Lễ hội Sáo Đền được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia năm 2019. Năm nay, lễ hội diễn ra từ ngày 9-11/5 (tức 23-25/3 âm lịch) với nhiều hoạt động văn hóa dân gian đặc sắc như: Thi diều sáo, hát chèo, cờ tướng, leo cầu ngô, bơi bắt vịt, tổ tôm điếm… cùng các nghi lễ truyền thống trang nghiêm, thu hút đông đảo Nhân dân và du khách tham gia.
Hội diều tại phường Vũ Phúc, tỉnh Hưng Yên (trước kia thuộc xã Song An, tỉnh Thái Bình) gồm hai phần là kỹ thuật buông diều vượt câu liêm và nghi lễ rước diều không nơi nào có.
Tục thi diều sáo gắn liền với các nghi lễ linh thiêng và có nhiều thể lệ khắt khe, nội dung phong phú như: Thi diều to, sáo đẹp, thi sáo hay... nhưng độc đáo nhất vẫn là thi thả diều sáo qua câu liêm, đòi hỏi người thả diều phải có kỹ thuật tốt.
Ở khoảng đất nổi giữa hồ, người ta chôn phần cán của hai chiếc câu liêm (chiếc sào có phần ngọn buộc liềm) được mài rất sắc; một chiếc sào cao 4,5m, một chiếc cao 5m. Phần cán 2 câu liêm cách nhau 0,3-0,5m, lưỡi quay vào nhau, khoảng cách giữa hai lưỡi câu liêm chỉ từ 0,2-0,3m.
Theo hiệu lệnh, những chiếc diều sáo đã được Ban tổ chức đánh số thứ tự sẽ lần lượt thi tài, cố gắng sao cho vượt qua câu liêm trót lọt.
Về diều sáo và thể thức thi có các loại bộ 5, bộ 4, bộ 3, bộ 2 với các âm thanh cồng, còi, go, ghí, gô. Diều sáo phải được làm bằng chất liệu truyền thống như tre, nứa, luồng, miệng sáo bằng gỗ hoặc bằng đồng, có kích cỡ tối thiểu 2m.
Từ đầu giờ chiều, đoàn rước kiệu, chủ diều tham gia thi diều vượt câu liêm cùng toàn thể mọi người sẽ tề tựu tại sân đền để tiến hành lễ trình diều. Các diều dự thi được đánh số, phải là diều truyền thống xếp thành các hàng ngay ngắn trước cửa Mẫu. Các chủ diều trong trang phục chỉnh tề cũng xếp hàng ngay ngắn bên cạnh. Vị thủ nhang sau đó đọc số thứ tự của diều và tên của chủ diều trước cửa Thánh Mẫu trước sự chứng kiến của đông đảo Nhân dân tham gia lễ hội.
Sau lễ trình diều là lễ cầu phong, cầu cho gió lên để cuộc thi thả diều diễn ra suôn sẻ. Nghi lễ cầu phong gắn liền với nghi lễ cầu mùa của cư dân nông nghiệp xưa. Thủ nhang xin âm dương bằng hai đồng xu để thỉnh Thánh Mẫu đồng ý cho tổ chức thi sáo diều. Sau khi xin được âm dương, thủ nhang đánh ba hồi trống dài báo hiệu với đất trời, cỏ cây hoa lá, vạn vật rằng lòng thành của dân chúng đã được chứng giám, gió sẽ nổi lên. Như có sự linh thiêng nào đó trong lễ cầu phong này, hồi trống vừa dứt cũng là lúc gió Tây Nam cấp 3 - 4 nổi lên trong sự mong ngóng, hân hoan của toàn thể người dân tham gia lễ hội.
Đông đảo người dân tham dự lễ hội Sáo Đền.
Diều dự thi vượt câu liêm phải có kích thước từ 2,5m trở lên, không có đuôi, đeo sáo phù hợp. Dây thả diều phải là dây dù hoặc dây gai, độ dài không quá 50m. Diều và người tham gia thi diều phải có số dự thi của Ban Tổ chức.
Diều muốn đoạt giải nhất ngoài việc đậu đến hết hội ở giữa hai lưỡi câu liêm thì sáo diều còn phải thật hay. Sáo hay là bộ sáo gồm 2 sáo trở lên, tiếng trong trẻo. Âm thanh giữa các sáo trong bộ phải hài hòa, ngọt ngào, du dương.
Giải nhất dành cho bộ sáo đẹp tại hội Sáo Đền 2026.
Bình luận