Chiến dịch nghẹt thở giải cứu phi công Mỹ giữa vòng vây quân Iran

Tên lửa phát nổ ở Iran trong chiến dịch giải cứu phi công không quân mất tích. (Video: @anadoluagency/X)

Ngày 3/4, tiêm kích F-15E Strike Eagle của Không quân Mỹ bị Iran bắn hạ tại khu vực tây nam Iran. Thời điểm máy bay gặp nạn, có hai phi công trong buồng lái và phóng dù thoát hiểm thành công. Tuy nhiên, ban đầu, chỉ có một phi công được lực lượng đặc nhiệm Mỹ giải cứu.

Sau hai ngày, Tổng thống Donald Trump cho biết quân đội Mỹ đã xác định được vị trí và giải cứu phi công còn lại, trong chiến dịch được mô tả là “táo bạo bậc nhất lịch sử”. Đáng chú ý, đây là lần đầu tiên máy bay chiến đấu Mỹ bị bắn rơi trong lãnh thổ Iran kể từ khi xung đột bùng phát.

Cuộc giải cứu nghẹt thở

Theo Axios, chiến dịch giải cứu được đánh giá là đặc biệt nguy hiểm và phức tạp.

Phi công bị thương khi nhảy dù thoát khỏi chiếc máy bay bị bắn rơi, lẩn trốn ở khu vực địa hình núi non hiểm trở suốt hơn một ngày nhằm tránh sự truy lùng của lực lượng Iran.

Thực tế, hai thành viên phi hành đoàn vẫn duy trì liên lạc với nhau sau khi thoát hiểm. Tuy nhiên, việc tiếp cận và giải cứu người thứ hai gặp nhiều khó khăn hơn, do phi công này phải ẩn náu trong khu vực hiểm trở và liên tục thay đổi vị trí để tránh bị phát hiện.

Diễn biến vụ giải cứu được mô tả là “kịch bản ác mộng” đối với quân đội Mỹ, khi cả hai phía đều phải chạy đua với thời gian. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cũng nhanh chóng triển khai lùng bắt viên sĩ quan Mỹ, khiến tình hình trở nên đặc biệt căng thẳng.

Trong suốt 48 giờ sau khi chiếc F-15E bị bắn hạ, việc tìm kiếm viên sĩ quan này trở thành ưu tiên hàng đầu. Để triển khai chiến dịch, Mỹ huy động lực lượng lớn gồm đặc nhiệm, hàng chục máy bay chiến đấu, trực thăng cùng các phương tiện tình báo hiện đại trên không gian mạng và vệ tinh.

Các máy bay tấn công Mỹ liên tục không kích, kết hợp sử dụng bom và hỏa lực nhằm vào các đoàn xe của Iran nhằm ngăn đối phương tiếp cận khu vực nghi có phi công ẩn náu. Khi lực lượng cứu hộ tiến sát mục tiêu, giao tranh nổ ra. Nhờ thiết bị định vị và liên lạc an toàn mang theo, viên sĩ quan có thể phối hợp với lực lượng giải cứu, giúp chiến dịch diễn ra thuận lợi hơn.

Tuy nhiên, hai máy bay vận tải được giao nhiệm vụ chở đội cứu hộ lại gặp sự cố không thể cất cánh tại một căn cứ hẻo lánh trong lãnh thổ Iran. Trước nguy cơ bị đối phương phát hiện, các chỉ huy quyết định điều thêm 3 máy bay khác tới ứng cứu, đồng thời phá hủy hai chiếc bị hỏng để tránh rơi vào tay Iran.

Tờ CBS dẫn lời các quan chức Mỹ cho biết 3 máy bay đã lần lượt rời Iran, bay sang Kuwait với khoảng cách không xa nhau. Toàn bộ chiến dịch khép lại ngay trước nửa đêm, khi tất cả lực lượng Mỹ rút khỏi không phận Iran an toàn.

Đòn nghi binh của CIA

Theo một quan chức cấp cao, chiến dịch giải cứu thành công phần lớn nhờ sự hỗ trợ của Cơ quan Tình báo Trung ương Hoa Kỳ (CIA). CIA đã tung tin đánh lạc hướng bên trong nội bộ Iran, khiến họ tin rằng phi công đã được tìm thấy và đang được đưa ra khỏi Iran bằng đường bộ.

Trong lúc đó, CIA âm thầm triển khai các biện pháp nghiệp vụ xác định chính xác vị trí viên phi công đang ẩn náu.

“Trong lúc phía Iran chưa rõ chuyện gì đang diễn ra, CIA đã tận dụng năng lực đặc biệt và tinh vi của mình để lần tìm và xác định được vị trí của phi công Mỹ. Không khác nào mò kim đáy bể, nhưng lần này ‘chiếc kim’ ấy là một người lính Mỹ đang ẩn mình giữa khe núi hiểm trở, gần như không thể bị phát hiện nếu không có những kỹ năng của CIA”, vị quan chức mô tả vụ việc.

Ngay khi có tọa độ, CIA lập tức chuyển thông tin cho Bộ Quốc phòng và Nhà Trắng, và Tổng thống Donald Trump lệnh thực hiện ngay nhiệm vụ giải cứu.

Toàn bộ chiến dịch được theo dõi sát sao từ Phòng Tình huống tại Nhà Trắng, với sự tham gia của các quan chức cấp cao, trong đó có Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth.

Sau khi phi công mất tích được giải cứu thành công và đưa sang Kuwait để điều trị, ông Trump đã đăng trên mạng xã hội Truth Social, cho rằng đây là một thắng lợi lớn, cho rằng quân đội Mỹ đã thực hiện “một trong những nhiệm vụ tìm kiếm và cứu nạn táo bạo nhất lịch sử”.

Đặc biệt, cả hai chiến dịch đều được thực hiện mà không có quân nhân Mỹ nào thiệt mạng hoặc bị thương, điều mà Tổng thống Mỹ cho rằng là minh chứng cho ưu thế áp đảo của Washington trên không phận Iran.

Hình ảnh mảnh vỡ máy bay sau chiến dịch giải cứu phi công của Mỹ.

"Việc chúng ta có thể thực hiện thành công cả hai chiến dịch này mà không một người Mỹ nào thiệt mạng, hay thậm chí bị thương, chứng minh rằng chúng ta đã chiếm được ưu thế và sự thống trị tuyệt đối trên không phận Iran.

Đây là khoảnh khắc mà tất cả người Mỹ, đảng Cộng hòa, đảng Dân chủ và tất cả mọi người khác, nên tự hào và đoàn kết. Chúng ta thực sự có lực lượng quân sự tốt nhất, chuyên nghiệp nhất và nguy hiểm nhất trong lịch sử thế giới", Tổng thống Trump viết.

Ở chiều ngược lại, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cho biết đã phá hủy một số “mục tiêu bay của đối phương” trong lúc Mỹ triển khai chiến dịch tìm kiếm phi công. Người phát ngôn Bộ Tư lệnh Trung ương Khatam al-Anbiya - cơ quan điều phối các lực lượng vũ trang Iran - cho biết các mục tiêu bị bắn hạ gồm 1 máy bay vận tải quân sự C-130 và 2 trực thăng Black Hawk.