Mường Lò thắp lửa đại xòe: Khi di sản chạm nhịp đời sống

Chuỗi hoạt động diễu hành đường phố và trải nghiệm bản làng khẳng định nỗ lực biến di sản Xòe Thái thành động lực phát triển du lịch bền vững.

Trao truyền di sản trong màn đại xòe 2.026 người

Tối 16/10, tại Sân vận động Nghĩa Lộ (phường Nghĩa Lộ, tỉnh Lào Cai), Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò năm 2026 chính thức khai mạc với chủ đề “Tinh hoa Xòe Thái - Sắc màu Tây Bắc”.

Sự kiện gắn liền với dấu mốc 5 năm Nghệ thuật Xòe Thái được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.

Chương trình nghệ thuật khai mạc mang tên “Xòe Thái - Trọn một vòng yêu” được dàn dựng công phu với bối cảnh dãy núi cách điệu, mái nhà sàn truyền thống và vầng trăng lớn ở hậu cảnh. Lần đầu tiên, công nghệ trình chiếu 3D Mapping phủ kín các họa tiết thổ cẩm trực tiếp lên mặt sân, kết hợp cùng hệ thống ánh sáng đa tầng và màn pháo hoa tầm thấp rực rỡ, mang lại hiệu ứng thị giác hiện đại mà vẫn đậm bản sắc dân tộc.

Khoảnh khắc lắng đọng nhất của đêm khai mạc là nghi thức châm lửa mở màn đại xòe. Tiếp nối ngọn lửa di sản mà Nghệ nhân Lò Văn Biến từng thực hiện tại lễ đón nhận Bằng của UNESCO năm 2022, năm nay, người thực hiện nghi thức tiếp lửa là Nghệ nhân Ưu tú Điêu Thị Xiêng - học trò xuất sắc của cố nghệ nhân Lò Văn Biến.

Nhiều năm qua, bà đã sưu tầm, sáng tác 46 bài dân ca, bền bỉ truyền dạy 6 điệu xòe cổ cho học sinh, hội viên phụ nữ và tích cực vận động bà con bảo tồn nếp nhà sàn, trang phục truyền thống gắn với du lịch cộng đồng.

Dưới ngọn lửa hội, 2.026 nghệ nhân và diễn viên quần chúng cùng hòa nhịp trong màn đại xòe quy mô lớn. Những vòng xòe đan tay uyển chuyển thể hiện tinh thần đoàn kết, nếp sống hào sảng và mến khách của đồng bào Thái vùng Tây Bắc.

Có mặt tại sân vận động từ sớm, chị Nguyễn Thị Hải (du khách đến từ Hà Nội), chia sẻ: “Tôi rất ấn tượng với tiết mục xòe có hàng nghìn người cùng tham gia. Âm nhạc, trang phục truyền thống và cách dàn dựng sân khấu rất cuốn hút, giúp tôi hiểu hơn về văn hóa của người Thái và cảm nhận rõ không khí lễ hội ở Mường Lò”.

Sức sống di sản từ đường phố đến bản làng

Không khí ngày hội đã sớm rộn rã từ chiều 16/10 dọc tuyến đường Điện Biên - Nguyễn Quang Bích dẫn về sân vận động với màn biểu diễn đường phố sinh động.

Hoạt động quy tụ 400 nghệ nhân, diễn viên quần chúng đến từ 8 khối đại diện cho các dân tộc: Kinh, Thái, Dao, Tày, Khơ Mú, Mường và Mông. Tuyến phố trung tâm trở thành không gian sinh hoạt văn hóa cộng đồng mở, nơi âm nhạc cồng chiêng, tiếng khèn và những bước chân hòa chung một nhịp.

Dõi theo từng bước chân của đoàn diễu diễn, chị Hoàng Thị Phượng (tổ dân phố Pú Chạng, phường Nghĩa Lộ), cho biết: “Ngày thường, mỗi dân tộc sống ở các thôn bản khác nhau, chỉ khi có hội lớn như thế này bà con mới cùng tụ hội đông đủ. Nhìn các nghệ nhân biểu diễn, tôi thấy rất tự hào về bản sắc quê hương mình. Không gian lễ hội thực sự ấm cúng và gần gũi”.

Bên cạnh không gian biểu diễn tập trung, chuỗi hoạt động trải nghiệm tại các bản làng tiếp tục là điểm nhấn thu hút khách du lịch. Tại các tổ dân phố và các homestay ở phường Nghĩa Lộ, du khách được trực tiếp tham gia trải nghiệm xuống ruộng trồng rau, tìm hiểu sản xuất nông nghiệp, học gói bánh truyền thống, thưởng thức ẩm thực và múa xòe cùng bà con.

Đòn bẩy kinh tế từ nông sản và du lịch liên vùng

Gắn kết chặt chẽ với lễ hội, Hội chợ Du lịch Tây Bắc năm 2026 và Không gian quảng bá OCOP (khai mạc ngày 16/10 tại Quảng trường Golden Field) mở rộng quy mô với 78 gian hàng xúc tiến du lịch, ẩm thực và 20 gian hàng trưng bày sản phẩm OCOP đạt chuẩn.

Những món ăn đặc trưng như xôi ngũ sắc, cá nướng pa pỉnh tộp, thịt hun khói, rêu đá cùng gia vị mắc khén, hạt dổi trở thành tâm điểm thu hút thực khách. Cầm trên tay những món quà vừa lựa chọn, bà Nguyễn Thị Kim Bình (du khách đến từ tỉnh Bắc Ninh) cho biết: “Tôi đặc biệt thích các loại nông sản và đặc sản vùng Tây Bắc nên đã mua về làm quà cho gia đình và bạn bè”.

Dự kiến Lễ hội Văn hóa, Du lịch Mường Lò năm 2026 sẽ thu hút khoảng 45.000 - 50.000 lượt khách tham dự, trong đó lượng khách lưu trú ước đạt 12.000 - 15.000 lượt.

Việc kết hợp hài hòa giữa bảo tồn di sản, ứng dụng công nghệ trình diễn hiện đại và tạo sinh kế du lịch cộng đồng đang cho thấy hướng đi thực chất của Lào Cai: biến di sản văn hóa phi vật thể ngàn đời thành nguồn lực kinh tế vững chắc cho người dân địa phương.