Hà Nội thúc đẩy đổi mới sáng tạo từ nhu cầu người dân

Theo kết quả Chỉ số đổi mới sáng tạo cấp địa phương (PII) năm 2026 do Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) công bố, Hà Nội đứng đầu cả nước với 63,80 điểm. Kết quả đạt được không chỉ đến từ các hoạt động nghiên cứu, phát triển công nghệ, thành phố còn thúc đẩy những sáng kiến xuất phát từ nhu cầu thực tế, hướng tới thay đổi cách chính quyền cung cấp dịch vụ và giải quyết công việc cho người dân.

“Chuyển đổi số không phải để có thêm ứng dụng, mà để giải quyết tốt hơn những vấn đề thực tế của người dân”, ông Nguyễn Anh Tuấn, Phó Giám đốc Sở KH&CN Hà Nội, cho biết trong bài phát biểu tại chương trình chào mừng Ngày Đổi mới sáng tạo quốc gia 2026, ngày 9/10.

Một điểm tiếp cận cho nhiều nhu cầu

Phó Giám đốc Sở KH&CN Hà Nội Nguyễn Anh Tuấn mở đầu bằng câu chuyện về một phụ huynh trên đường đưa con đến trường.

Nhìn thấy rác thải xây dựng tồn đọng trước khu dân cư, người này muốn phản ánh nhưng không biết cơ quan nào phụ trách, gửi thông tin qua kênh nào. Khi đưa con đến trường, phụ huynh lại có mối quan tâm khác: bữa ăn hôm nay gồm những gì, thực phẩm có nguồn gốc ra sao và làm thế nào để kiểm chứng thông tin?

Ông Tuấn cho biết đây là những nhu cầu bình thường nhưng đặt ra yêu cầu đối với chính quyền trong việc cung cấp dịch vụ và thông tin thuận tiện hơn.

Thay vì để người dân tự tìm kiếm từng cơ quan, từng ứng dụng, Hà Nội lựa chọn phát triển iHanoi thành điểm tiếp cận thống nhất trên môi trường số.

Với chức năng phản ánh hiện trường, người dân có thể sử dụng điện thoại để gửi nội dung, hình ảnh và vị trí của vấn đề cần xử lý. Thông tin được chuyển đến hệ thống tiếp nhận, giúp giảm những bước tìm hiểu thủ tục và xác định cơ quan phụ trách.

Theo số liệu của Sở KH&CN Hà Nội, iHanoi đã tiếp nhận, xử lý 263.395 phản ánh, kiến nghị. Nếu tính thời gian thực hiện theo cách truyền thống là hai giờ cho mỗi phản ánh, so với khoảng 15 phút thao tác trên ứng dụng, Sở ước tính nền tảng giúp người dân tiết kiệm gần 500.000 giờ.

Đây là kết quả tính toán theo giả định về thời gian thực hiện, không phải số giờ tiết kiệm được đo trực tiếp từ từng người sử dụng.

Trong lĩnh vực giáo dục, miniapp HanoiCheck được tích hợp trên iHanoi để phụ huynh tiếp cận thông tin về thực đơn, bữa ăn và truy xuất nguồn gốc thực phẩm tại trường học.

Hệ thống hiện kết nối gần 1,5 triệu học sinh, ghi nhận 247.339 lượt truy cập trong giai đoạn từ ngày 1/9 đến 8/10/2026. Theo ông Tuấn, việc có một kênh thông tin tập trung giúp phụ huynh chủ động theo dõi thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào trao đổi trực tiếp với nhà trường.

Hà Nội cũng đang phát triển iHanoi theo hướng siêu ứng dụng, tích hợp các dịch vụ như Smart Police, HanoiGo, đặt lịch dịch vụ công và tiện ích giao thông. Theo tham luận, 73 ứng dụng và điểm tiếp cận riêng lẻ đã được tích hợp về một nền tảng.

Tuy nhiên, đại diện Sở KH&CN Hà Nội cho rằng việc xây dựng nền tảng mới chỉ là bước đầu. Muốn các mô hình phát huy hiệu quả, thành phố cần xác định đúng nhu cầu người sử dụng, tổ chức quy trình xử lý rõ ràng và bảo đảm dữ liệu được cập nhật, chuẩn hóa.

“Chuyển đổi số không phải để có thêm ứng dụng, mà để giải quyết tốt hơn những vấn đề thực tế của người dân”, ông Tuấn nói.

Đổi mới từ những việc nhỏ ở khu dân cư

Nếu iHanoi giải quyết bài toán tiếp cận dịch vụ ở quy mô thành phố, mô hình ở cấp phường bắt đầu từ những khó khăn trong công việc hằng ngày của tổ dân phố.

Ông Vũ Xuân Trường, Chủ tịch UBND phường Việt Hưng, chia sẻ về tình huống một tổ dân phố cần thông báo nội dung quan trọng đến người dân. Thông tin được đăng trong nhóm trao đổi chung nhưng nhanh chóng trôi giữa nhiều tin nhắn. Người phụ trách khó xác định ai đã đọc, ai chưa nhận được thông báo. Khi người dân phản hồi, việc tổng hợp và theo dõi xử lý cũng mất thời gian.

Sau khi sắp xếp lại địa bàn dân cư, quy mô các tổ dân phố lớn hơn, khối lượng công việc tăng lên, những hạn chế này càng bộc lộ rõ.

Từ thực tế đó, Tổ dân phố Giang Biên 4 đề xuất sáng kiến đổi mới cách quản lý và kết nối với người dân. Với sự phối hợp của phường và hỗ trợ giải pháp từ Công ty Cổ phần Dữ liệu Địa điểm và Bản đồ số Quốc gia Việt Nam, mô hình “Tổ dân phố số - Kết nối, đồng hành, phát triển” được triển khai, sử dụng ứng dụng “Việt Hưng kết nối”.

Thay vì trao đổi thông tin rời rạc, mô hình hướng tới việc chuyển thông báo theo từng nội dung, tiếp nhận phản hồi và theo dõi quá trình giải quyết công việc.

Những phản ánh về vệ sinh môi trường, sửa chữa hoặc hoạt động cộng đồng có thể được phân loại theo trạng thái. Cán bộ phụ trách theo dõi được việc nào đã tiếp nhận, đang xử lý, hoàn thành hoặc còn tồn đọng.

Dữ liệu về hộ gia đình, dân cư, địa bàn và một số thông tin phục vụ quản lý cũng từng bước được tổ chức trong cùng không gian dữ liệu, hỗ trợ tra cứu và tổng hợp.

Theo ông Trường, điểm quan trọng không nằm ở việc có thêm một phần mềm, mà ở thay đổi quy trình phối hợp giữa chính quyền cơ sở và người dân. Mỗi công việc cần có người phụ trách, trạng thái xử lý và thông tin phản hồi.

Ngoài mô hình tổ dân phố số, Việt Hưng đang triển khai một số giải pháp trong quản lý và đời sống. Phường cơ bản hoàn thành hệ thống bản đồ số trên nền tảng GIS với 9 lớp dữ liệu trọng tâm, phục vụ xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung và quản lý địa bàn.

Trong lĩnh vực giáo dục, 6 trong số 9 trường đã triển khai mô hình Smart Canteen. Ở lĩnh vực thương mại, cả 7 chợ trên địa bàn đã triển khai Chợ 4.0.

Dù vậy, Chủ tịch UBND phường Việt Hưng cho biết mô hình tổ dân phố số mới ở giai đoạn đầu vận hành, chưa có kết quả định lượng chính thức về hiệu quả. Chính quyền đang xây dựng phương pháp đánh giá dựa trên việc so sánh thời gian xử lý, số khâu trung gian và chất lượng phục vụ trước và sau khi triển khai.

Ông cho rằng hiệu quả chuyển đổi số không nên chỉ được đánh giá bằng số tài khoản được tạo, số lượt cài đặt ứng dụng hay số chức năng của phần mềm. Những tiêu chí quan trọng hơn là người dân tiết kiệm được bao nhiêu thời gian, phản ánh được xử lý nhanh hơn ra sao và thông tin quản lý có chính xác hơn hay không.

“Không nên bắt đầu bằng câu hỏi ‘có công nghệ gì để ứng dụng’, mà nên bắt đầu bằng câu hỏi ‘công việc nào đang mất thời gian, thông tin nào đang bị phân tán, vấn đề nào người dân đang gặp khó khăn’”, ông Trường nói.

Từ những mô hình như iHanoi hay tổ dân phố số tại Việt Hưng, việc ứng dụng công nghệ đang được Hà Nội triển khai theo hướng giải quyết các nhu cầu cụ thể của người dân.

Tuy nhiên, hiệu quả của những cách làm này không chỉ nằm ở số lượng ứng dụng được phát triển, mà còn ở khả năng rút ngắn quy trình, giảm thời gian xử lý công việc và nâng cao chất lượng phục vụ.

Phát biểu tại chương trình chào mừng Ngày Chuyển đổi số quốc gia 2026, Bộ trưởng KH&CN Vũ Hải Quân cũng nhấn mạnh chuyển đổi số phải được đánh giá bằng kết quả thực chất, với năng suất cao hơn, chi phí thấp hơn và dịch vụ thuận tiện hơn.

“Mục tiêu cuối cùng là giảm thời gian, chi phí, giấy tờ và nâng cao sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp. Mỗi khoản đầu tư cho chuyển đổi số đều phải tạo ra giá trị có thể đo đếm được”, Bộ trưởng nói.