Chuyên gia: Ủng hộ bỏ điểm cộng IELTS, giảm lạm dụng 'săn' điểm cộng

Đề xuất bỏ điểm cộng IELTS trong tuyển sinh đại học từ năm 2027 đang nhận được nhiều luồng tranh luận.

Trong khi, nhiều phụ huynh học sinh đã, đang đầu tư ôn luyện lấy chứng chỉ IELTS lo lắng, hụt hẫng; các chuyên gia giáo dục bày tỏ sự đồng tình, ủng hộ.

Trả lại IELTS về đúng vị trí

PGS.TS Trần Thành Nam - Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng việc bỏ điểm cộng IELTS cần được hiểu đúng là điều chỉnh cách sử dụng chứng chỉ ngoại ngữ trong tuyển sinh, không phải hạ thấp vai trò của tiếng Anh.

“Đó là cách chúng ta đang trả lại IELTS về đúng vị trí, một công cụ đánh giá năng lực hội nhập và giao tiếp trong môi trường quốc tế, không phải năng lực học thuật đáp ứng yêu cầu học tập bậc đại học và không đại diện cho các phẩm chất, năng lực đặc thù cần thiết cho một ngành đào tạo”, ông đánh giá.

“Ở những ngành có điểm chuẩn cao, chỉ 0,5 hoặc 1 điểm cộng cũng có thể làm thay đổi đáng kể thứ tự xét tuyển. Điều này làm cho chứng chỉ ngoại ngữ trở thành lợi thế cạnh tranh vượt quá giá trị đo lường ban đầu của nó. Do đó, bỏ điểm cộng riêng là hướng điều chỉnh có cơ sở.

PGS.TS Trần Thành Nam - Hiệu trưởng Trường ĐH Giáo dục - Đại học Quốc gia Hà Nội

Điểm PGS.TS Trần Thành Nam đặc biệt lưu ý là cách một số trường sử dụng IELTS trong tuyển sinh thời gian qua: vừa quy đổi IELTS thành điểm môn tiếng Anh, vừa cộng thêm điểm thưởng. Như vậy, cùng một năng lực có nguy cơ được ghi nhận 2 lần.

Khi đó, thí sinh có IELTS vẫn được ghi nhận năng lực tiếng Anh, nhưng năng lực ấy nên được ghi nhận một lần và đúng vị trí.

Ông đồng thời chỉ ra một vấn đề về công bằng trong tiếp cận chứng chỉ.

Trong khi, các học sinh ở thành phố, gia đình có điều kiện kinh tế thường có nhiều cơ hội tiếp cận trung tâm ngoại ngữ, giáo viên, tài liệu và thi lại nhiều lần. Còn học sinh ở nông thôn, miền núi hoặc gia đình khó khăn có thể có năng lực học tập tốt nhưng hạn chế về điều kiện đầu tư.

Vì vậy, nếu IELTS trở thành điểm cộng phổ biến trong xét tuyển, tuyển sinh có nguy cơ lựa chọn một phần dựa trên khả năng đầu tư của gia đình, thay vì chỉ dựa vào năng lực phù hợp với ngành đào tạo. Ngoài ra, nếu chính sách chỉ tạo ra một cuộc đua lấy chứng chỉ để cộng điểm, việc học tiếng Anh rất dễ bị thu hẹp thành luyện đề và đạt điểm trong một kỳ thi.

Qua phân tích, ông Nam khẳng định ủng hộ nguyên tắc bỏ việc cộng điểm IELTS một cách cơ học và đặc biệt là không ghi nhận hai lần cho cùng một năng lực: “Đây là bước điều chỉnh cần thiết để tuyển sinh minh bạch và công bằng hơn”.

Chấm dứt tình trạng cộng điểm “vượt khung”

Về vấn đề này, TS. Hoàng Phương - Trưởng Chương trình Tiếp thị kỹ thuật số và Truyền thông xã hội, Trường Đại học Anh Quốc Việt Nam (BUV) cũng cho rằng, việc các trường tự cộng điểm cho IELTS, SAT hay giải thưởng phụ khác từng tạo ra sự bất bình đẳng lớn, đặc biệt gây bất lợi cho thí sinh ở các khu vực thiếu điều kiện tiếp cận các trung tâm luyện thi đắt đỏ.

Theo bà, chuyển chứng chỉ ngoại ngữ thành điểm thành phần quy đổi hoặc tiêu chí sàn (điều kiện cần) thay vì cộng điểm “vượt khung” sẽ chấm dứt tình trạng điểm xét tuyển vượt quá thang điểm chuẩn (ví dụ: 31, 32 điểm trên thang 30) và góp phần giảm lạm phát điểm số.

“Điều này trả các chứng chỉ quốc tế về đúng chức năng của chúng: một thước đo năng lực ngôn ngữ hoặc tư duy chuẩn hóa, chứ không phải một loại “quyền lực mềm” để lách qua các môn học cốt lõi khác”, chuyên gia nhận định.

Thay vì dựa vào các điểm cộng phức tạp, việc thu hút sinh viên chất lượng cao sẽ phụ thuộc vào trải nghiệm học tập, mô hình giáo dục nhân bản, các chương trình học gắn liền với cọ xát thực tiễn và khả năng đồng kiến tạo giá trị giữa người học và nhà trường.

Bà cũng đánh giá, đề xuất mới có thể trả lại quá trình tuyển sinh về đúng bản chất đánh giá năng lực. “Những cơ sở giáo dục có định vị thương hiệu rõ ràng và đầu ra đáp ứng đúng nhu cầu thị trường sẽ nắm lợi thế lớn khi cuộc chơi tuyển sinh được đưa về cùng một hệ quy chiếu”.

“Sự thay đổi của quy định tuyển sinh buộc chiến lược của học sinh và phụ huynh phải chuyển dịch từ việc “tích lũy điểm cộng và rải thảm” sang “định hướng sớm và tập trung thực chất”, TS. Hoàng Phương phân tích thêm.

Không xem IELTS như tấm vé VIP ở đầu vào

TS. Hoàng Ngọc Vinh, nguyên Vụ trưởng Vụ Giáo dục chuyên nghiệp - Bộ Giáo dục và Đào tạo đánh giá, đề xuất bỏ điểm cộng IELTS “rất hợp lý” giúp hạn chế việc các khoản cộng thêm làm thay đổi thứ tự tuyển chọn khi chưa chứng minh được giá trị dự báo khả năng học đại học.

Theo ông, thực tế thời gian qua, việc quy đổi IELTS thành điểm cộng vào tổng điểm xét tuyển gây bất công cho học sinh không đủ điều kiện kinh tế.

“Giải pháp hợp lý hơn là sau khi trúng tuyển, sinh viên có chứng chỉ còn hạn sẽ được miễn học phần tiếng Anh trong chương trình đại học, thay vì dùng nó làm ‘tấm vé VIP’ ở đầu vào”, TS Vinh nói.

Đồng tình quan điểm, ông Trần Mạnh Tùng - Giáo viên Toán tại Hà Nội cho rằng, việc điều chỉnh cơ chế nhằm tạo ra một “sân chơi” tuyển sinh bình đẳng, giảm bớt áp lực chạy đua chứng chỉ hay hạn chế tình trạng “lạm dụng điểm cộng” là rất cần thiết.

Ông dẫn thực tế, những năm gần đây “dù thực tế chỉ có vài em đạt điểm thực 30 điểm nhưng rồi lại có hàng trăm em trúng tuyển đại học với điểm số 30, làm các nhà giáo dục đau đầu”.

Tuy nhiên, thầy Tùng lưu ý nên triển khai lộ tối thiểu 3 năm trước khi áp dụng chính thức, để tránh khiến phụ huynh, học sinh rơi vào thế bị động vì chính sách giáo dục thay đổi “đột ngột”.

Các trường phải cạnh tranh bằng chất lượng

Ông Phạm Thái Sơn - Giám đốc tuyển sinh Trường Đại học Công Thương TP.HCM cũng ủng hộ dự thảo bỏ điểm cộng IELTS.

Theo ông, khi các trường không còn sử dụng điểm cộng IELTS như một công cụ thu hút thí sinh, cạnh tranh tuyển sinh sẽ phải dịch chuyển sang những yếu tố thực chất hơn như chương trình đào tạo, học phí, học bổng, cơ sở vật chất, môi trường học tập, cơ hội việc làm và đầu ra.

“Nếu làm tốt thì học sinh sẽ bớt chạy theo ‘điểm thưởng’ và tập trung vào năng lực; các trường đại học cũng phải cạnh tranh bằng chất lượng đào tạo và đầu ra”, ông Sơn nhận định.

Với IELTS, ông cho rằng giá trị của ngoại ngữ vẫn rất lớn sau khi thí sinh bước vào đại học. Vì vậy, một cách ghi nhận phù hợp có thể là miễn học phần tiếng Anh cho sinh viên đã có chứng chỉ đáp ứng yêu cầu.

Theo chuyên gia này, nếu làm tốt, học sinh sẽ bớt chạy theo “điểm thưởng” và tập trung vào năng lực; các trường đại học cũng phải cạnh tranh bằng chất lượng đào tạo và đầu ra.