Nâng tầm hợp tác kinh tế Việt Nam - Campuchia

Tại Diễn đàn, đại diện doanh nghiệp Việt Nam - Campuchia thảo luận, đề xuất hoàn thiện các chính sách về đầu tư, thuế, đất đai và hoạt động sản xuất kinh doanh theo hướng minh bạch, ổn định, dễ dự báo và được thực thi thống nhất.

Các ý kiến đề nghị các cơ quan chức năng hai nước rà soát việc áp dụng nghĩa vụ thuế đối với hoạt động đầu tư và phần thu nhập, lợi nhuận chuyển về nước; bảo đảm phù hợp với pháp luật mỗi bên và cam kết tại Hiệp định tránh đánh thuế hai lần giữa Việt Nam và Campuchia.

Đồng thời tháo gỡ các khó khăn liên quan đến thời hạn sử dụng đất, thủ tục thuê đất, bàn giao và hoàn trả đất; tạo điều kiện thuận lợi cho các dự án nông nghiệp quy mô lớn có đủ thời gian đầu tư phát triển vùng nguyên liệu, chế biến sâu và nâng cao giá trị gia tăng.

Các doanh nghiệp cũng đề xuất tăng cường kết nối hai nền kinh tế, giảm chi phí và thúc đẩy thương mại - đầu tư. Tiếp tục đơn giản hóa thủ tục hải quan, kiểm dịch và thủ tục xuất nhập khẩu. Mở rộng năng lực vận tải hàng hải song phương, kéo dài và tối ưu thời gian hoạt động tại các cửa khẩu, tháo gỡ các vướng mắc kỹ thuật trong vận chuyển hàng hóa giữa hai nước.

Về tài chính - ngân hàng, tạo điều kiện cho các ngân hàng Việt Nam hoạt động và mở rộng mạng lưới kinh doanh tại Campuchia. Tăng cường kết nối hệ thống thanh toán song phương, xuyên biên giới, mở rộng thanh toán qua mã QR. Quan tâm giải quyết dứt điểm các vướng mắc kéo dài tại các dự án thuộc lĩnh vực khai khoáng, dầu khí, năng lượng, chế biến và phân phối; bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư theo luật pháp mỗi nước và các thỏa thuận đã ký kết. Khuyến khích và tạo điều kiện thúc đẩy hợp tác vào các ngành có giá trị gia tăng cao như chuyển đổi số, thanh toán số, hàng không, logistics, y tế, công nghiệp chế biến và các dịch vụ hỗ trợ sản xuất - kinh doanh.

Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh Việt Nam và Campuchia là hai nước láng giềng gần gũi, cùng chung dòng sông Mê Kông và có đường biên giới đất liền dài hơn 1.100 km. Trên nền tảng phương châm “Láng giềng tốt đẹp, hữu nghị truyền thống, hợp tác toàn diện, bền vững lâu dài”, quan hệ hai nước ngày càng phát triển chặt chẽ, toàn diện và thực chất.

Trong tổng thể quan hệ song phương, hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư tiếp tục là trụ cột quan trọng. Kim ngạch thương mại hai chiều năm 2025 đạt khoảng 11,4 tỷ USD (tăng hơn 12%); riêng 8 tháng đầu năm 2026 đạt gần 8,7 tỷ USD. Hiện nay, Việt Nam là đối tác thương mại lớn nhất của Campuchia trong ASEAN và lớn thứ ba trên thế giới, hai nước đang cùng nỗ lực hướng tới mục tiêu 20 tỷ USD vào năm 2030.

Về đầu tư, Campuchia là một trong những địa bàn đầu tư ra nước ngoài hàng đầu của doanh nghiệp Việt Nam với 223 dự án, tổng vốn đăng ký trên 3 tỷ USD. Các doanh nghiệp Việt Nam không chỉ kinh doanh hiệu quả mà còn tạo việc làm cho hàng chục nghìn lao động bản địa, đóng góp tích cực cho ngân sách và công tác an sinh xã hội tại địa phương.

Hợp tác kinh tế vẫn còn nhiều dư địa phát triển

Tuy nhiên, Thủ tướng chỉ rõ, hợp tác kinh tế vẫn còn nhiều dư địa phát triển để tương xứng với quan hệ chính trị tốt đẹp và tiềm năng to lớn giữa hai quốc gia. Để tạo đột phá nhằm đạt mục tiêu sớm đưa kim ngạch thương mại song phương lên 20 tỷ USD, Thủ tướng đề xuất hai Chính phủ tiếp tục rà soát, đơn giản hóa các thủ tục đầu tư, đất đai, xuất nhập cảnh, hải quan và kiểm dịch; duy trì cơ chế đối thoại định kỳ giữa Chính phủ và doanh nghiệp hai nước ít nhất mỗi năm một lần để tháo gỡ kịp thời mọi vướng mắc.

Tập trung ưu tiên phát triển mạng lưới đường cao tốc, đường sắt và đường thủy nội địa; đẩy nhanh tiến độ tuyến cao tốc TP.HCM - Mộc Bài - Bavet - Phnom Penh; nâng cấp các cửa khẩu, chợ biên giới, trung tâm logistics; triển khai hiệu quả mô hình “một cửa, một lần dừng” tại các cặp cửa khẩu chính nhằm giảm thiểu thời gian và chi phí lưu thông hàng hóa.

Thủ tướng cũng đề nghị chuyển dịch từ việc mua bán nguyên liệu thô sang hợp tác đầu tư vùng nguyên liệu, chế biến sâu, xây dựng tiêu chuẩn chất lượng và truy xuất nguồn gốc ngay tại Campuchia, giúp nông dân Campuchia gia tăng chuỗi giá trị.

Mở rộng thanh toán bằng đồng nội tệ, thúc đẩy giải pháp thanh toán QR xuyên biên giới; tạo điều kiện mở rộng mạng lưới ngân hàng thương mại và tăng cường cung ứng vốn vay cho các doanh nghiệp Việt Nam đầu tư tại Campuchia. Đồng thời đẩy mạnh hợp tác trong chuyển đổi số, thương mại điện tử, năng lượng tái tạo, kết nối lưới điện, phát triển du lịch và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.

“Đề nghị doanh nghiệp Việt Nam chấp hành nghiêm pháp luật Campuchia, tôn trọng văn hóa, phong tục bản địa; chú trọng đào tạo lao động địa phương, bảo vệ môi trường và đồng hành cùng công tác an sinh xã hội. Khuyến khích doanh nghiệp hai bên liên kết chặt chẽ hơn trong chuỗi cung ứng, cùng phát triển sản phẩm và khai thác thị trường thứ ba. Thị trường hơn 100 triệu dân cùng mạng lưới các FTA của Việt Nam luôn sẵn sàng mở rộng đón nhận các nhà đầu tư và hàng hóa Campuchia. Hướng nguồn lực vào các dự án có hàm lượng công nghệ cao, thân thiện môi trường và mang giá trị gia tăng lớn”, Thủ tướng gửi gắm thông điệp quan trọng đến cộng đồng doanh nghiệp hai nước.

Thủ tướng khẳng định Chính phủ Việt Nam cam kết luôn đồng hành, tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất cho cộng đồng doanh nghiệp hai nước mở rộng đầu tư kinh doanh; đồng thời giao Bộ Tài chính Việt Nam chủ trì, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan hữu quan giải quyết dứt điểm các kiến nghị của doanh nghiệp tại diễn đàn.

Để hiện thực hóa mục tiêu đưa kim ngạch thương mại song phương đạt 20 tỷ USD, Thủ tướng Campuchia Hun Manet cũng nêu những giải pháp mang tính chiến lược và thực chất như: nâng cấp hạ tầng giao thông, kết nối cao tốc liên vùng, đẩy nhanh liên kết tuyến cao tốc Phnom Penh - Bavet với cao tốc Mộc Bài - TP. Hồ Chí Minh nhằm rút ngắn thời gian và tối ưu hóa chi phí vận chuyển hàng hóa giữa hai quốc gia. Sớm đưa cặp cửa khẩu quốc tế Meun Chey - Tân Nam vào phạm vi Hiệp định vận tải đường bộ để thông suốt dòng chảy lưu thông thương mại và logistics xuyên biên giới.

Thủ tướng Hun Manet cũng đề nghị chuyển từ “hành lang giao thông” sang “hành lang kinh tế và sản xuất”; doanh nghiệp hai nước dịch chuyển từ thương mại trao đổi hàng hóa đơn thuần sang đầu tư chế biến sâu, xây dựng mạng lưới kết nối giữa các nhà máy, khu công nghiệp và đơn vị logistics, hình thành các sản phẩm có chuỗi sản xuất xuyên biên giới. Tận dụng tối đa thế mạnh bổ trợ giữa nền tảng công nghiệp, công nghệ của Việt Nam với nguồn lao động trẻ, năng lượng sạch và vị trí chiến lược của Campuchia.

“Chính phủ Campuchia tiếp tục cam kết giữ vững ổn định vĩ mô, an ninh chính trị và hoàn thiện khung pháp lý; định kỳ lắng nghe, giải quyết khó khăn nhằm tạo điều kiện an tâm cho các nhà đầu tư phát triển dài hạn”, Thủ tướng Hun Manet phát biểu tại diễn đàn.

Kết thúc Diễn đàn, hai Thủ tướng đã chứng kiến Lễ trao các Biên bản ghi nhớ giữa hai nước gồm:

(1) Biên bản ghi nhớ giữa Ngân hàng Quốc gia Campuchia - Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam (Agribank)

(2) Biên bản ghi nhớ giữa giữa Bộ Công nghiệp, Khoa học, Công nghệ và Đổi mới Vương quốc Campuchia - Công ty Cổ phần Cao su Chư Sê Kampong Thom

(3) Biên bản ghi nhớ giữa Tổng công ty Hàng không Việt Nam (Vietnam Airlines JSC) - Công ty TNHH Đầu tư Sân bay Campuchia (CAIC)

(4) Biên bản ghi nhớ giữa Tập đoàn VNPT - Công ty TNHH Angkor Data Communication Group