Việt Nam gia nhập APEC - bước tiến quan trọng của tiến trình hội nhập

Ngày 15/11/1998, Việt Nam chính thức trở thành thành viên Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC), mở thêm cánh cửa kết nối với các nền kinh tế hàng đầu khu vực. Gần ba thập niên sau, dấu mốc ấy không chỉ được nhìn lại qua những bước tiến ngoại giao, mà còn qua hành trình đổi mới của doanh nghiệp, nâng cao năng lực cạnh tranh và sự chủ động của Việt Nam trong hợp tác đa phương.

Cuối thập niên 1990, Việt Nam đang đẩy mạnh công cuộc Đổi mới, từng bước mở rộng quan hệ kinh tế đối ngoại. Sau khi gia nhập ASEAN năm 1995 và tham gia sáng lập Diễn đàn hợp tác Á - Âu (ASEM) năm 1996, việc trở thành thành viên APEC năm 1998 tiếp tục đánh dấu bước tiến quan trọng trong tư duy hội nhập của đất nước.

Với sự tham gia của nhiều nền kinh tế có vai trò lớn trong thương mại và đầu tư toàn cầu, APEC tạo thêm không gian để Việt Nam đối thoại chính sách, mở rộng quan hệ đối tác và tiếp cận kinh nghiệm phát triển quốc tế.

Theo TS Phan Cao Nhật Anh, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, ý nghĩa của quyết định gia nhập APEC không chỉ nằm ở việc mở rộng quan hệ đối ngoại, mà còn gắn với chiến lược phát triển kinh tế của đất nước.

“Trong Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương có nhiều quốc gia mà Việt Nam có thể học tập và hợp tác để phát triển, ví dụ như Nhật Bản, Hàn Quốc... Việc Việt Nam tham gia Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương có ý nghĩa quan trọng đối với chiến lược cả về hội nhập quốc tế và cả phát triển kinh tế”, TS Nhật Anh phân tích.

Từ góc độ doanh nghiệp, hội nhập không chỉ là mở rộng thị trường, mà còn là quá trình đổi mới để đáp ứng những yêu cầu ngày càng cao về công nghệ, chất lượng và phát triển bền vững. Trong ngành sữa, Vinamilk là một ví dụ về hành trình chuyển đổi để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế. Ra đời năm 1976, doanh nghiệp từng bước phát triển từ nền tảng sản xuất trong nước, đẩy mạnh đầu tư công nghệ, nghiên cứu sản phẩm và mở rộng xuất khẩu. Đến nay, sản phẩm Vinamilk đã có mặt tại 67 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Một dấu mốc đáng chú ý trong quá trình phát triển là quyết định không liên doanh vào cuối thập niên 1990, khi nhiều doanh nghiệp nhà nước lựa chọn hợp tác với nhà đầu tư nước ngoài. Vinamilk tiếp tục theo đuổi hướng đi chủ động xây dựng thương hiệu và phát triển năng lực cạnh tranh bằng nội lực, đồng thời tích cực học hỏi công nghệ, kinh nghiệm quốc tế.

“Vinamilk xuất thân từ những đơn vị rất nhỏ, luôn luôn nỗ lực nghiên cứu và đầu tư công nghệ, cố gắng phát triển và giờ trở thành một trong những doanh nghiệp sữa lớn nhất thế giới. Không chỉ nghiên cứu những sản phẩm phù hợp với thể trạng người tiêu dùng Việt Nam mà Vinamilk còn ra thế giới học hỏi để nghiên cứu những sản phẩm tốt của thế giới, mang về phục vụ người Việt. Vinamilk cũng luôn luôn sát cánh cùng cộng đồng doanh nghiệp, sẵn sàng chia sẻ, trao đổi kinh nghiệm để cùng có những sản phẩm tốt nhất, nâng tầm thương hiệu Việt trên bản đồ thế giới”, ông Đỗ Thanh Tuấn, Giám đốc Đối ngoại Vinamilk, chia sẻ.

Trong bối cảnh thị trường quốc tế ngày càng coi trọng tiêu chuẩn môi trường và phát triển bền vững, doanh nghiệp cũng phải chuyển đổi phương thức sản xuất, hướng tới kinh tế tuần hoàn và giảm phát thải carbon. Vinamilk hiện có bốn đơn vị trực thuộc được công nhận đạt trung hòa carbon, gồm ba nhà máy và một trang trại; đặt mục tiêu đến năm 2050 đưa toàn bộ 31 đơn vị trực thuộc trong và ngoài nước đạt mục tiêu này.

Những chuyển động ấy cho thấy hội nhập không đơn thuần là đưa hàng hóa ra nước ngoài. Đó còn là quá trình đổi mới tư duy quản trị, đầu tư công nghệ, nâng cao chất lượng và thích ứng với các tiêu chuẩn toàn cầu. Với tư duy ấy, sau khi gia nhập APEC, Việt Nam từng bước chuyển từ vị thế thành viên mới sang chủ động tham gia định hình chương trình hợp tác khu vực.

Qua 2 lần đảm nhiệm vai trò nước chủ nhà của APEC kể từ lần đầu tiên năm 2006, Việt Nam đã thể hiện sự chủ động, có trách nhiệm trong việc đưa ra các sáng kiến giải quyết các thách thức toàn cầu, đồng thời nỗ lực đóng góp sáng kiến, thúc đẩy đồng thuận và bảo vệ lợi ích phát triển của đất nước trong hợp tác khu vực.

“Có thể khẳng định Việt Nam đã tham gia, đóng góp một cách tích cực, trách nhiệm, hiệu quả và cũng đã để lại nhiều dấu ấn quan trọng đối với tiến trình APEC. Đây là những đóng góp rất cụ thể, thiết thực của Việt Nam. Điều này tiếp tục thể hiện sự triển khai rất nhất quán chủ trương của chúng ta là bạn, là đối tác tin cậy và là thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế”, theo Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Minh Hằng.

Gần ba thập niên sau ngày gia nhập APEC, Việt Nam đã có những bước tiến đáng kể trong mở cửa nền kinh tế, mở rộng quan hệ đối tác và nâng cao vị thế quốc tế. Nhưng thành công của hội nhập không chỉ được đo bằng số lượng hội nghị hay những tuyên bố chung, mà quan trọng hơn là khả năng chuyển hóa cơ hội thành năng lực phát triển thực chất. Đó là khi doanh nghiệp nâng cao sức cạnh tranh, người lao động có thêm cơ hội phát triển kỹ năng, nền kinh tế tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu và các nguồn lực quốc tế được sử dụng hiệu quả.

Trong bối cảnh kinh tế thế giới biến động, cạnh tranh chiến lược gia tăng và yêu cầu chuyển đổi xanh ngày càng cấp thiết, Việt Nam cần tiếp tục cải thiện thể chế, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và phát triển doanh nghiệp trong nước.

Từ quyết định gia nhập APEC năm 1998 đến những đóng góp ngày càng chủ động trong hợp tác khu vực, hành trình của Việt Nam cho thấy hội nhập không phải đích đến, mà là một quá trình liên tục đổi mới và thích ứng. Cánh cửa đã mở ra gần ba thập niên trước sẽ tiếp tục tạo cơ hội nhưng việc đi xa đến đâu phụ thuộc vào chính năng lực nội tại, bản lĩnh đổi mới và khả năng nắm bắt cơ hội của đất nước.