Xu hướng 'ăn Tết ngược' ở Trung Quốc

Những thay đổi trong mô hình làm việc, hệ thống giao thông ngày càng thuận tiện cùng quan niệm mới về gia đình và truyền thống đang tạo nên sự chuyển dịch âm thầm trong tập quán “về quê ăn Tết” ở Trung Quốc.

Mỗi dịp Tết Nguyên đán, Trung Quốc lại chứng kiến cuộc "Xuân vận" khổng lồ. Hàng triệu người chen chúc trên tàu hỏa, xe buýt, máy bay để kịp trở về quê nhà dự bữa cơm đoàn viên – một truyền thống bắt nguồn từ quan niệm con cháu phải về sum họp cùng cha mẹ, ông bà để đón năm mới.

Tuy nhiên, những năm gần đây, dòng chảy này đang dần đảo chiều.

Thay vì con cái trở về quê, ngày càng nhiều bậc cha mẹ từ nông thôn hoặc thị trấn nhỏ lên thành phố lớn đón Tết cùng con. Xu hướng này được gọi là “đoàn tụ ngược”. Theo dữ liệu từ nền tảng du lịch Meituan, trong kỳ nghỉ Tết kéo dài 9 ngày năm nay – dài nhất trong nhiều thập kỷ, lượng đặt vé “ngược dòng” tăng khoảng 35% so với cùng kỳ năm trước.

Đoàn tụ ở nơi con cái lập nghiệp

Ông Zhou Songlin và con trai 42 tuổi Joe Chu là một trong những gia đình tiêu biểu cho xu hướng này. Những năm trước, họ thường đón Tết tại quê nhà ở tỉnh Hồ Nam. Năm nay, họ ở lại Quảng Châu – nơi Joe sinh sống và làm việc.

Quyết định mời cha lên thành phố ăn Tết, theo Joe, xuất phát từ nhiều lý do thực tế: Công việc bận rộn, thời tiết Quảng Châu ấm áp hơn, và anh vừa chuyển đến căn hộ mới. Với người cha, việc di chuyển cũng “thuận tiện, an toàn và thoải mái hơn”.

Theo ông Zhao Litao, nhà nghiên cứu cao cấp tại Viện Đông Á thuộc Đại học Quốc gia Singapore, trọng tâm của Tết hiện nay dần chuyển từ “ở đâu” sang “ở cùng nhau”. Điều quan trọng không còn là "phải về quê", mà là "được sum họp".

Giáo sư Shen Han của Đại học Phúc Đán cho rằng giao thông ngày càng phát triển giúp người cao tuổi dễ dàng đi xa hơn trước. Điều này tạo điều kiện cho sự dịch chuyển hai chiều linh hoạt hơn trong mùa lễ, thay vì chỉ một chiều từ thành phố về nông thôn như trước.

Khi cha mẹ là người lên đường

Trong cao điểm Tết, vé tàu trên các tuyến phổ biến thường hết chỉ sau vài phút mở bán. Năm nay, Wang Yu – một lập trình viên 31 tuổi – mời cha mẹ từ Hồ Nam lên Thâm Quyến ăn Tết cùng mình.

Anh cho biết vé tàu cao tốc chiều từ quê lên thành phố dễ mua hơn so với chiều ngược lại, chi phí tương đương nhưng thoải mái hơn. Anh dự định đưa cha mẹ tham quan công viên Vịnh Thâm Quyến, bãi biển Tiểu Mai Sa và vườn thực vật Tiên Hồ.

Khảo sát trên nền tảng đặt vé đường sắt 12306 cho thấy, nhiều tuyến từ Thâm Quyến về các tỉnh như Sơn Đông hay Hà Nam đã kín chỗ từ đầu tháng 2, trong khi chiều ngược lại vẫn còn vé với giá tương tự. Điều này càng thúc đẩy các gia đình “đổi chiều” di chuyển để tránh cảnh chen lấn và áp lực săn vé.

Các chuyên gia nhận định, thế hệ trẻ ngày càng tập trung tại các siêu đô thị, trong khi cha mẹ đã nghỉ hưu có lịch trình linh hoạt hơn. Quy mô gia đình nhỏ hơn và cấu trúc hộ gia đình thay đổi cũng khiến việc không về quê dịp Tết trở nên dễ được chấp nhận hơn về mặt xã hội.

Chen Bo, cũng từ Viện Đông Á của Đại học Quốc gia Singapore, cho rằng quá trình đô thị hóa nhanh chóng và sự nới lỏng quy định hộ khẩu đã khiến nhiều người trẻ xem thành phố nơi họ làm việc là nhà. Việc đưa cha mẹ lên sống cùng, dù chỉ trong dịp Tết, cũng là cách khẳng định cảm giác thuộc về đó.

Chỉ cần sum họp

Xu hướng “đoàn tụ ngược” cũng làm thay đổi cách và nơi các gia đình Trung Quốc chi tiêu dịp Tết.

Nền tảng du lịch Fliggy ghi nhận lượng đặt khách sạn cao cấp trong dịp Tết tăng gần 70%, trong khi các khách sạn chủ đề thân thiện với gia đình tăng tới 94%. Dữ liệu từ Meituan cho thấy đơn đặt phòng xuyên thành phố từ hai ngày trở lên tăng khoảng 65%, trong đó đặt phòng cho gia đình chiếm hơn 60%.

Tại các siêu đô thị như Bắc Kinh, Thượng Hải hay Thâm Quyến, trung tâm thương mại và nền tảng trực tuyến tung ra nhiều chương trình khuyến mãi dành cho gia đình đoàn tụ: Giảm giá ăn uống, combo du lịch, phiếu mua sắm.

Thậm chí, Air China đã hợp tác với Meituan triển khai chương trình hỗ trợ hành khách từ 55 tuổi trở lên, hướng dẫn từng bước từ làm thủ tục đến lên máy bay, nhắc nhở giờ khởi hành.

“Đoàn tụ ngược” chỉ là một trong nhiều thay đổi của thói quen đón Tết tại Trung Quốc, không còn một “công thức chuẩn” cho cách ăn Tết. Có người trẻ chọn không di chuyển, có người kết hợp Tết với những chuyến du lịch ngắn ngày.

Các nhà phân tích cho rằng thế hệ trẻ Trung Quốc đã hoàn toàn thích nghi với đời sống đô thị; việc trở về quê không còn là cách duy nhất để cảm nhận ý nghĩa của ngày Tết. Dù địa điểm thay đổi, nhiều gia đình vẫn giữ những truyền thống cốt lõi như ăn cơm đoàn viên, tặng quà và thăm hỏi người lớn tuổi – chỉ là trong một bối cảnh mới.