Điều gì xảy ra tiếp theo sau cú 'kẹp' tàu Starship ngoạn mục của SpaceX?

Ngày 14/11, SpaceX lần đầu thu hồi thành công tầng trên Ship của hệ thống tên lửa Starship bằng hai cánh tay cơ khí khổng lồ trên tháp phóng tại Starbase, Texas, Mỹ. Con tàu được bắt giữ giữa không trung sau hành trình kéo dài 22,5 giờ, đánh dấu bước tiến quan trọng trong tham vọng tái sử dụng hoàn toàn tên lửa của tỷ phú Elon Musk.

Video SpaceX thu hồi thành công tầng trên tàu Starship ngày 14/11. (Nguồn: AP)

Trong nhiệm vụ lần này, SpaceX đặt mục tiêu thu hồi cả tầng đẩy Super Heavy và tầng trên Ship tại bệ phóng. Tuy nhiên, Super Heavy phải chuyển hướng xuống Vịnh Mexico sau khi hệ thống phát cảnh báo nhiên liệu thấp. Chỉ có Ship trở về thành công.

Trước đó, SpaceX đã ba lần bắt giữ tầng đẩy Super Heavy, nhưng chưa từng thử thu hồi Ship bằng cánh tay cơ khí. Thao tác này phức tạp hơn do tầng trên bay cao và nhanh hơn, khiến quá trình trở về đòi hỏi nhiều công đoạn hơn.

“Chúng tôi đã bắt thành công tàu Starship và giờ đây mọi thứ sẽ thay đổi”, người phát ngôn SpaceX Dan Huot nói trong buổi phát sóng trực tiếp.

Tham vọng phóng tên lửa mỗi giờ

SpaceX cho biết việc thu hồi đồng thời cả hai tầng sẽ trở thành quy trình tiêu chuẩn trong các nhiệm vụ Starship tương lai, cho phép kiểm tra, bảo dưỡng và tái sử dụng phương tiện nhanh chóng.

Nhà sáng lập Elon Musk từng đặt mục tiêu thực hiện 10.000 vụ phóng Starship mỗi năm vào năm 2030, tương đương trung bình hơn một lần phóng mỗi giờ.

Tần suất này gắn với kế hoạch triển khai các chòm vệ tinh quy mô lớn. SpaceX muốn mạng Internet vệ tinh Starlink V3 thế hệ mới có 100.000 vệ tinh, trong khi hệ thống trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo Starmind dự kiến gồm tới một triệu tàu vũ trụ.

Để so sánh, mạng Starlink hiện tại có khoảng 11.000 vệ tinh trên quỹ đạo Trái Đất thấp.

Tuy nhiên, thu hồi thành công chưa đồng nghĩa với khả năng tái sử dụng nhanh. SpaceX vẫn phải chứng minh khả năng tên lửa có thể kiểm tra, bảo dưỡng và phóng trở lại trong thời gian ngắn.

Công ty từng tái sử dụng hai tầng đẩy Super Heavy. Booster 14 thực hiện chuyến bay thứ 7 vào tháng 1/2025 trước khi được phóng lại trong chuyến bay thứ 9 vào tháng 5. Trong khi đó, Booster 15 được sử dụng trong chuyến bay thứ 8 vào tháng 3 và chuyến bay thứ 11 vào tháng 10/2025.

Khoảng cách giữa các lần phóng vẫn kéo dài nhiều tháng, trong khi tầng trên Ship chưa từng được tái sử dụng.

Trước chuyến bay thử ngày 14/11, tỷ phú Musk cho biết SpaceX muốn tái sử dụng cả hai tầng. Tàu Ship vừa được thu hồi có thể trở thành phương tiện phục vụ mục tiêu này.

Thách thức đưa con người lên Mặt Trăng

Bên cạnh triển khai vệ tinh, Starship còn được phát triển để thực hiện các chuyến bay đưa con người vào không gian sâu.

NASA lựa chọn Ship làm tàu đổ bộ có người lái cho chương trình Artemis, hướng tới xây dựng căn cứ gần cực nam Mặt Trăng vào khoảng năm 2032. Theo kế hoạch, Ship sẽ đưa phi hành gia xuống bề mặt Mặt Trăng trong sứ mệnh Artemis IV, dự kiến năm 2028.

Để thực hiện nhiệm vụ, SpaceX cần hoàn thiện khoang phi hành đoàn và hệ thống duy trì sự sống. NASA cho biết SpaceX đang đạt tiến triển đáng kể và dự kiến hoàn thành Cabin 1, nguyên mẫu khoang phi hành đoàn kích thước thực để thử nghiệm trên mặt đất, trước cuối năm nay.

Một thách thức khác là tiếp nhiên liệu trên quỹ đạo. Trong các nhiệm vụ không gian sâu, Ship phải nạp thêm nhiên liệu sau khi phóng tại một trạm dự trữ trên quỹ đạo Trái Đất, do không thể mang đầy nhiên liệu ngay từ mặt đất vì khối lượng quá lớn.

SpaceX dự kiến sử dụng các phiên bản Ship chuyên chở nhiên liệu để cung cấp cho trạm này.

Số chuyến tiếp nhiên liệu cần thiết vẫn chưa được xác định. Một số chuyên gia bên ngoài SpaceX đưa ra ước tính lên tới 22 chuyến, trong khi Musk cho rằng con số có thể khoảng 6 - 8 chuyến.

Tuy nhiên, SpaceX chưa chứng minh được khả năng tiếp nhiên liệu cho Ship trong không gian. Quá trình này đòi hỏi hai phương tiện gặp nhau trên quỹ đạo, đồng thời duy trì oxy lỏng và metan lỏng ở nhiệt độ cực thấp trong suốt quá trình chuyển nhiên liệu.

SpaceX được kỳ vọng sớm tiến hành thử nghiệm công nghệ này nhằm đáp ứng tiến độ chương trình Artemis.

Nếu Starship không sẵn sàng cho nhiệm vụ đổ bộ Mặt Trăng năm 2028, NASA có thể lựa chọn Blue Moon, tàu đổ bộ do Blue Origin phát triển và cũng đã được cơ quan này ký hợp đồng.