TP.HCM đề xuất cho xe buýt nhỏ chở khách nối khu dân cư với metro, bến xe buýt

Sở Xây dựng TP.HCM vừa có văn bản gửi UBND TP.HCM, đề xuất kiến nghị Chính phủ cho phép thí điểm mô hình vận tải theo nhu cầu (DRT) tại một số khu vực phù hợp trên địa bàn.

Theo đề xuất, TP.HCM sẽ sử dụng các loại xe buýt cỡ nhỏ hoạt động linh hoạt để trung chuyển hành khách trong khu dân cư, kết nối với metro và các tuyến xe buýt trục chính.

Mô hình dự kiến triển khai tại khu vực Đại học Quốc gia TP.HCM, trung tâm thành phố và dọc tuyến metro số 1 (Bến Thành - Suối Tiên).

Trong khung giờ cao điểm, phương tiện sẽ hoạt động tương tự xe buýt truyền thống, theo lộ trình và điểm dừng cố định nhằm đáp ứng nhu cầu đi lại lớn của người dân.

Ở giờ thấp điểm, xe sẽ vận hành linh hoạt theo nhu cầu thực tế, chỉ đón và trả khách tại các điểm có người đăng ký trước thông qua ứng dụng công nghệ.

Thời gian thí điểm dự kiến không quá 3 năm. Sau năm đầu tiên triển khai, thành phố sẽ đánh giá hiệu quả hoạt động, khả năng đáp ứng nhu cầu đi lại, cũng như mức độ kết nối với hệ thống giao thông công cộng hiện hữu để xem xét điều chỉnh, mở rộng mô hình.

Theo Sở Xây dựng TP.HCM, vận tải hành khách công cộng hiện mới đáp ứng khoảng 7% nhu cầu đi lại của người dân.

Một trong những nguyên nhân là khả năng tiếp cận xe buýt còn hạn chế, đặc biệt tại các khu dân cư phân tán, khu đô thị mới, hoặc những tuyến đường nhỏ không phù hợp cho xe buýt cỡ lớn hoạt động.

Hiện nhiều người dân phải đi bộ quãng đường khá xa mới tiếp cận được điểm dừng xe buýt, hoặc nhà ga metro. Việc kết nối "chặng đầu - chặng cuối" vì vậy vẫn là điểm nghẽn lớn trong phát triển giao thông công cộng của thành phố.

Sở Xây dựng nhận định mô hình DRT có thể trở thành giải pháp bổ trợ hiệu quả cho mạng lưới giao thông hiện hữu nhờ khả năng vận hành linh hoạt theo nhu cầu thực tế của hành khách trong từng khu vực.

Khác với taxi hoặc xe hợp đồng công nghệ, DRT vẫn được quản lý như một loại hình vận tải công cộng, có điểm đầu - cuối và danh sách điểm đón trả, do cơ quan chức năng phê duyệt. Tuy nhiên, lộ trình và thời gian hoạt động sẽ được điều chỉnh linh hoạt, thông qua dữ liệu đặt chuyến của hành khách.

Theo đề xuất, trong giai đoạn thí điểm, mô hình này sẽ áp dụng cơ chế quản lý và chính sách hỗ trợ tương tự xe buýt hiện nay.

Giá vé dự kiến tương đương xe buýt truyền thống, để khuyến khích người dân sử dụng giao thông công cộng.

Hiện TP.HCM có khoảng 180 tuyến xe buýt nội tỉnh và liên tỉnh với hơn 2.400 phương tiện hoạt động, trong đó xe buýt điện chiếm gần một nửa số lượng đội xe.

UBND TP.HCM dự kiến trình HĐND TP.HCM về chính sách miễn vé xe buýt trong kỳ tháng 6/2026. Theo phương án, TP sẽ miễn vé xe buýt cho 135 tuyến hoạt động trên địa bàn, gồm 109 tuyến được trợ giá và 26 tuyến không trợ giá. Các tuyến xe buýt liên tỉnh không áp dụng.

Sở Xây dựng cũng đưa ra 3 phương án miễn phí xe buýt.

Phương án thứ nhất là Nhà nước mua doanh thu chuyến xe, để người dân đi miễn phí hoàn toàn, không cần định danh.

Phương án thứ hai là Nhà nước thanh toán cho đơn vị vận tải, dựa trên sản lượng hành khách thực tế và giá vé bình quân.

Phương án ba là ngân sách chi trả trực tiếp tiền vé cho hành khách, thông qua hệ thống vé điện tử. Người dân sẽ sử dụng thẻ ngân hàng, ví điện tử, ứng dụng hoặc căn cước công dân... để quét thông qua máy quét khi lên xe. Hệ thống ghi nhận số lượt đi của từng cá nhân, từng đối tượng hành khách nhưng không thu tiền.