14% trẻ tự kỷ có biểu hiện này; ngược lại, có khoảng 84% trẻ mắc hội chứng Hyperlexia nằm trong phổ tự kỷ.

Trẻ biết đọc sớm không hẳn là dấu hiệu của trí thông minh vượt trội. (Ảnh minh họa)
Giải thích rõ hơn về cơ chế này, bác sĩ Hương cho biết, một số trẻ tự kỷ có vùng sở thích rất thu hẹp và bộc lộ sự quan tâm quá mức đến con số hoặc chữ cái ngay từ nhỏ. Nhờ đặc điểm tư duy trực quan cùng khả năng ghi nhớ, sao chép hình ảnh mặt chữ tốt, nhiều trẻ có thể tự đọc dù chưa được dạy về bảng chữ cái.
Tuy đọc được nhưng bé lại không hiểu ý nghĩa của từ ngữ hay nội dung mình vừa đọc. Đây là biểu hiện của sự phát triển không đồng đều trong não bộ, giữa kỹ năng giải mã ký hiệu thị giác và khả năng tư duy, hiểu ngôn ngữ.
Từ thực tế này, bác sĩ khuyến cáo, nếu thấy con biết đọc chữ sớm nhưng hạn chế về giao tiếp, tương tác xã hội, gia đình cần đưa trẻ đi khám chuyên khoa càng sớm càng tốt. Việc phát hiện và can thiệp kịp thời (đặc biệt trước mốc 3 tuổi) giúp nâng cao rõ rệt hiệu quả phục hồi và giảm gánh nặng chi phí điều trị cho gia đình.
Bên cạnh đó, cha mẹ cần đưa trẻ đi khám ngay nếu thấy các dấu hiệu cảnh báo sớm theo từng mốc tuổi như trẻ 6 tháng tuổi chưa biết cười đáp lại, 9 tháng chưa tương tác âm thanh hay biểu cảm, 12 tháng chưa bập bẹ, gọi không quay đầu hay thiếu cử chỉ giao tiếp như chỉ tay, vẫy chào.
Đặc biệt, nếu ở bất kỳ độ tuổi nào mà trẻ đột ngột mất đi những kỹ năng ngôn ngữ hoặc tương tác xã hội từng có, cha mẹ cũng cần đưa con đến cơ sở y tế để được khám và can thiệp kịp thời.









