Giải pháp phát triển nông nghiệp tuần hoàn, hữu cơ gắn với tăng trưởng xanh

Trong 2 ngày 12, 13/11 tại Thái Nguyên, Trung tâm Khuyến nông quốc gia phối hợp với Cục Chăn nuôi và Thú y, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Thái Nguyên tổ chức Diễn đàn Khuyến nông @ Nông nghiệp với chủ đề “Giải pháp phát triển nông nghiệp tuần hoàn, hữu cơ gắn với tăng trưởng xanh và bảo vệ môi trường”.

Tham gia Diễn đàn có đại diện các cơ quan chuyên môn, doanh nghiệp, hợp tác xã và 180 đại biểu nông dân các tỉnh Thái Nguyên, Bắc Ninh, Phú Thọ, Lạng Sơn, Tuyên Quang.

Diễn đàn này tập trung trao đổi các giải pháp giúp nông dân sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm chi phí sản xuất, nâng cao giá trị nông sản và bảo vệ môi trường.

Tận dụng phụ phẩm, nâng cao hiệu quả sản xuất

Sản xuất nông nghiệp hiện không chỉ đặt ra yêu cầu về năng suất, chất lượng và thị trường mà còn phải bảo đảm các tiêu chí về môi trường. Trong bối cảnh đó, nông nghiệp tuần hoàn và nông nghiệp hữu cơ là những hướng chuyển đổi phù hợp.

Theo số liệu báo cáo đề dẫn Diễn đàn, khối lượng phụ phẩm nông nghiệp của Việt Nam là trên 156,8 triệu tấn, nhưng tỷ lệ phụ phẩm cây trồng được thu gom, sử dụng mới đạt khoảng 52,2%. Đây là nguồn nguyên liệu lớn cần được thu gom, xử lý an toàn và tái sử dụng hiệu quả, hạn chế thất thoát và ô nhiễm môi trường.

Kết quả từ các dự án do Trung tâm Khuyến nông quốc gia phối hợp triển khai cho thấy sản xuất xanh có thể mang lại hiệu quả kinh tế nếu được tổ chức phù hợp. Các mô hình nuôi gà theo hướng hữu cơ, với tổng quy mô 60.000 con, có hiệu quả kinh tế cao hơn 14-17% so với ngoài mô hình.

Đối với sản xuất lúa hữu cơ theo chuỗi giá trị, các mô hình được triển khai trên 810 ha, trong đó 210 ha đã được chứng nhận hữu cơ. Kết quả này cho thấy vai trò của chuyển giao kỹ thuật, kiểm soát chất lượng và liên kết tiêu thụ; đồng thời cần phân biệt rõ sản xuất “theo hướng hữu cơ” với sản phẩm đã được chứng nhận hữu cơ.

Tại Diễn đàn, lãnh đạo Trung tâm Khuyến nông quốc gia đã nhấn mạnh nông nghiệp tuần hoàn, hữu cơ cần trở thành định hướng phát triển lâu dài, không chỉ dừng ở các chỉ tiêu chứng nhận.

Ông Lê Quốc Thanh, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia cho biết: “Cơ quan khuyến nông đã chủ động cung cấp nhiều giải pháp phát triển nông nghiệp tuần hoàn, hữu cơ, đồng hành cùng bà con nông dân thực hiện các mô hình chăn nuôi, trồng trọt gắn với bảo vệ môi trường. Nông dân chủ động, tích cực áp dụng kiến thức khoa học, kỹ thuật, sử dụng các chế phẩm sinh học chăm sóc bảo vệ cây trồng, vật nuôi đạt năng suất, chất lượng cao.

Chúng tôi đặc biệt quan tâm đến nhóm các giải pháp về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, tổ chức lại chuỗi hoạt động sản xuất gắn vai trò trách nhiệm quan trọng của tổ chức hội nông dân, doanh nghiệp tham gia chuỗi cung ứng, góp vốn, tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp hữu cơ.

Trong đó nguồn nhân lực cần được trang bị đầy đủ kiến thức, thành thục kỹ năng, kỹ thuật chăm sóc cây trồng, vật nuôi theo hướng dẫn khoa học. Thêm nữa nhóm giải pháp về thị trường, chủ động tạo mối liên kết tốt hợp tác sản xuất bền vững đưa nông sản hữu cơ xứng đáng với giá trị xanh, sạch, an toàn tốt cho sức khỏe đến tay người tiêu dùng và hướng đến sản xuất lớn vươn ra thị trường thế giới.”

Hiện nay, cơ quan khuyến nông quốc gia và các tỉnh thành đã xây dựng thành công các mô hình liên kết chuỗi khép kín trong một chu trình sản xuất, kinh doanh nông nghiệp hữu cơ bền vững giữa Nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp cung ứng vật tư và tiêu thụ sản phẩm với nông dân, HTX chăn nuôi, trồng trọt...

Thái Nguyên có diện tích đất nông nghiệp của tỉnh có trên 759 nghìn ha chiếm 90,7% diện tích tự nhiên. Giá trị sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp năm 2025 đạt 20.638 tỷ đồng, chiếm 11,2% cơ cấu kinh tế của tỉnh.

Trong những năm qua tỉnh Thái Nguyên đã ban hành nhiều cơ chế chính sách để hỗ trợ sản xuất nông nghiệp, chuyển đổi mạnh mẽ từ tư duy “sản xuất nông nghiệp” sang tư duy “kinh tế nông nghiệp”; tập trung triển khai các chính sách hỗ trợ phát triển nông nghiệp xanh, sản xuất nông nghiệp an toàn, hữu cơ, nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao; đẩy mạnh phát triển các vùng sản xuất tập trung theo chuỗi giá trị đối với các cây trồng, vật nuôi có lợi thế, có giá trị kinh tế cao như: chè, cây ăn quả, rau, lợn, gà …

Toàn tỉnh hiện có 7.972 ha cây trồng được chứng nhận VietGAP (bao gồm 117 ha lúa, 1.172 ha cây ăn quả, 6.483 ha chè và 200 ha rau). Diện tích được chứng nhận tiêu chuẩn hữu cơ đạt 328 ha (với 186 ha chè, 48 ha cây ăn quả, 39 ha lúa, 15 ha dược liệu cùng nấm ăn); đã cấp 194 mã số vùng trồng xuất khẩu và 45.195 ha rừng được cấp chứng chỉ quản lý bền vững (FSC).

Chăn nuôi quy mô trang trại phát triển nhanh, thay thế dần chăn nuôi nhỏ lẻ ở các hộ gia đình. Tổng đàn trâu, bò trên địa bàn tỉnh hiện nay có 135 nghìn con; đàn lợn 888 nghìn con; đàn gia cầm 20 triệu con. Toàn tỉnh có trên 1.679 trang trại chăn nuôi; có 183 cơ sở chăn nuôi được cấp chứng nhận VietGAHP; có 568 sản phẩm OCOP, trong đó có 10 sản phẩm đạt 5 sao cấp quốc gia, 113 sản phẩm 4 sao, 445 sản phẩm 3 sao…

Chương trình khuyến nông giai đoạn 2026-2030 được phê duyệt với kinh phí khoảng 265 tỷ đồng, tập trung xây dựng mô hình và chuyển giao kỹ thuật. Dự án ODA nông nghiệp tuần hoàn xanh triển khai tại 14 xã phía Bắc tỉnh, phát triển chuỗi sản xuất, chế biến, tiêu thụ dong riềng, nghệ và bí xanh.

Cùng với đó, tỉnh khuyến khích chăn nuôi khép kín, xử lý chất thải thành phân bón hữu cơ và kết hợp nông nghiệp với du lịch trải nghiệm.

Cùng bàn giải pháp phù hợp, có thể nhân rộng

Diễn đàn dự kiến có sự tham gia của đại diện cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, trường đại học, hiệp hội, doanh nghiệp, hợp tác xã, hệ thống khuyến nông và nông dân các tỉnh Thái Nguyên, Bắc Ninh, Phú Thọ, Lạng Sơn, Tuyên Quang.

Nội dung các ý kiến trao đổi tập trung vào việc lựa chọn công nghệ phù hợp với quy mô nông hộ; xử lý an toàn chất thải chăn nuôi và tận dụng phụ phẩm trồng trọt; lộ trình chuyển đổi, chứng nhận hữu cơ; phát triển chuỗi liên kết, truy xuất nguồn gốc và mở rộng thị trường cho nông sản xanh.

Cơ quan chuyên môn cùng chuyên gia và nhà khoa học đã tập trung giải đáp các thắc mắc của đại biểu và phổ biến kiến thức mới về sản xuất nông nghiệp tuần hoàn, hữu cơ gắn với tăng trưởng xanh và bảo vệ môi trường.

Tại sự kiện, các đại biểu đã được xem tiểu phẩm truyền thông “Rác hôm nay - Vàng ngày mai” và nghe báo cáo đề dẫn, các tham luận chuyên đề và phiên thảo luận, giải đáp những vấn đề từ thực tiễn sản xuất của các chuyên gia.

Trước đó, chiều 12/11, các đại biểu đã tham quan mô hình sản xuất nông nghiệp theo hướng tuần hoàn của hộ gia đình chị An Thị Tuyết ở xóm Nguyễn Sơn, xã Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên.

Hộ chị Tuyết đã nhận được sự hỗ trợ 3 tấn cám chăn nuôi,vắc-xin và thuốc thú y phòng chống bệnh cho gia súc, phân bón và giống ngô sinh khối để chăn nuôi đàn bò thịt 31 con. Hiện đàn bò sinh trưởng và phát triển tốt có khả năng cho thu nhập cao giúp phát triển kinh tế hộ gia đình.

Thông qua Diễn đàn, Ban tổ chức mong muốn lựa chọn, giới thiệu những mô hình và giải pháp có khả năng áp dụng tại cơ sở, ưu tiên phương án có chi phí phù hợp, bảo đảm an toàn sinh học, xác định rõ đơn vị tổ chức thực hiện và có đầu ra ổn định.

Bên cạnh chuyển giao tiến bộ kỹ thuật, hệ thống khuyến nông tiếp tục làm cầu nối giữa nông dân với nhà khoa học, hợp tác xã và doanh nghiệp, góp phần đưa nông nghiệp tuần hoàn, hữu cơ từ mô hình trình diễn vào sản xuất, mang lại hiệu quả kinh tế và môi trường lâu dài.