Xung đột với Iran chưa thấy hồi kết, vì sao giá xăng ở Mỹ vẫn rẻ không ngờ?

Xung đột tại Iran đẩy giá xăng tại Mỹ vượt mốc 4 USD/gallon (khoảng 3,785 lít), mức trung bình cao nhất trong vòng 4 năm, tuy nhiên người tiêu dùng nước này vẫn đang hưởng mức giá xăng rẻ hơn nhiều nước châu Âu và châu Á. Theo phân tích của Wall Street Journal, nguyên nhân chủ yếu đến từ sản lượng dầu nội địa lớn và mức thuế nhiên liệu thấp hơn đáng kể so với nhiều nước phát triển khác.

Mỹ hiện là quốc gia sản xuất dầu mỏ lớn nhất thế giới, với sản lượng cao hơn nhiều so với thời kỳ khủng hoảng dầu mỏ những năm 1970. Nhờ đó, nền kinh tế Mỹ có khả năng chống chịu tốt hơn trước các cú sốc nguồn cung toàn cầu so với nhiều quốc gia phụ thuộc vào nhập khẩu năng lượng.

Dù vậy, giá nhiên liệu vẫn là vấn đề nhạy cảm tại Mỹ, nơi người dân phụ thuộc nhiều vào ô tô cá nhân. Theo dữ liệu của chính phủ liên bang, trung bình mỗi người Mỹ lái xe khoảng 13.000 dặm (tương đương 20.900km) mỗi năm. Trong nhiều năm qua, người tiêu dùng Mỹ thường xuyên được hưởng mức giá xăng thấp hơn đáng kể so với người dân tại nhiều quốc gia phát triển khác.

Yếu tố tạo ra khác biệt lớn nhất là thuế. Theo dữ liệu của S&P Global Energy, Mỹ là một trong những quốc gia áp thuế nhiên liệu thấp nhất thế giới. Trong tháng 3, giá xăng trung bình tại Mỹ ở mức 3,64 USD/gallon, trong đó chỉ khoảng 60 cent là thuế liên bang và tiểu bang. Đến cuối tháng, mức giá này đã tăng lên khoảng 4 USD/gallon.

Trong khi đó, tại nhiều quốc gia châu Âu, thuế chiếm tới 50%-60% giá bán lẻ nhiên liệu, theo ông Rob Smith, Giám đốc mảng bán lẻ nhiên liệu toàn cầu của S&P Energy.

Tại Đức, người tiêu dùng phải trả trung bình 8,75 USD/gallon trong tháng 3, trong đó hơn một nửa là thuế giá trị gia tăng và thuế tiêu thụ đặc biệt đối với nhiên liệu.

Tại Mexico, giá xăng trung bình ở mức 5,07 USD/gallon, với gần 2 USD trong số đó là thuế. Chênh lệch giá khiến nhiều người dân sống gần biên giới sang các thành phố của bang Texas như El Paso và Brownsville để đổ xăng rẻ hơn.

Theo ông Smith, trong khi Mỹ chủ yếu sử dụng nguồn thu từ thuế nhiên liệu để duy tu đường sá và hệ thống cao tốc, nhiều quốc gia khác từ lâu đã dùng khoản thu này cho phạm vi rộng hơn, từ tài trợ giao thông công cộng đến bổ sung ngân sách nhà nước.

Chỉ trong những năm gần đây, một số bang như California mới bắt đầu áp thêm các khoản phí và quy định liên quan đến môi trường nhằm hạn chế sử dụng nhiên liệu hóa thạch. Tuy nhiên, các chính sách này tại Mỹ vẫn còn hạn chế và nhìn chung ít nghiêm ngặt hơn đáng kể so với châu Âu.

Giá xăng tại Mỹ tăng gần 30 cent chỉ trong một tuần, trong bối cảnh căng thẳng tại eo biển Hormuz tiếp diễn và bế tắc ngoại giao giữa Washington và Tehran chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Theo Hiệp hội Ô tô Mỹ (AAA), giá trung bình của một gallon xăng tại Mỹ là 4,3 USD vào ngày 30/4, tăng mạnh so với mức dưới 3 USD trước khi xung đột Mỹ - Israel với Iran bùng phát hôm 28/2.

Mức giá mới được công bố trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump tiếp tục khẳng định Washington đang nắm lợi thế trong thế đối đầu với Iran, đồng thời bác bỏ đề xuất về một thỏa thuận sơ bộ từ Tehran nhằm mở lại eo biển Hormuz.

Theo AAA, giá xăng tại Mỹ đã tăng thêm 27 cent trong tuần qua khi bế tắc ngày càng nghiêm trọng, với việc Iran phong tỏa eo biển Hormuz trong khi Mỹ áp đặt lệnh phong tỏa hải quân nhằm vào các cảng của Tehran.

“Giá xăng trung bình trên toàn quốc hiện cao hơn 1,12 USD so với cùng kỳ năm ngoái, trong bối cảnh giá dầu vượt mốc 100 USD/thùng và chưa có dấu hiệu cho thấy khi nào eo biển Hormuz sẽ được mở lại”, AAA cho biết trong báo cáo ngắn công bố ngày 30/4.

Tổ chức này nhấn mạnh đây là mức giá xăng cao nhất tại Mỹ trong vòng 4 năm, kể từ cuối tháng 7/2022.

Tại bang California, nơi có gần 40 triệu dân, giá xăng đã vượt mốc 6 USD/gallon trong ngày 30/4.

Đà tăng của giá năng lượng đang làm gia tăng áp lực lạm phát và khiến triển vọng kinh tế Mỹ thêm bất ổn, đồng thời tạo thêm sức ép chính trị đối với ông Trump.

Các cuộc thăm dò dư luận gần đây cho thấy tỷ lệ ủng hộ của ông Trump đã rơi xuống mức thấp kỷ lục trong bối cảnh ngày càng nhiều cử tri bất mãn với cuộc xung đột với Iran.

Kể từ khi chiến sự bùng phát, ông Trump và các đồng minh liên tục cho rằng việc giá xăng tăng chỉ là tác động tạm thời để đạt được các mục tiêu quân sự trong chiến dịch. Khi được hỏi về đợt tăng giá mới nhất hôm 30/4, ông Trump tiếp tục bảo vệ quan điểm này.

“Và các bạn biết không? Chúng ta sẽ không để Iran sở hữu vũ khí hạt nhân”, ông Trump nói với các phóng viên. “Giá xăng sẽ giảm. Ngay khi chiến tranh kết thúc, giá sẽ lao dốc".

Tuy nhiên, giá dầu không tự động giảm ngay sau khi giao tranh chấm dứt. Dù lệnh ngừng bắn đã được thiết lập từ ngày 8/4, giá xăng tại Mỹ vẫn tiếp tục leo thang.

Dù Mỹ là một trong những quốc gia sản xuất dầu lớn nhất thế giới và không phụ thuộc quá nhiều vào nguồn năng lượng từ Trung Đông, biến động giá dầu toàn cầu vẫn ảnh hưởng trực tiếp đến giá xăng mà người dân Mỹ phải trả.