Đại biểu Quốc hội, Phó giáo sư, tiến sĩ Nguyễn Lân Hiếu, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, cho rằng chi phí khám chữa bệnh đang là gánh nặng với nhiều gia đình khi tỷ lệ chi trả trực tiếp từ tiền túi người dân chưa có dấu hiệu giảm. Theo các chuyên gia y tế, nguyên nhân không chỉ nằm ở giá dịch vụ mà còn đến từ những “nút thắt” kéo dài trong toàn hệ thống.
Cơ sở y tế tư nhân cũng quá tải
Một trong những vấn đề nổi bật là cơ chế tự chủ bệnh viện chưa phát huy hiệu quả như kỳ vọng. Nhiều cơ sở y tế vẫn loay hoay trong việc cân đối tài chính, chưa tận dụng tốt nguồn lực để nâng cao chất lượng dịch vụ. Trong khi đó, sự chênh lệch về năng lực chuyên môn giữa các tuyến khiến người bệnh có xu hướng dồn lên bệnh viện lớn, làm gia tăng quá tải.
Thực tế cho thấy, không chỉ bệnh viện công mà cả một số cơ sở tư nhân cũng rơi vào tình trạng quá tải, điều hiếm thấy trước đây. Khi hệ thống y tế cơ sở chưa đủ mạnh, người dân buộc phải tìm đến tuyến trên, kéo theo chi phí điều trị tăng cao.
Một nguyên nhân khác gây bức xúc là tình trạng lạm dụng chỉ định xét nghiệm, chụp chiếu và can thiệp y khoa. Việc này không chỉ làm tăng chi phí mà còn tiềm ẩn rủi ro cho người bệnh. Theo đề xuất, cần siết chặt kiểm soát chuyên môn thông qua các hướng dẫn điều trị chuẩn, đồng thời tăng cường vai trò của các hội chuyên ngành trong giám sát và đánh giá.
Đại biểu Quốc hội, Phó giáo sư, tiến sĩ Nguyễn Lân Hiếu.
Bên cạnh đó, chính sách bảo hiểm y tế cần được cải cách theo hướng đa dạng mức đóng và quyền lợi, nhằm giảm gánh nặng chi trả trực tiếp. Việc phát triển thêm các loại hình bảo hiểm bổ sung cũng được xem là giải pháp giúp người dân có thêm lựa chọn.
Ở góc độ tổ chức hệ thống, việc đầu tư y tế chuyên sâu còn dàn trải. Nhiều bệnh viện cùng triển khai kỹ thuật cao nhưng hiệu quả không tương xứng. Chuyên gia cho rằng cần quy hoạch theo vùng, tập trung nguồn lực xây dựng những trung tâm y khoa lớn, thay vì chạy theo “phong trào” nâng hạng.
Trong khi đó, y tế dự phòng “lá chắn” quan trọng của hệ thống vẫn chưa được đổi mới tương xứng. Nhiều bệnh lý được phát hiện muộn, quản lý bệnh mạn tính còn lỏng lẻo, khiến chi phí điều trị tăng và nguy cơ biến chứng cao.
Chủ trương khám sức khỏe định kỳ toàn dân được kỳ vọng tạo bước đột phá, nhưng hiệu quả thực tế phụ thuộc vào cách triển khai. Nếu chỉ dừng ở mức hình thức, khám “qua loa”, mục tiêu phát hiện sớm bệnh sẽ khó đạt được. Các chuyên gia đề xuất cần cá thể hóa gói khám theo độ tuổi, giới tính, nghề nghiệp và tình trạng sức khỏe, đồng thời số hóa dữ liệu để theo dõi lâu dài.
Đặc biệt, nhóm người cao tuổi và người mắc bệnh mạn tính cần được quản lý chặt chẽ hơn, với lịch khám định kỳ rõ ràng để kịp thời phát hiện biến chứng. Việc mở rộng diện bao phủ khám định kỳ cho người trên 60 tuổi được xem là cần thiết trong bối cảnh già hóa dân số.
Đề xuất bác sĩ nội trú được hưởng lương và bảo hiểm xã hội
Một điểm nghẽn khác là tình trạng thiếu hụt nhân lực y tế tại tuyến cơ sở, cả về số lượng lẫn chất lượng. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng chăm sóc ban đầu yếu tố then chốt giúp giảm tải cho tuyến trên. Nếu không có chính sách đãi ngộ đủ hấp dẫn, đặc biệt ở vùng sâu vùng xa, bài toán này sẽ khó được giải quyết.
Ông đề xuất có chế độ hỗ trợ học phí, học bổng để thu hút người học nghề y, đặc biệt là điều dưỡng, nữ hộ sinh, kỹ thuật viên... đang rất thiếu hụt hiện nay.
“Tôi nhiều lần đề xuất bác sĩ nội trú cần có lương, đóng bảo hiểm xã hội ngay từ khi nhập học vì họ đã tốt nghiệp bác sĩ và thực sự đóng góp trong việc chăm sóc sức khỏe người dân”, bác sĩ Hiếu nhắc lại.
Riêng với vùng sâu vùng xa, theo đại biểu, rất cần chế độ đãi ngộ đặc biệt cho nhân viên y tế. “Chỉ có cách đó y tế cơ sở ở những nơi đặc biệt khó khăn mới có cơ may chuyển mình”, ông nói.
Đề xuất bác sĩ nội trú được hưởng lương và bảo hiểm xã hội. (Ảnh minh hoạ: Như Loan)
Cuối cùng, câu chuyện thuốc và vật tư y tế cũng tác động không nhỏ đến quyền lợi người bệnh. Dù quy định đấu thầu đã có cải thiện, nhưng cơ chế giá chưa linh hoạt khiến một số gói thầu thiếu nhà cung cấp. Việc cho phép bệnh viện chủ động hơn trong mua sắm, đồng thời ứng dụng công nghệ để minh bạch giá và nguồn cung, được kỳ vọng giúp hạn chế tình trạng thiếu thuốc, giảm chi phí điều trị.
Theo PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu, chỉ khi những điểm nghẽn này được tháo gỡ đồng bộ, người dân mới thực sự được tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng với chi phí hợp lý.
Bình luận