Hợp tác Nam - Nam mở hướng mới cho nông nghiệp Việt Nam, châu Phi

Ngày 29/5, tại Hà Nội, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức Cuộc họp thúc đẩy phát triển hợp tác nông nghiệp Việt Nam - châu Phi và Lễ ra mắt Nhóm công tác Hợp tác Nam - Nam trong nông nghiệp.

Việc ra mắt Nhóm công tác diễn ra trong bối cảnh nông nghiệp thế giới đang đối mặt với nhiều thách thức lớn. Biến đổi khí hậu, hạn hán, sa mạc hóa, suy thoái đất, khan hiếm nguồn nước, dịch bệnh cây trồng, vật nuôi và đứt gãy chuỗi cung ứng đang tác động trực tiếp đến an ninh lương thực, sinh kế nông thôn và ổn định xã hội tại nhiều quốc gia.

Phát biểu tại sự kiện, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Trung nhấn mạnh, tăng cường hợp tác quốc tế, nhất là giữa các quốc gia đang phát triển, là yêu cầu quan trọng nhằm chia sẻ kinh nghiệm, chuyển giao công nghệ, nâng cao năng lực và cùng ứng phó với các thách thức chung.

Theo Thứ trưởng Hoàng Trung, Hợp tác Nam - Nam không phải là sự hỗ trợ một chiều, mà là quá trình chia sẻ kinh nghiệm phát triển, mô hình thực tiễn và giải pháp phù hợp giữa các quốc gia có điều kiện tương đồng.

Trong lĩnh vực nông nghiệp, cơ chế này có ý nghĩa đặc biệt bởi những giải pháp sát với điều kiện sinh thái, trình độ canh tác và nhu cầu thực tế của người dân thường mang lại hiệu quả bền vững, có khả năng nhân rộng cao.

Từ một quốc gia từng thiếu lương thực, Việt Nam đã vươn lên trở thành một trong những trung tâm sản xuất và xuất khẩu nông sản quan trọng của thế giới. Nhiều mặt hàng như gạo, cà phê, hồ tiêu, điều, thủy sản, sản phẩm gỗ giữ vị trí quan trọng trên thị trường toàn cầu.

Thành tựu đó không chỉ đến từ công nghệ, mà còn từ quá trình đổi mới thể chế, tổ chức lại sản xuất, phát triển hệ thống khuyến nông, thủy lợi, giống cây trồng vật nuôi, chế biến, thương mại và mở rộng thị trường.

Đây là những kinh nghiệm có giá trị tham khảo đối với nhiều quốc gia đang phát triển, nhất là các nước châu Phi đang quan tâm đến bảo đảm an ninh lương thực, nâng cao năng lực sản xuất, phát triển nông thôn và cải thiện sinh kế cho người dân.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Nhóm công tác Hợp tác Nam - Nam trong nông nghiệp được thành lập nhằm tạo lập cơ chế điều phối thống nhất, tăng cường kết nối liên ngành, huy động hiệu quả nguồn lực trong nước và quốc tế, qua đó thúc đẩy các hoạt động hợp tác bài bản, đồng bộ và hiệu quả hơn.

Nhóm công tác được kỳ vọng không chỉ làm nhiệm vụ điều phối kỹ thuật, mà còn là đầu mối kết nối chính sách, chuyên gia, doanh nghiệp, tổ chức quốc tế và các nguồn lực phát triển. Thông qua cơ chế này, Việt Nam mong muốn hình thành các sáng kiến hợp tác có tính thực tiễn cao, kết nối nhu cầu của các quốc gia đối tác với năng lực, kinh nghiệm và thế mạnh của Việt Nam.

Ông Phạm Ngọc Mậu, Trưởng Nhóm công tác Hợp tác Nam - Nam trong nông nghiệp, cho biết Nhóm công tác sẽ thực hiện bốn vai trò chính: kết nối chính sách; kết nối tri thức, chuyên gia và viện nghiên cứu của Việt Nam với nhu cầu thực tiễn của các quốc gia đang phát triển; làm cầu nối giữa hợp tác công và khu vực tư nhân; đồng thời thúc đẩy các sáng kiến hợp tác ba bên.

Trong giai đoạn tới, Nhóm công tác dự kiến tập trung xây dựng danh mục sáng kiến Hợp tác Nam - Nam trong nông nghiệp theo hướng có trọng tâm, có địa bàn ưu tiên và có khả năng triển khai thực tế. Các lĩnh vực được ưu tiên gồm lúa gạo, cây lương thực, cà phê, thủy sản, chăn nuôi, lâm nghiệp, thủy lợi nhỏ, khuyến nông, thích ứng biến đổi khí hậu và tổ chức chuỗi giá trị nông sản.

Bên cạnh đó, Nhóm công tác sẽ xây dựng mạng lưới chuyên gia Việt Nam, bao gồm các nhà quản lý, nhà khoa học, chuyên gia kỹ thuật, chuyên gia khuyến nông, chuyên gia thị trường và doanh nghiệp có kinh nghiệm thực địa. Đây là nguồn lực quan trọng để thiết kế, đánh giá, triển khai và giám sát các mô hình hợp tác tại nước đối tác.

Một định hướng đáng chú ý là tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp Việt Nam trong các chương trình hợp tác với châu Phi và các nước đang phát triển. Hợp tác Nam - Nam trong giai đoạn mới không chỉ dừng ở trao đổi chuyên gia hay đào tạo kỹ thuật, mà cần gắn với sản xuất, đầu tư, thương mại, dịch vụ nông nghiệp, vật tư đầu vào, chế biến, logistics và phát triển thị trường.

Phát biểu tại sự kiện, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Anh Tuấn đánh giá cao sáng kiến thành lập Nhóm công tác, đồng thời nhấn mạnh Việt Nam và các quốc gia châu Phi chia sẻ quan hệ gắn bó lịch sử, khát vọng chung vì hòa bình, tự chủ và phát triển bền vững.

Trong quan hệ Việt Nam - châu Phi, nông nghiệp luôn là lĩnh vực hợp tác trọng tâm, có ý nghĩa thiết thực đối với phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm an ninh lương thực. Thứ trưởng Lê Anh Tuấn cho biết Bộ Ngoại giao sẽ phối hợp chặt chẽ với Bộ Nông nghiệp và Môi trường để thúc đẩy Nhóm công tác hoạt động hiệu quả.

Trọng tâm là kiến tạo môi trường chính trị thuận lợi, làm sâu sắc quan hệ và sự tin cậy chính trị giữa Việt Nam với các nước châu Phi; đồng hành cùng doanh nghiệp Việt Nam tìm kiếm cơ hội đầu tư, phát triển dự án nông nghiệp, chế biến nông sản, chuyển giao công nghệ; đồng thời thúc đẩy xây dựng mạng lưới đối tác cho Nhóm công tác.

Theo các đại biểu, châu Phi là lục địa có nhiều tiềm năng phát triển nông nghiệp và có khả năng trở thành một trong những trung tâm sản xuất lương thực quan trọng của thế giới trong tương lai. Trong khi đó, Việt Nam có kinh nghiệm thực tiễn phong phú về phát triển nông nghiệp, bảo đảm an ninh lương thực, tổ chức sản xuất, phát triển chuỗi giá trị và chuyển giao kỹ thuật phù hợp với điều kiện của nông hộ nhỏ.

Sau lễ ra mắt, Nhóm công tác dự kiến rà soát nhu cầu hợp tác của các nước đối tác; xác định một số sáng kiến ưu tiên có khả năng triển khai sớm; xây dựng mạng lưới chuyên gia và doanh nghiệp; trao đổi với các tổ chức quốc tế, đối tác phát triển về cơ chế hỗ trợ; đồng thời lựa chọn một số mô hình thí điểm để chứng minh hiệu quả trên thực địa.

Việc ra mắt Nhóm công tác Hợp tác Nam - Nam trong nông nghiệp không chỉ mở rộng không gian hợp tác quốc tế của nông nghiệp Việt Nam, mà còn thể hiện vai trò chủ động, trách nhiệm của Việt Nam trong chia sẻ kinh nghiệm phát triển với các quốc gia đang phát triển.

Đây là bước đi nhằm đưa hợp tác nông nghiệp Việt Nam - châu Phi trở thành điểm sáng trong Hợp tác Nam - Nam, hướng tới mục tiêu phát triển nông nghiệp bền vững, bảo đảm sinh kế cho người dân và tăng cường an ninh lương thực toàn cầu.