Đánh vào dòng tiền, phạt cả người xem: Cách các nước mạnh tay xử lý website lậu

Trong bối cảnh công nghệ số phát triển chóng mặt, các website phát sóng lậu đang trở thành “cơn ác mộng” của ngành công nghiệp giải trí toàn cầu, gây thiệt hại hàng tỷ USD mỗi năm cho các giải đấu thể thao và nền tảng streaming hợp pháp.

Từ Anh đến Mỹ hay Italia, nhiều quốc gia không ngần ngại áp dụng những biện pháp quyết liệt, từ chặn thời gian thực đến đánh vào dòng tiền, thậm chí phạt trực tiếp người xem.

Anh chặn sóng lậu ngay trong trận đấu

Giải bóng đá Ngoại hạng Anh (Premier League), một trong những giải đấu thể thao hấp dẫn nhất hành tinh, cũng là giải đấu bị ảnh hưởng nặng nề nhất bởi vấn nạn phát sóng lậu. Hàng triệu người hâm mộ chọn cách xem miễn phí qua các nền tảng truyền hình giao thức Internet (IPTV) hoặc streaming trái phép.

Để đối phó, ban tổ chức giải áp dụng cơ chế chặn động (dynamic blocking) từ năm 2017, được Tòa án Tối cao Anh và xứ Wales phê chuẩn.

Theo đó, các nhà cung cấp dịch vụ Internet (ISP) lớn như BT, Sky hay Virgin Media phải lập tức chặn các máy chủ phát sóng lậu trong thời gian diễn ra trận đấu, nhằm đối phó việc các trang web lậu thường thay đổi địa chỉ IP liên tục.

Mỗi mùa giải, Premier League phối hợp với đối tác công nghệ như Friend MTS đã loại bỏ hơn 600.000 luồng phát sóng bất hợp pháp, đồng thời yêu cầu Google xóa hàng trăm nghìn liên kết vi phạm.

Không dừng lại ở chặn kỹ thuật, giải đấu còn phối hợp chặt chẽ với cảnh sát để thực hiện các cuộc đột kích.

Chỉ riêng đầu năm 2026, lực lượng cảnh sát thành phố London đã triệt phá một mạng lưới IPTV lớn tại Manchester, bắt giữ bốn nghi phạm và thu giữ lượng máy chủ trị giá hơn 750.000 bảng (hơn 26 tỷ đồng).

Những máy chủ này cung cấp dịch vụ cho hàng triệu người xem khắp châu Âu, mang về lợi nhuận khổng lồ cho các đường dây tội phạm.

Động thái mạnh tay không chỉ giảm thiểu thiệt hại doanh thu bản quyền mà còn bảo vệ trải nghiệm người hâm mộ chính thống, tránh tình trạng giật lag hay nhiễm phần mềm độc hại từ các nguồn lậu.

Mỹ đánh vào dòng tiền và hạ tầng kỹ thuật

Nếu Anh nổi bật với chặn thời gian thực thì Mỹ lại chọn cách “đánh trúng tim đen” của các trang web lậu bằng việc nhắm thẳng vào dòng tiền và hạ tầng.

Bộ Tư pháp Mỹ (DOJ) và Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) thường xuyên thực hiện các chiến dịch lớn mang tên “Chiến dịch trong các web của chúng ta” (Operation in Our Sites), qua đó tịch thu hàng loạt tên miền ".com" đăng ký tại Mỹ.

Những trang web này không chỉ phát sóng thể thao mà còn phát hành lậu phim ảnh, game, với lượng truy cập khổng lồ từ người dùng toàn cầu.

Một ví dụ điển hình là vụ triệt phá Streameast, nền tảng streaming thể thao lậu lớn nhất thế giới, vào tháng 9/2025.

Liên minh Chống vi phạm sáng tạo (ACE) phối hợp với cơ quan thực thi pháp luật Ai Cập và Mỹ đã đột kích văn phòng Streameast tại Giza, bắt giữ hai nghi phạm, thu giữ laptop, điện thoại cùng hàng trăm nghìn USD tiền mặt và ví tiền ảo.

Trước đó, Cục Hải quan và Nhập cư Mỹ (ICE) đã tịch thu hàng loạt tên miền chính của Streameast, khiến hàng triệu lượt truy cập biến mất chỉ trong chốc lát. Theo ước tính, nền tảng này thu hút hơn 1,6 tỷ lượt xem trong một năm, chủ yếu từ Mỹ, Anh và châu Âu.

Bên cạnh tịch thu tên miền, Mỹ còn tận dụng Đạo luật bảo vệ phát trực tuyến hợp pháp 2020 để biến việc phát sóng lậu thương mại thành tội hình sự, với mức án tù lên đến 10 năm.

Các công ty thanh toán như Visa hay Mastercard thường bị yêu cầu cắt đứt giao dịch với các nền tảng vi phạm, trong khi quảng cáo trên web lậu cũng bị các hãng lớn như Google Ads loại bỏ triệt để.

Italia phạt nặng cả người xem

Trong khi nhiều nước tập trung vào trừng phạt nhà cung cấp lậu thì Italia lại đi tiên phong trong việc “đánh” thẳng vào người xem. Năm 2023, nước này ban hành Đạo luật 93/2023 và triển khai hệ thống Piracy Shield do cơ quan quản lý truyền thông AGCOM vận hành.

Hệ thống cho phép các chủ bản quyền báo cáo tên miền hoặc địa chỉ IP vi phạm, buộc ISP phải chặn truy cập chỉ trong vòng 30 phút. Đến nay, Italia đã vô hiệu hóa hơn 65.000 tên miền và 14.000 IP, trong đó phần lớn liên quan đến Giải bóng đá Vô địch Quốc gia Italia (Serie A).

Điểm nổi bật nhất chính là việc áp dụng hình thức phạt hành chính trực tiếp lên người dùng cuối. Đầu năm 2025, lực lượng Cảnh sát tài chính Italia, phối hợp với văn phòng công tố, đã gửi giấy phạt đến hơn 2.282 cá nhân tại 80 tỉnh thành.

Mức phạt lần đầu là 154 euro (4,6 triệu đồng) và có thể tăng lên 5.000 euro (151 triệu đồng) nếu tái phạm. Dữ liệu người dùng được lấy từ các cuộc đột kích đường dây IPTV lớn tại Lecce, nơi cảnh sát thu giữ cơ sở dữ liệu e-mail và thông tin đăng ký của hàng chục nghìn khách hàng.

Lý do Italia mạnh tay như vậy xuất phát từ thiệt hại khổng lồ mà phát sóng lậu gây ra: Giải Serie A ước tính mất khoảng 1 tỷ euro (hơn 30.000 tỷ đồng) mỗi năm vì phát sóng lậu.

Lãnh đạo các CLB lớn như Paolo Scaroni của AC Milan hay Beppe Marotta của Inter Milan đều lên tiếng ủng hộ biện pháp này, khi ví von đây là “thẻ đỏ trực tiếp” thay vì “thẻ vàng” như trước.

Thậm chí, AGCOM còn phạt công ty Cloudflare 14,2 triệu euro (430 tỷ đồng) vì từ chối chặn tên miền lậu trên dịch vụ DNS công cộng 1.1.1.1, và khẳng định không một công ty công nghệ nào được miễn trừ trách nhiệm.

Hiệu quả của Piracy Shield đã được ghi nhận rõ rệt. Lượng truy cập web lậu giảm mạnh, trong khi doanh thu bản quyền truyền hình của Serie A tăng đáng kể. Tuy nhiên, một số tổ chức bảo vệ quyền kỹ thuật số chỉ trích hệ thống có nguy cơ chặn nhầm nội dung hợp pháp và thiếu cơ chế khiếu nại nhanh chóng.

Ngoài ba quốc gia trên, nhiều nước khác cũng đang áp dụng các biện pháp tương tự với mức độ thành công khác nhau. Australia từ năm 2015 đã chặn hàng trăm web lậu theo lệnh tòa, giảm 70% lưu lượng truy cập vi phạm.

Singapore không chỉ chặn tên miền phát sóng lậu các trận đấu của Premier League mà còn hợp tác chặt chẽ với ban tổ chức các giải đấu ở châu Á để giải quyết vấn đề này.

Matt Hibbert, Giám đốc Nhóm Chống Vi phạm Bản quyền tại Sky, chia sẻ: “Chúng tôi đặc biệt coi trọng việc bảo vệ nội dung của mình do khoản đầu tư đáng kể mà chúng tôi bỏ ra và sẽ tiếp tục hợp tác với cảnh sát và các đối tác trong ngành để triệt phá các mạng lưới tội phạm đứng sau nạn vi phạm bản quyền”.

Ông Hibbert cảnh báo rủi ro an ninh mạng khi xem các luồng phát sóng bất hợp pháp. Nghiên cứu gần đây của BeStreamWise cho thấy gần 65% người xem trực tuyến bất hợp pháp phải đối mặt với các mối đe dọa an ninh như phần mềm độc hại thông qua các phương pháp bất hợp pháp này.

“Chống nội dung vi phạm bản quyền sẽ giúp bảo vệ người tiêu dùng, thiết bị và dữ liệu cá nhân của họ”, ông Hibbert nhấn mạnh.