Từ cuộc gặp kiều bào đến trách nhiệm hồi đáp

Sáng 21/9 (giờ địa phương), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp các chuyên gia, trí thức người Việt tại New York, Mỹ. Tối cùng ngày, ông dự một sự kiện văn hóa và gặp cộng đồng với hơn 2.000 đại biểu, gồm cả quan chức Liên hợp quốc, bạn bè Mỹ và quốc tế. Hai cuộc gặp có tính chất khác nhau. Ở buổi sáng, điều đáng chú ý là yêu cầu giữ liên lạc với người góp ý sau khi cuộc gặp kết thúc.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị Bộ Ngoại giao và các cơ quan đại diện Việt Nam tại Mỹ tổng hợp ý kiến, chuyển đúng cơ quan phụ trách và theo dõi việc trả lời. Đề xuất cần nghiên cứu thêm phải được thông tin về tiến độ; việc chưa thể thực hiện phải được giải thích lý do.

Khi mời trí thức góp ý chính sách, cơ quan tiếp nhận cần cho họ biết ý kiến nào đã được đưa vào nội dung, ý kiến nào chưa và vì sao. Những chỉ đạo được nêu tại New York đặt trọng tâm vào một khâu cụ thể của mỗi chuyến công tác: Điều kiều bào đã nói được cơ quan nào tiếp nhận và trả lời ra sao.

Nghị quyết đi cùng các cuộc gặp

Nghị quyết 23-NQ/TW được ban hành ngày 2/8/2026, thay thế cho Nghị quyết 36-NQ/TW năm 2004. Văn kiện xác định hơn 6,5 triệu người Việt tại hơn 130 quốc gia và vùng lãnh thổ là một trong những nguồn lực chiến lược; đồng thời yêu cầu chuyển từ vận động, tập hợp, chăm lo sang đồng hành, kiến tạo cơ chế. Văn kiện cũng nhìn nhận việc phát huy nguồn lực kiều bào chưa tương xứng tiềm năng và phối hợp liên ngành có lúc thiếu đồng bộ.

Tối 11/8 tại Canberra, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước dự khánh thành Nhà Việt Nam và gặp cộng đồng ở Australia, Solomon. Tối hôm sau, tại Auckland, ông giới thiệu nghị quyết mới với đại diện cộng đồng ở New Zealand và các đảo Nam Thái Bình Dương.

Ngày 7/9 tại Moskva (Nga), ông kêu gọi bà con hưởng ứng nghị quyết và chủ động tham gia sâu rộng hơn vào sự nghiệp xây dựng, phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc “từ sớm, từ xa”.

Các cuộc gặp tiếp tục ở Paris (Pháp) ngày 11/9, New York ngày 21/9 và Ottawa (Canada) ngày 25/9. Tại New York, ông nhìn nhận cộng đồng người Việt ở Mỹ có nhiều thế hệ, hoàn cảnh và cách nhìn khác nhau về lịch sử; đồng thời khẳng định đất nước trân trọng đóng góp trực tiếp cũng như từ xa.

Gặp kiều bào trong các chuyến công du là hoạt động đã có trước nghị quyết mới: Ông từng gặp cộng đồng người Việt tại Trung Quốc (tháng 4), Thái Lan, Singapore và Philippines (cuối tháng 5). Điểm đáng theo dõi của những cuộc gặp gần đây nằm ở nội dung được trao đổi và những việc sẽ làm tiếp, bởi việc giới thiệu chính sách ở nước ngoài mới là bước đầu của quá trình thực hiện.

Một kiến nghị cần nơi tiếp nhận và câu trả lời

Tại cuộc gặp ở Paris, bà Trần Ngọc Thảo, đại diện kiều bào tại Pháp, đề nghị Nhà nước nghiên cứu một cơ chế hỗ trợ phù hợp, minh bạch, ổn định cho các tổ chức cộng đồng có hoạt động thiết thực. Bà cũng mong tiếp tục phối hợp, nhất là trong việc gìn giữ tiếng Việt, lan tỏa văn hóa Việt Nam và kết nối các thế hệ.

Ở Ottawa, ngoài cuộc gặp cộng đồng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước còn làm việc riêng với Mạng lưới Chuyên gia và Nhà khoa học Việt Nam tại Canada. Tiến sĩ Trần Hồng Nhung của Đại học McGill đề xuất cơ chế đồng tài trợ linh hoạt cho dự án hợp tác về bán dẫn công suất.

Bà nêu khả năng giải ngân cho nghiên cứu triển khai ở nước ngoài khi có cam kết rõ về chuyển giao công nghệ, sản xuất tại Việt Nam và doanh nghiệp tiếp nhận kết quả. Điều cần theo dõi tiếp là cơ quan nghiên cứu cơ chế đồng tài trợ, điều kiện triển khai và cách thông tin kết quả cho người đề xuất.

Tại cuộc gặp các chuyên gia ở Ottawa, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân đã trả lời các kiến nghị và cam kết tiếp tục hỗ trợ tháo gỡ vướng mắc. Việc hồi đáp đã bắt đầu ngay trong cuộc gặp; bước tiếp theo là làm rõ đề xuất nào có thể triển khai, đề xuất nào cần thêm điều kiện.

Cũng trong ngày 25/9, tại buổi gặp cộng đồng Việt Nam ở Canada, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu các bộ, ngành, địa phương liên quan rà soát kiến nghị sau chuyến đi và sớm có giải pháp phù hợp.

Về mặt chủ trương, Nghị quyết 23 đã giao Bộ Ngoại giao làm đầu mối điều phối công tác người Việt Nam ở nước ngoài và yêu cầu có các diễn đàn, cơ chế đối thoại định kỳ để tiếp nhận, phản hồi đề xuất. Chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước tại New York tiến thêm một bước: Yêu cầu phải tới đúng cơ quan có trách nhiệm, có người theo dõi câu trả lời; nếu mời chuyên gia hợp tác thì cần xác định đơn vị tiếp nhận, người phụ trách, kinh phí và thời gian giải quyết thủ tục.

Một nhà khoa học đang làm việc ở nước sở tại còn cần biết quyền tác giả, quyền sở hữu trí tuệ và các cam kết với cơ quan đang sử dụng mình được tôn trọng ra sao. Đây cũng là những điều Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý tại cuộc gặp trí thức ở Mỹ, khi nói tới hình thức hợp tác từ xa, theo đợt hoặc dài hạn.Câu trả lời rõ ràng về các điều kiện ấy giúp cả người mời lẫn người được mời quyết định có thể bắt đầu công việc nào.

Cuộc gặp ở Ottawa mới diễn ra ngày 25/9, quá sớm để kết luận về kết quả xử lý kiến nghị. Trong những tháng tới, có thể theo sát hai đề xuất đã được nêu tên: Cơ chế hỗ trợ hội đoàn ở Pháp được cơ quan nào tiếp nhận; phương án đồng tài trợ nghiên cứu ở Canada được đánh giá và phản hồi ra sao.

Ở buổi gặp trí thức tại New York sáng 21/9, yêu cầu chuyển ý kiến đúng nơi và giữ liên lạc với người góp ý đã được nói rất cụ thể. Một đề xuất nhận được lời trả lời có căn cứ, dù được tiếp thu hay chưa thể thực hiện, sẽ cho thấy cuộc đối thoại tiếp tục sau ngày đoàn công tác rời đi.