Phát triển điện hạt nhân cần đi cùng làm chủ công nghệ

Nhận định được đưa ra tại hội thảo khoa học “Phát triển điện hạt nhân vì tăng trưởng xanh và an ninh năng lượng quốc gia”, tổ chức sáng 21/9 tại Khánh Hòa, do Ban Tuyên giáo Trung ương phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN), Tỉnh ủy Khánh Hòa và các cơ quan liên quan tổ chức.

Tại hội thảo, các chuyên gia cho rằng điện hạt nhân có khả năng cung cấp nguồn điện công suất lớn, ổn định và phát thải carbon thấp. Nguồn điện này có thể góp phần bảo đảm công suất cho hệ thống, đồng thời bổ trợ các nguồn năng lượng tái tạo có sản lượng biến đổi theo thời tiết.

Tuy nhiên, phát triển điện hạt nhân không dừng ở việc xây dựng và đưa nhà máy vào vận hành. Việt Nam cần từng bước hình thành năng lực quốc gia về khoa học, công nghệ và nhân lực, từ nghiên cứu, quản lý đến thiết kế, chế tạo, xây dựng, vận hành và bảo dưỡng.

Các chuyên gia tại hội thảo đề cập xu hướng công nghệ lò phản ứng thế hệ mới, lò phản ứng mô-đun nhỏ (SMR) và kinh nghiệm quốc tế. Những nội dung này được xem là cơ sở tham khảo cho quá trình nghiên cứu, lựa chọn công nghệ phù hợp với điều kiện Việt Nam.

Cùng với lựa chọn công nghệ, các đại biểu nhấn mạnh yêu cầu đào tạo đội ngũ chuyên gia, kỹ sư và nhân lực kỹ thuật; thúc đẩy chuyển giao tri thức, phát triển tổ chức khoa học công nghệ và công nghiệp hỗ trợ. Các hoạt động này cần được triển khai đồng bộ để đáp ứng yêu cầu dài hạn của chương trình điện hạt nhân.

Phát biểu tại hội thảo, Thứ trưởng KH&CN Lê Xuân Định cho rằng Việt Nam phải giải quyết đồng thời hai yêu cầu: bảo đảm đủ điện cho công nghiệp hóa, hiện đại hóa và chuyển đổi số, đồng thời chuyển dịch sang hệ thống năng lượng xanh, sạch, phát thải thấp.

Tại Khánh Hòa, nơi triển khai hai dự án điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2, công tác chuẩn bị cũng gắn với bài toán phát triển địa phương.

Ông Hồ Xuân Trường, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Khánh Hòa, cho biết tỉnh đang đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, chuẩn bị các điều kiện cần thiết và tập trung tháo gỡ khó khăn trong phạm vi dự án.

Các dự án còn mở ra cơ hội phát triển công nghiệp công nghệ cao, dịch vụ kỹ thuật, logistics và đào tạo nhân lực chất lượng cao. Quá trình triển khai cần đồng thời bảo đảm quyền, lợi ích chính đáng và nâng cao đời sống người dân vùng dự án.

Các chuyên gia và đại biểu cũng đề nghị thông tin về điện hạt nhân phải khoa học, khách quan, đầy đủ và kịp thời, làm rõ cả lợi ích, điều kiện triển khai lẫn những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu, để người dân có cơ sở tham gia trao đổi về chương trình điện hạt nhân.