Những người lính 'xuyên không' nghe Bác Hồ đọc Tuyên ngôn Độc lập

Trong hai ngày đầu diễn ra tại Dinh Độc Lập (TP.HCM), chương trình “Trở về thời khắc thiêng liêng” đã thu hút hàng nghìn lượt người dân, du khách đến trải nghiệm không gian thực tế ảo tái hiện Quảng trường Ba Đình ngày 2/9/1945.

Giữa dòng người ấy, có những vị khách đặc biệt - những người từng trực tiếp đi qua chiến tranh và chứng kiến những thời khắc quan trọng của lịch sử đất nước.

Cựu binh Hoàng Minh Duyệt và Nguyễn Đức Thọ là hai trong số những nhân chứng lịch sử được Ban tổ chức trân trọng mời đến trải nghiệm chương trình. Hơn nửa thế kỷ trước, họ là những người lính tham gia cuộc kháng chiến chống Mỹ, có mặt trong những ngày tháng cuối cùng của cuộc chiến, chứng kiến đất nước đi đến thống nhất.

Chương trình thu hút nhiều cựu binh - những người lính từng đi qua các thời khắc đặc biệt của lịch sử. (Ảnh: Lương Ý)

50 năm sau, tại Dinh Độc Lập, công nghệ thực tế ảo đưa hai người lính năm xưa ngược dòng thời gian, “trở về” Quảng trường Ba Đình ngày 2/9/1945 - nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Từ ngày thống nhất ‘trở về’ ngày Độc lập

Với cựu binh Hoàng Minh Duyệt, cuộc “trở về” lần này có một ý nghĩa đặc biệt.

Năm 1975, ông là người lính có mặt tại Sài Gòn trong những ngày cuối cùng của cuộc chiến, trực tiếp tham gia tiếp quản, bảo vệ kho vàng của chính quyền Sài Gòn sau ngày 30/4. Ngày ấy, ông là một trong những người chứng kiến thời khắc đất nước bước sang trang mới bằng chính trải nghiệm của cuộc đời mình.

Cựu binh Hoàng Minh Duyệt được hỗ trợ đeo kính VR.

Chiều 20/8/2026, tại Dinh Độc Lập - địa danh gắn với ngày kết thúc chiến tranh, thống nhất đất nước - ông Duyệt lại được chứng kiến một thời khắc lịch sử khác - ngày 2/9/1945. Qua kính VR, Quảng trường Ba Đình hiện ra với dòng người dự lễ Độc lập. Chủ tịch Hồ Chí Minh xuất hiện trên lễ đài, giọng Người đọc Tuyên ngôn Độc lập vang lên giữa quảng trường.

Ông Duyệt chăm chú quan sát, có lúc người cựu binh quay sang hai bên để nhìn toàn bộ không gian được tái hiện trước mắt. Khi tháo kính, ông vẫn còn nguyên cảm xúc. “Quá hay và rất xúc động. Tôi có cảm giác như mình được trở về đúng thời khắc lịch sử ấy, được đứng giữa đồng bào ở Quảng trường Ba Đình và nghe Bác Hồ đọc Tuyên ngôn Độc lập”, ông Duyệt chia sẻ.

Đi qua chiến tranh, chứng kiến ngày đất nước thống nhất, với ông Duyệt, những khái niệm về độc lập, hòa bình không chỉ nằm trong những trang sử. Đó là những giá trị mà thế hệ ông đã dành tuổi trẻ để chiến đấu, chứng kiến đồng đội hy sinh và cuối cùng được tận mắt nhìn thấy ngày non sông liền một dải.

Bởi vậy, khoảnh khắc nghe lại giọng Chủ tịch Hồ Chí Minh tuyên bố nền độc lập của dân tộc mang đến cho người cựu binh một cảm xúc khác.

Kính VR đưa cựu binh Hoàng Minh Duyệt “trở về” Ba Đình năm 1945, gặp Bác Hồ.

“Thế hệ chúng tôi đã đi qua chiến tranh nên càng hiểu độc lập, hòa bình quý giá thế nào. Hôm nay được trở về ngày Bác Hồ đọc Tuyên ngôn Độc lập, tôi thực sự rất xúc động”, ông nói.

Ông Duyệt đặc biệt đánh giá cao việc những tư liệu, câu chuyện lịch sử được chuyển tải bằng công nghệ hiện đại. Theo ông, cách tiếp cận này có thể giúp lịch sử trở nên gần gũi hơn, nhất là với những người trẻ được sinh ra khi chiến tranh đã lùi xa.

Nhìn các bạn trẻ đang chờ đến lượt bên ngoài khu vực trải nghiệm, ông cho rằng đó cũng là một trong những giá trị lớn nhất của chương trình.

“Các cháu trẻ hôm nay không trải qua chiến tranh như thế hệ chúng tôi. Nếu được nhìn thấy, được nghe và cảm nhận những thời khắc lịch sử theo cách như thế này, các cháu sẽ hiểu hơn giá trị của độc lập, tự do và càng thêm yêu đất nước mình”, ông Duyệt chia sẻ.

Mong người trẻ hiểu hơn giá trị của hòa bình

Cùng với ông Hoàng Minh Duyệt, cựu binh Nguyễn Đức Thọ - người nổ phát B40 đầu tiên mở màn trận cầu Rạch Chiếc năm 1975 - cũng là khách mời đặc biệt của chương trình.

Người lính năm xưa dành ít phút làm quen với chiếc kính VR trước khi bắt đầu trải nghiệm. Nhưng khi không gian Quảng trường Ba Đình năm 1945 hiện ra, ông nhanh chóng bị cuốn vào những hình ảnh trước mắt.

Cựu binh Nguyễn Đức Thọ xúc động sau khi trải nghiệm hành trình “xuyên không”.

Ông quay nhìn xung quanh, chăm chú theo dõi dòng người trên quảng trường rồi lặng im khi giọng Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập vang lên. “Rất xúc động. Chương trình quá hay và ý nghĩa. Dù chỉ vài phút nhưng mình có cảm giác như được hòa vào dòng người năm ấy, được đứng ở Quảng trường Ba Đình để nghe Bác Hồ đọc Tuyên ngôn Độc lập”, ông Thọ nói.

Với ông, cảm xúc ấy đặc biệt bởi bản thân từng là một người lính đi qua chiến tranh.

Thế hệ ông đã sống trong những năm tháng mà hòa bình là điều phải đánh đổi bằng tuổi trẻ, máu và sự hy sinh của rất nhiều người. Còn những người trẻ đang xếp hàng tại Dinh Độc Lập hôm nay được sinh ra, lớn lên trong một đất nước hòa bình, thống nhất.

Khoảng cách giữa hai thế hệ rất xa về trải nghiệm sống, nhưng theo ông Thọ, công nghệ có thể trở thành một trong những cách để đưa người trẻ đến gần hơn với lịch sử.

“Tôi mong thật nhiều người trẻ được trải nghiệm chương trình này. Khi được nhìn, được nghe và có cảm giác mình đang đứng giữa thời khắc ấy, các cháu sẽ hiểu lịch sử gần hơn, từ đó càng biết trân trọng nền độc lập, hòa bình mà mình đang có”, ông chia sẻ.

Điều khiến cựu binh Nguyễn Đức Thọ vui hơn cả là trong hai ngày chương trình diễn ra, phần đông những người kiên nhẫn xếp hàng chờ đến lượt là người trẻ. Nhiều gia đình cũng đưa theo con nhỏ để các em được trực tiếp trải nghiệm.

Đại tá Nguyễn Văn Tàu (huyền thoại tình báo Tư Cang) là vị khách đặc biệt, được đông đảo người dân chào đón trong ngày khai mạc đầu tiên.

Theo ông, một chương trình lịch sử có thể khiến người trẻ chủ động tìm đến, chờ đợi để được trải nghiệm đã là điều đáng quý. Bởi điều những người lính năm xưa mong muốn không phải để thế hệ sau trải qua những gì họ từng trải qua.

Điều họ mong là thế hệ sinh ra trong hòa bình hiểu hòa bình đã đến từ đâu, biết trân trọng những gì đang có và tiếp tục gìn giữ, xây dựng đất nước mà các thế hệ trước đã hy sinh để trao lại.

Sau cuộc “trở về”, cựu binh Hoàng Minh Duyệt và Nguyễn Đức Thọ rời khu vực trải nghiệm. Những lượt khách tiếp theo lại bước vào, phần lớn là những gương mặt trẻ.

Một thế hệ từng trực tiếp đi qua ngày đất nước thống nhất vừa “trở về” ngày đất nước tuyên bố độc lập. Còn phía sau họ, một thế hệ sinh ra trong hòa bình đang tiếp tục “bước vào” Quảng trường Ba Đình năm 1945 theo cách rất riêng của thời đại mình.

Chương trình “Trở về thời khắc thiêng liêng” được thực hiện dưới sự chỉ đạo của Đài Tiếng nói Việt Nam (VOV), Báo Điện tử VTC News phối hợp cùng Viện Công nghệ Thông tin và Truyền thông CDIT tổ chức.

Chương trình diễn ra tại Dinh Độc Lập (phường Bến Thành, TP.HCM) trong 3 ngày 19-21/8, mở cửa từ 8h đến 18h và phục vụ miễn phí người dân, du khách.

Báo Điện tử VTC News trân trọng cảm ơn các đơn vị đã đồng hành cùng chương trình “Trở về thời khắc thiêng liêng” tại TP.HCM, bao gồm:

1. Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông

2. Tập đoàn Vingroup - Công ty CP

3. Tập đoàn FPT

4. Công ty TNHH Thương mại - Dịch vụ Tân Hiệp Phát

5. Ngân hàng Thương mại Cổ phần Ngoại thương Việt Nam - Vietcombank

6. Tổng công ty Thương mại Sài Gòn

7. Ngân hàng Thương mại Cổ phần Phát triển TP.HCM

8. Tổng công ty Điện lực Miền nam

9. Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam

10. Liên hiệp Hợp tác xã Thương mại TP.HCM