Tại sao người Nhật Bản gióng 108 hồi chuông vào đêm giao thừa?

Tại Nhật Bản, thời khắc năm mới đến không chỉ được báo hiệu bằng pháo hoa hay những bữa tiệc đếm ngược ồn ào, mà còn bằng 108 tiếng chuông chùa ngân vang. Giữa đêm đông tĩnh lặng, tiếng đại hồng chung vang lên, lan xa trong không gian, báo hiệu thời khắc chuyển giao từ năm cũ sang năm mới. Nghi lễ này được gọi là Joya no Kane, một phong tục có ý nghĩa biểu tượng và tâm linh.

Trên khắp cả nước, các ngôi chùa Phật giáo gióng 108 hồi chuông, bắt đầu từ đêm 31/12 âm lịch và kéo dài sang những phút đầu tiên của năm mới. Nghi lễ Joya no Kane bắt đầu bằng công cuộc chuẩn bị tỉ mỉ. Các nhà sư và người phụ việc lau chùi chiếc chuông đồng khổng lồ cho sạch bụi bẩn. Khu nhà chuông - công trình có mái che nhưng không có tường để bảo vệ chuông khỏi mưa nắng - cũng được quét dọn kỹ lưỡng.

Việc đánh chuông thường do các nhà sư thực hiện, theo nhịp chậm rãi và trầm tĩnh như một nghi thức thiền định. Ở một số nơi, người dân cũng xếp hàng để lần lượt đánh chuông. Âm thanh trầm sâu của tiếng chuông tạo nên bầu không khí tĩnh tại, khác hẳn sự náo nhiệt thường thấy ở các lễ hội cuối năm.

Con số 108 mang ý nghĩa đặc biệt trong Phật giáo, tượng trưng cho 108 dục vọng trần thế được cho là nguồn gốc của khổ đau, như giận dữ, tham lam, đố kỵ hay chấp niệm. Mỗi hồi chuông tượng trưng cho một lần buông bỏ, giúp con người thanh lọc tâm trí để bước vào năm mới với sự nhẹ nhõm và sáng suốt hơn.

Cách lý giải phổ biến nhất về nguồn gốc của con số này xuất phát từ giáo lý Phật giáo cho rằng con người có sáu giác quan: nhìn, nghe, nếm, ngửi, chạm và ý thức.

Mỗi giác quan có thể tạo ra ba trạng thái cảm nhận: tích cực, tiêu cực hoặc trung tính, thành 18 loại cảm xúc (6 x 3). Các cảm xúc này lại chia thành thanh tịnh hoặc ô nhiễm, tạo thành 36 loại phiền não (18 x 2). Mỗi phiền não tồn tại trong quá khứ, hiện tại hoặc tương lai, tổng cộng thành 108 vọng niệm của tâm trí (36 x 3).

Joya no Kane không chỉ là một nghi lễ đón năm mới, mà còn là phút lắng lòng để mỗi người tự soi lại mình. Trong không gian thanh tịnh, người dự lễ lặng lẽ nhìn lại năm đã qua, nhận ra những điều chưa trọn vẹn và gửi gắm ước mong bình an cho năm tới. Tiếng chuông ngân lên như dấu hiệu của khởi đầu thong thả, an nhiên và chan chứa hy vọng.