Gần 60 năm đi tìm người cha biệt động mãi không trở về từ Xuân Mậu Thân 1968

Gần 60 năm sau ngày cha hy sinh, ông Nguyễn Văn Dũng (phường Bình Trị Đông, TP.HCM) vẫn chưa có một ngôi mộ để đến thắp nhang. Điều ông giữ được về cha chỉ là vài tấm ảnh cũ và một ký ức rất ngắn từ khi mới lên 4, đó là một buổi chiều được cha chở đi ăn hủ tiếu rồi đưa về nhà.

Cha ông - chiến sĩ Biệt động Sài Gòn Nguyễn Văn Phúc (bí danh Hai Phúc), thuộc Cụm 679 - hy sinh trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968. Mới đây, ông Phúc cùng 48 đồng đội được Chính phủ công nhận liệt sĩ, cấp Bằng Tổ quốc ghi công. Nhưng với gia đình ông Dũng, vẫn còn một mong mỏi chưa thành, đó là... tìm được hài cốt cha.

Tô hủ tiếu cuối cùng với cha

Ký ức của ông Nguyễn Văn Dũng về cha rất ít. Ông Phúc hoạt động bí mật giữa Sài Gòn, thường xuyên vắng nhà. Một đứa trẻ khi ấy không biết cha đi đâu, làm công việc gì, càng không thể hiểu vì sao những lần cha xuất hiện rồi rời đi đều bất ngờ.

Ông Nguyễn Văn Dũng - con trai liệt sĩ Nguyễn Văn Phúc (bí danh Hai Phúc), chiến sĩ Biệt động Sài Gòn.

“Lúc đó tôi còn bé xíu, kỷ niệm với ba thì chắc có nhiều, nhưng bé quá không nhớ được”, ông Dũng nói.

Dù vậy, vẫn có một buổi chiều ông chưa từng quên. Dũng khi ấy khoảng 4 tuổi. Đến nay, ông không còn xác định được chính xác là cuối năm 1966 hay năm 1967, chỉ nhớ cha chạy một chiếc Honda đến đón mình.

Hai cha con đi về khu cư xá Đại Ra, gần Công viên Phú Lâm ngày nay, rồi ông Phúc gọi cho con một tô hủ tiếu. Dũng ngồi ăn, người cha ngồi bên cạnh nhìn con.

“Tôi nhớ là hôm đó ăn thật ngon, ăn xong ba chở tôi về và ôm một cái thật chặt. Rồi ba đi”, ông nhớ lại.

Đó trở thành bữa ăn cuối cùng của hai cha con với nhau.

Chiến tranh sau đó khiến gia đình càng ly tán. Mẹ ông, bà Ngô Thị Xích, ở lại thành phố cùng hai người con nhỏ. Để tránh sự theo dõi, truy bắt, những người em của Dũng mang họ mẹ. Riêng Dũng được đưa về Bình Dương, ngay cả cái tên dùng để đi học cũng phải thay đổi.

“Ngày đó tôi biết ba là ba mình, biết mình mang họ Nguyễn. Nhưng tôi không có giấy khai sinh như bình thường, đi học phải mượn tên người khác. Gia đình làm vậy cũng chỉ để giữ an toàn cho tôi”, ông kể.

Trong thế giới của một đứa trẻ, những chuyện ấy được người lớn sắp đặt thế nào thì Dũng làm theo như vậy. Ông chưa hiểu cha mình đang tham gia một lực lượng hoạt động bí mật, càng không biết những biến động xảy đến sau Tết Mậu Thân 1968.

Ông Dũng nghẹn ngào nhớ lại ngày chia tay cha lúc 4 tuổi.

Ông kể, khi ông khoảng 6 tuổi, máy bay thả truyền đơn xuống khu vực Gò Mỹ, Bình Dương. Những tờ giấy từ trên trời rơi xuống, bay lả tả rồi nằm trên đường, trên những khoảng đất trống. Đám trẻ chạy đi nhặt, Dũng cũng nhặt một tờ. Trên đó có thông tin liên quan đến cha mình.

Đứa trẻ cầm tờ giấy chạy về tìm bà nội, nhưng phản ứng của bà khiến ông nhớ đến tận bây giờ. Vừa nhìn thấy tờ truyền đơn, bà thay đổi nét mặt. Mắt bà nhòe đi, vội giấu tờ giấy vào một góc rồi gạt cháu: “Cầm cái này chi, vứt ngay đi”.

Dũng không hiểu, trong suy nghĩ của đứa trẻ 6 tuổi, cha có thể đã bị bắt, có thể đang ở tù, thậm chí bị đưa ra Côn Đảo. Nhưng ông chưa bao giờ nghĩ cha đã chết. Bà nội cũng không nói với cháu điều đó, có lẽ chính bà khi ấy cũng còn hy vọng.

Đến năm 1970, Dũng về xã Tân Định sống với bà nội. Những năm tiếp theo, cha vẫn vắng bóng. Gia đình không có một thông tin đủ chắc chắn để biết ông Phúc đang ở đâu.

Rồi cuối tháng 4/1975, khi nhìn thấy những người lính quân giải phóng đi vào thành phố, cậu bé năm nào giờ đã 13 tuổi bỗng tin rằng thời điểm mình chờ đợi đã đến, ba sẽ về.

Dũng chạy ra đường, ông chen theo những đoàn bộ đội, nhìn từng khuôn mặt rồi hỏi những người lính vừa đi qua: “Chú ơi, chú có biết ba Phúc của con không? Ba con tên Nguyễn Văn Phúc, chú có gặp ba con không?”.

Gần 60 năm, ông Dũng vẫn khắc khoải đi tìm người cha hy sinh chưa trở về từ Xuân Mậu Thân 1968.

Không ai biết, Dũng lại chạy sang đoàn khác, vẫn câu hỏi ấy. Người lắc đầu, người nhìn cậu bé rồi im lặng. Đoàn quân này qua, đoàn quân khác lại tới, Dũng vẫn đứng chờ.

“Thấy bộ đội về, tôi mừng lắm, cứ nghĩ thế nào ba mình cũng về. Tôi chạy đi hỏi hết người này đến người khác, nhưng ai cũng lắc đầu. Lúc đó nước mắt cứ chảy, mà trong bụng vẫn tự nhủ chắc ba đi chậm hơn mọi người, rồi ba cũng sẽ về thôi”, ông Dũng kể.

Mẹ và bà nội nhìn đứa trẻ chạy ngược chạy xuôi tìm cha. Hai người phụ nữ biết nhiều hơn Dũng, nhưng vẫn chưa thể cho ông câu trả lời mà ông chờ đợi.

Chỉ đến khi giấy báo tử được gửi về, gia đình mới phải đối diện với điều đã xảy ra từ nhiều năm trước: ông Nguyễn Văn Phúc không bị giam ở đâu cả, ông đã hy sinh từ Xuân Mậu Thân 1968.

Người cha nằm lại sau trận Mậu Thân 1968

Phải nhiều năm sau, qua những thông tin thu thập được từ đồng đội và hồ sơ, ông Dũng mới dần biết người cha thường xuyên vắng nhà năm xưa đã làm gì.

Ông Nguyễn Văn Phúc là chiến sĩ Biệt động Sài Gòn thuộc Cụm 679. Trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, đơn vị của ông được giao tham gia tấn công Bộ Tổng tham mưu quân đội Sài Gòn, một mục tiêu quân sự đặc biệt quan trọng và được bảo vệ nghiêm ngặt.

Giấy chứng nhận gia đình liệt sĩ của gia đình ông Dũng.

Rạng sáng 31/1/1968, trận đánh nổ ra. Lực lượng biệt động phải chiến đấu trong tương quan rất chênh lệch, đối mặt hỏa lực mạnh và sự phản kích của đối phương. Nguyễn Văn Phúc hy sinh trong trận đánh ấy.

Với lịch sử, đó là một phần của trận Mậu Thân tại Sài Gòn, nhưng với gia đình, cái chết của ông Phúc để lại một khoảng trống kéo dài qua nhiều thế hệ.

Bà Ngô Thị Xích một mình nuôi các con. Cuộc sống khó khăn, bà buôn gánh bán bưng để những đứa trẻ lớn lên. Người con trai từng chạy theo những đoàn quân tìm cha rồi cũng trưởng thành, lập gia đình, mưu sinh.

Thời gian đi qua nhưng câu hỏi về nơi cha nằm lại không biến mất. Ông Dũng tìm những người từng hoạt động cùng cha. Có thông tin ở đâu, ông lại hỏi, có đồng đội cũ nào biết chuyện, gia đình tìm cách liên hệ.

“Tôi tìm ba lâu lắm rồi, nhờ cả bạn bè, đồng đội của ba hỏi giúp. Tôi chỉ mong tìm được ba, đưa ba về để gia đình có một nơi thắp nhang. Vậy mà tìm mãi, đến giờ vẫn chưa thấy”, ông nói.

Gần 60 năm sau trận đánh, một điều gia đình chờ đợi cuối cùng cũng đến. Chính phủ công nhận Nguyễn Văn Phúc cùng 48 đồng đội là liệt sĩ và cấp Bằng Tổ Quốc ghi công. Và điều gia đình vẫn đau đáu nhất chính là chưa thể tìm được nơi ông nằm lại...

Giấy báo tử của liệt sĩ Nguyễn Văn Phúc đến nay gia đình vẫn giữ gìn cẩn thận.

Trong căn nhà trọ trên đường Chiến Lược, ông Dũng giữ những tấm ảnh cũ của cha rất cẩn thận. Mỗi lần lấy ra, ký ức cuối cùng vẫn quay về buổi chiều năm 4 tuổi. Ông nói ký ức trẻ con của mình không đủ để nhớ giọng nói hay từng câu cha dặn, ông chỉ còn hình dung người cha với vóc dáng khỏe mạnh và khoảnh khắc hai cha con ở cạnh nhau.

Sau này ông mới hiểu, với một người hoạt động bí mật giữa Sài Gòn lúc đó, có lẽ ngay cả một buổi chiều đưa con đi ăn cũng là khoảng thời gian hiếm hoi.

Gần đây, một thông tin khiến gia đình ông Nguyễn Văn Dũng đặc biệt chú ý, đó là TP.HCM đang tổ chức tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng.

Những hài cốt đầu tiên được phát hiện, rồi con số tiếp tục tăng lên. Tính đến ngày 26/8, tổng số hài cốt liệt sĩ đã được tìm thấy tại Công viên Lê Thị Riêng đã hơn 500 bộ.

Con gái ông Dũng tìm kiếm thông tin trên mạng xã hội, đọc những bài viết liên quan đến cuộc khai quật rồi cùng gia đình đối chiếu với những câu chuyện từng nghe từ đồng đội của ông Phúc.

Một hy vọng mà gia đình đã giữ suốt nhiều thập kỷ lại có thêm một địa chỉ cụ thể, không ai trong gia đình dám khẳng định ông Phúc chắc chắn đang nằm ở đó. Nhưng ông Dũng không muốn bỏ qua bất kỳ khả năng nào, vì vậy nhiều ngày qua, ông và vợ không ít lần tìm đến công viên.

Ông đứng bên ngoài khu vực lực lượng chức năng đang làm nhiệm vụ, thắp nhang rồi chờ đợi thông tin. Mỗi khi nghe thêm hài cốt được phát hiện, ông lại cầu mong trong số đó có cha mình.

“Giờ tôi chỉ mong tìm được hài cốt của ba để đưa ba về với gia đình. Tôi cứ cầu mong trong số các hài cốt tìm thấy ở Công viên Lê Thị Riêng có ba mình. Mấy ngày nay, hai vợ chồng tôi cứ ra đó thắp nhang, chỉ mong sớm tìm được ba”, ông Dũng nói.