Làn trái cao tốc chỉ để vượt là chuẩn quốc tế từ lâu, Việt Nam đừng chờ thêm nữa

Cao tốc Hà Nội - Hải Phòng được đánh giá là con đường hiện đại bậc nhất miền Bắc với quy mô 6 làn xe và tốc độ tối đa cho phép lên tới 120 km/h, cảm giác cầm lái trên tuyến đường này lẽ ra phải rất thảnh thơi. Thế nhưng, khi chạy xe vào cuối tuần trước, tôi bị ức chế bởi tình huống quá đỗi quen thuộc. Chiếc ô tô phía trước thong dong di chuyển với tốc độ tối thiểu kiên quyết “ôm chặt” làn đường sát dải phân cách bên trái.

Tôi xin vượt nhiều lần từ khoảng cách an toàn nhưng tài xế phía trước vẫn không nhường lối hay chạy nhanh hơn. Cuối cùng, để không bị chôn chân sau chiếc “xe rùa”, tôi buộc phải chuyển sang làn bên phải.

Tình huống diễn ra mỗi ngày trên khắp các tuyến cao tốc từ Bắc vào Nam. Nhiều tài xế bám làn trái cao tốc vì ‘không sai luật’ thế nhưng lại đang cố ý tạo ra sự ức chế tột cùng cho tài xế khác và tiềm ẩn nguy cơ tai nạn rất cao.

Chính vì vậy, khi nghe thông tin Cục Cảnh sát giao thông đề xuất quy định làn sát dải phân cách giữa chỉ dành riêng để vượt xe và tài xế phải quay về làn bên phải ngay sau khi việc vượt, tôi rất mừng. Thật ra đây không phải ý tưởng gì mới lạ mà đã được áp dụng phổ biến trên thế giới từ rất lâu, đến mức gần như trở thành chuẩn mực của hệ thống đường giao thông.

Những ai từng cầm lái ở nước ngoài hay chỉ cần tìm hiểu qua về giao thông quốc tế đều biết rằng đây là nguyên tắc cơ bản thuộc hàng “nhập môn” khi bước chân lên cao tốc. Tại Đức, nơi nổi tiếng với hệ thống Autobahn không giới hạn tốc độ, quy định “Rechtsfahrgebot” (bắt buộc đi về bên phải) được thực thi nghiêm ngặt đến mức tuyệt đối.

Làn ngoài cùng bên trái chỉ được dùng để vượt. Sau khi vượt xong, xe phải lập tức xin đường chuyển lại về làn bên phải. Nếu cứ đi tà tà ở làn trái ngoài cùng, bạn không chỉ đối mặt với khoản phạt nặng mà hành vi này còn bị coi là gây nguy hiểm nghiêm trọng cho xã hội.

Tại Mỹ, hệ thống biển báo “Keep Right Except to Pass” (giữ làn bên phải trừ khi vượt) xuất hiện dày đặc trên các tuyến liên bang. Luật pháp của họ coi việc cố tình chiếm giữ làn trái khi đi chậm là hành vi cản trở giao thông và sẽ bị cảnh sát dừng xe xử phạt tương đương lỗi chạy quá tốc độ.

Tương tự tại Pháp và Tây Ban Nha, làn trái trên các tuyến cao tốc chủ yếu dành cho việc vượt xe. Người lái phải di chuyển ở làn bên phải khi có thể và quay trở lại sau khi vượt thành công. Ngay cả khi đang chạy đúng tốc độ tối đa (130 km/h trên nhiều tuyến cao tốc của Pháp), việc cố tình duy trì xe ở làn trái khi làn phải còn trống vẫn bị xem là vi phạm.

Tại Anh, do xe lưu thông bên trái, nguyên tắc này được đảo ngược thành “Keep Left Unless Overtaking”. Ở Úc, quy định tương tự cũng được áp dụng trên nhiều tuyến đường cao tốc.

Còn ở Việt Nam, do chưa quy định dành làn riêng để vượt nên lâu nay vẫn tồn tại nghịch lý: Những xe chậm nhất lại rất thích chạy vào làn đường cho phép chạy nhanh nhất, trong khi pháp luật quy định xe muốn vượt phải chạy phía bên trái xe trước. Bao nhiêu xe phía sau muốn vượt lên để có thể chạy với tốc độ cao nhưng không thể, chỉ có cách nối đuôi nhau chạy kiểu rùa bò thành một hàng. Họ ức chế nhưng cũng không làm gì được vì tài xế kia không sai luật.

Hành vi “ôm làn trái” không đơn thuần là chuyện thiếu văn hóa giao thông, mà là làm tăng nguy cơ tai nạn. Khi làn nhanh nhất bị tắc nghẽn bởi một chiếc xe đi chậm, toàn bộ dòng xe phía sau sẽ bị ứ đọng đột ngột, tạo ra hiệu ứng gợn sóng gây tắc nghẽn dây chuyền. Chỉ cần một khoảnh khắc mất tập trung hay phanh gấp của chiếc xe dẫn đầu đi chậm đó, tai nạn liên hoàn hoàn toàn có thể xảy ra trong chớp mắt.

Do đó, đề xuất của Cục Cảnh sát giao thông về việc biến làn sát dải phân cách thành “làn vượt xe” cần sớm được hiện thực hóa, triển khai khẩn trương, quyết liệt và đồng bộ. Trước hết là việc chuẩn hóa hạ tầng và biển báo. Hệ thống biển chỉ dẫn trên các tuyến cao tốc cần được làm lại rõ ràng, thay vì chỉ ghi tốc độ tối đa - tối thiểu đơn thuần, cần bổ sung các biển báo điện tử và biển cố định với nội dung ngắn gọn như “Làn ngoài cùng chỉ dành để vượt”.

Đồng thời, cần tận dụng tối đa hệ thống camera phạt nguội hiện có trên các tuyến cao tốc để ghi hình và phạt nghiêm các trường hợp chiếm dụng làn vượt quá thời gian quy định hoặc đi chậm cố tình không nhường đường.

Bên cạnh pháp lý và hạ tầng, công tác đào tạo sát hạch lái xe cũng phải thay đổi tận gốc, loại bỏ triệt để kiểu tư duy “ôm làn trái cho nhàn”. Lái xe văn minh không chỉ là vững vô-lăng, mà còn biết di chuyển sao cho không làm ảnh hưởng đến nhịp lưu thông chung của xã hội.

Bạn có đồng tình với ý kiến trên? Hãy chia sẻ ở box bình luận bên dưới.