Chuyên gia Nga chỉ ra những bất đồng then chốt trong đàm phán 3 bên ở Abu Dhabi

Cuộc đàm phán ba bên lần thứ tư được nối lại sau 9 tháng đình trệ. Trong ngày làm việc đầu tiên (10/11), các bên đã trao đổi trong 4,5 giờ, tập trung không chỉ vào giải quyết xung đột Nga - Ukraine mà còn cả những vấn đề an ninh châu Âu, trong đó có bảo đảm an ninh hậu chiến cho Ukraine và Nga.

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đánh giá cuộc đàm phán đạt kết quả tích cực, nhưng cho rằng vẫn còn nhiều việc phải làm. Trong khi đó, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky nhận định cuộc gặp mang tính xây dựng, song thừa nhận đàm phán với Nga không dễ dàng.

Phân tích triển vọng đàm phán, ông Nikolai Silaev, chuyên gia tại Viện Nghiên cứu Quốc tế thuộc Học viện Quan hệ Quốc tế Moskva (MGIMO), cho rằng tiến trình vẫn có nguy cơ đổ vỡ do những khác biệt sâu sắc về các vấn đề nguyên tắc. Theo ông, mâu thuẫn lớn nằm ở cách tiếp cận các bảo đảm an ninh cho Ukraine. Nga nhìn nhận vấn đề từ góc độ bảo đảm an ninh cho chính mình, trong khi các nước châu Âu đặt trọng tâm vào việc kiềm chế Nga thông qua tăng cường năng lực quốc phòng cho Ukraine. Điều này có thể đi ngược lại lợi ích an ninh của Nga.

Trong khi đó, ông Dmitry Suslov, Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu châu Âu và quốc tế toàn diện thuộc Trường Kinh tế Cao cấp Nga (HSE), đánh giá việc Mỹ đưa những vấn đề nền tảng của an ninh châu Âu vào bàn đàm phán là một bước chuyển đáng chú ý. Tuy nhiên, Mỹ không muốn một thỏa thuận chỉ phản ánh các yêu cầu của Nga và đang tìm kiếm những cơ chế bảo đảm an ninh cho Ukraine dựa trên nguyên tắc tham vấn và hỗ trợ tập thể, tương tự các quy định tại Điều 4 và Điều 5 Hiệp ước NATO, nhưng không nhất thiết đồng nghĩa với việc Ukraine trở thành thành viên liên minh.

Theo chuyên gia Suslov, Nga có thể cân nhắc một số cơ chế bảo đảm an ninh cho Ukraine. Tuy nhiên, Moskva sẽ không chấp nhận việc Ukraine tuy không chính thức gia nhập NATO nhưng trên thực tế lại có mức độ liên kết quân sự và bảo đảm an ninh tương tự một thành viên của liên minh.

Về vai trò của châu Âu, ông Yegor Sergeev, chuyên gia tại Viện Nghiên cứu Quốc tế MGIMO, cho rằng EU đang tiếp tục chuyển đổi theo hướng một liên minh quân sự - chính trị. Dù khả năng triển khai lực lượng quân sự quy mô lớn tại Ukraine còn hạn chế, các nước châu Âu vẫn muốn duy trì sự hiện diện tại thực địa để gia tăng vai trò trong tiến trình giải quyết xung đột.

Như vậy, dù các bên đã mở rộng nội dung thảo luận sang cấu trúc an ninh châu Âu, bất đồng về bảo đảm an ninh và vai trò của các bên trong giai đoạn hậu xung đột vẫn là những thách thức lớn đối với tiến trình đàm phán.