Bi kịch những phụ nữ phải cắt bỏ tử cung để mưu sinh trên cánh đồng mía

4h tại Ramanal, một vùng nông thôn hẻo lánh ở bang Karnataka, miền nam Ấn Độ, Poornima bước ra khỏi lều để bắt đầu một ngày mới. Giống như tất cả phụ nữ sống trong các khu lán trại tạm bợ này, cô thức dậy và vệ sinh cá nhân trước khi cánh đàn ông tỉnh giấc. Họ đã vượt quãng đường hơn 500km từ quê nhà đến đây để tìm việc làm và trả các khoản nợ nần.

Trên khắp Ấn Độ, có khoảng 1,5 triệu người thu hoạch mía. Họ thường phải làm việc 14 giờ mỗi ngày với mức thù lao khoảng 400 rupee (gần 110 nghìn đồng). Họ làm việc theo cặp - thường là vợ chồng - từ sáng sớm đến tận khuya, chỉ dừng lại khi cần bốc mía đã thu hoạch lên xe tải.

Ấn Độ là quốc gia sản xuất mía lớn thứ hai thế giới, chỉ sau Brazil, chiếm 16% tổng sản lượng toàn cầu. Mía từ khu vực này được cung cấp cho các “ông lớn” trong ngành đồ uống như Coca-Cola và PepsiCo. Phần lớn lao động thu hoạch mía tại đây đến từ vùng Beed, thuộc bang Maharashtra (miền trung Ấn Độ), nơi thiếu cơ hội việc làm.

Cay đắng ở nơi trồng cây mía ngọt

Sống trong các khu lán trại tạm bợ, thiếu nhà vệ sinh và nước sạch, nữ công nhân phải đối mặt với một thực tế nghiệt ngã: Việc xoay xở trong kỳ kinh nguyệt dưới điều kiện tồi tệ như vậy không chỉ gây kiệt quệ về thể chất mà còn dẫn đến những tổn thất tài chính nặng nề.

Ở nơi mà công nhân bị trừ lương nặng khi vắng mặt dù chỉ một ca, nghỉ làm vì đau bụng kinh là điều không thể. Người lao động phải đối mặt với lựa chọn nghiệt ngã: Hoặc là nghỉ làm và chịu khoản tiền phạt nặng nề, hoặc tiếp tục làm việc và chấp nhận những hệ lụy lâu dài đối với sức khỏe. Để tránh hoàn toàn các vấn đề như đau bụng kinh hay nhu cầu nghỉ ngơi khi mang thai, nhiều lao động nữ cảm thấy buộc phải thực hiện những biện pháp cực đoan để có thể tiếp tục bám trụ trên cánh đồng.

Poornima nói rằng cô đang nghiêm túc cân nhắc việc phẫu thuật cắt bỏ tử cung: “Sẽ thật tốt biết bao nếu có ai đó có thể giúp tôi thoát khỏi nỗi đau này. Sự đau đớn của tôi chẳng hề thuyên giảm; nếu cứ tiếp tục công việc này, nó sẽ chỉ ngày càng tồi tệ hơn. Nếu tôi không phải khuân vác những vật nặng như vậy nữa thì có lẽ mọi chuyện sẽ ổn. Nhưng chúng tôi chẳng còn lựa chọn nào khác ngoài công việc này”.

Thu hoạch mía là công việc mang tính thời vụ mà nhiều gia đình tại Beed phải dựa vào để sinh sống. Mỗi năm, các lao động di cư được tập hợp bởi “mukkadam” - một dạng nhà thầu, đóng vai trò kết nối với các nhà máy đường, sắp xếp việc di chuyển và cung cấp một khoản tiền ứng trước.

Mỗi cặp đôi lao động - được gọi là một “koita” - phải làm việc để hoàn trả khoản tiền ứng trước đó, với chỉ tiêu thu hoạch trung bình ba tấn mía mỗi ngày.

Vì thu nhập được chia sẻ giữa một nhóm gồm 7 hoặc 8 “koita” nên mỗi cặp đôi đều chịu áp lực duy trì tiến độ ngang bằng với những người khác. Nếu một phụ nữ không thể làm việc, các cặp đôi còn lại sẽ phạt cô một khoản tiền, coi như chi phí bù đắp cho lượng công việc mà họ phải gánh vác thay.

Cái giá của sự sinh tồn

Savita hồi tưởng lại những gian truân khiến cô đi đến quyết định phẫu thuật cắt bỏ tử cung vào tháng 3 năm 2025: “Trên cánh đồng, chẳng ai giúp đỡ bạn cả. Họ không cho bạn nghỉ ngơi chút nào. Tôi bị ốm nặng nhưng chẳng ai đoái hoài. Bụng tôi đau dữ dội, tôi không thể leo thang để chất mía lên xe tải; năm ngoái, tôi đã ngã ba lần khi làm công việc đó, vậy mà tôi chẳng thể than vãn với ai”.

Poornima có cùng nỗi niềm này: “Chúng tôi không bao giờ có ngày nghỉ. Một khi đã đặt chân đến đây, công việc cứ thế tiếp diễn không ngừng nghỉ suốt bốn đến năm tháng trời”. Cô cho biết mình đang cân nhắc việc cắt bỏ tử cung vì phải chịu đựng những cơn đau dai dẳng suốt ba năm qua. Nếu quyết định phẫu thuật, cô phải vay mượn để trả khoản chi này.

“Ngay cả việc cắt bỏ tử cung của chính mình cũng đòi hỏi phải gánh thêm nợ nần,” cô nói. “Cảm giác như chính cơ thể tôi đã trở thành nô lệ cho hệ thống này vậy”.

Nhà hoạt động Sangita Chavan là người luôn nỗ lực vì phúc lợi của phụ nữ, sát cánh cùng Tiến sĩ Neelam Gorhe - chính trị gia từng công bố báo cáo vào năm 2019 về tỷ lệ cao các ca cắt bỏ tử cung không cần thiết, qua đó thu hút sự chú ý của dư luận vào vấn đề này.

Theo lời Sangita, thay vì được hướng dẫn đến bệnh viện công để điều trị bảo tồn với chi phí thấp, một số phụ nữ bị gây áp lực phải tìm đến các cơ sở y tế tư nhân, nơi các ca mổ được thực hiện mà thiếu đi những căn cứ lâm sàng xác đáng.

Savita chia sẻ rằng nhiều tháng sau ca phẫu thuật, cô vẫn bị chảy máu và đau đớn dữ dội hơn trước, trong khi công việc đồng áng lại trở nên nặng nhọc hơn bao giờ hết. “Tôi đã tin tưởng họ (các bác sĩ), nghĩ rằng việc cắt bỏ tử cung sẽ thực sự giúp ích, nên tôi đồng ý thực hiện với hy vọng chấm dứt mọi khổ sở cùng một lúc,” cô nói.

Sau ca phẫu thuật, Savita đến thành phố Pune và phát hiện mình bị nhiễm trùng. Khi cô yêu cầu được cung cấp hồ sơ phẫu thuật, phía bệnh viện đã từ chối. “Tôi vẫn đang phải chịu đựng những cơn đau khủng khiếp, nhưng trước đó chẳng ai cảnh báo tôi về điều này cả”.

Sự can thiệp từ phía chính quyền dường như không mang lại thay đổi đáng kể nào trên thực tế. Các nhà thầu thu hoạch mía khẳng định họ không ép buộc bất kỳ ai phải phẫu thuật, nhưng đồng thời cũng không cho phép công nhân nghỉ phép có hưởng lương. Lý do là nếu thiếu người, lượng mía thu hoạch được sẽ ít đi, đồng nghĩa với việc các nhà máy đường sẽ không thuê họ vào mùa vụ tới.

“Tiền công của chúng tôi phụ thuộc hoàn toàn vào trọng lượng nông sản mang đến nhà máy”, Ashruba Datta, một nhà thầu lao động thu hoạch mía tại địa phương, giải thích. “Nếu có nhiều nhân công, chiếc máy kéo của chúng tôi sẽ mang lại thu nhập tốt. Nếu thiếu người, chúng tôi không thể ép số nhân công còn lại phải làm việc nặng hơn để bù đắp cho những người vắng mặt”.

Việc giải quyết các điều kiện làm việc khắc nghiệt đối với phụ nữ đòi hỏi phải cải tổ căn bản cách thức tổ chức và quản lý lao động nông nghiệp tại Ấn Độ. Năm 2019, một ủy ban của chính quyền bang Maharashtra đã khảo sát 82.309 phụ nữ tại Beed - những người phải di cư để tham gia thu hoạch mía - và phát hiện ra rằng 13.861 người trong số đó đã trải qua phẫu thuật cắt bỏ tử cung. Hơn 45% số phụ nữ này sau đó cho biết họ phải chịu đựng những tổn thương về thể chất hoặc tâm lý.

Sau đó, chính quyền đã đưa ra các biện pháp nhằm giám sát việc thực hiện phẫu thuật cắt bỏ tử cung, đồng thời giải quyết những khó khăn mà lao động di cư phải đối mặt.

Vào tháng 3 năm 2025, Tòa án cấp cao Bombay đã yêu cầu chính quyền khu vực triển khai một loạt các biện pháp phúc lợi, bao gồm việc đăng ký lao động đúng quy định, cũng như cải thiện khả năng tiếp cận các dịch vụ phúc lợi và chăm sóc sức khỏe. Một báo cáo theo dõi về vấn đề này dự kiến ​​được công bố vào tháng 11 năm 2025, nhưng đến nay vẫn chưa xuất hiện.

Trên thực tế, những người lao động cho biết tình hình hầu như không có gì thay đổi. Cả Poornima và Savita đều khẳng định rằng họ chưa nhận được bất kỳ sự hỗ trợ phúc lợi nào từ phía chính quyền.

“Nỗi đau này thật không thể chịu nổi”, Poornima chia sẻ. Cô cho biết mỗi năm mình phải chi tới 50.000 rupee (gần 14 triệu đồng) cho các loại thuốc giảm đau.

“Tôi phải thực hiện ca phẫu thuật khi trở về làng, nhưng điều đó đồng nghĩa với việc phải vay thêm tiền. Cảm giác như thể hệ thống này đã tước đoạt chính tử cung của tôi, chỉ để tôi có thể tiếp tục làm việc. Tôi đang đứng giữa hai lựa chọn: Trì hoãn ca phẫu thuật hoặc cứ thực hiện nó. Tôi hy vọng rằng khi không còn đau đớn nữa, tôi có thể tiếp tục làm việc trên cánh đồng để nuôi sống gia đình mình”, cô nói.