Chủ tịch Quốc hội: Bỏ xin phép nhiều tầng nấc để gỡ vướng vốn mục tiêu quốc gia

Nội dung trên được Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đưa ra khi thảo luận tổ về định hướng xây dựng dự án Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất), sáng 19/8.

Chủ tịch Quốc hội nêu thực tế hiện nay, mô hình ngân sách lồng ghép đang khiến quy trình phê duyệt kéo dài, nhiều tầng nấc, làm giảm tính chủ động của chính quyền địa phương.

Về các nhóm định hướng chính sách trọng tâm trong sửa đổi lần này, Chủ tịch Quốc hội cho rằng, cần phải đổi mới phân cấp ngân sách, tăng quyền chủ động cho địa phương; hoàn thiện cơ chế phân chia nguồn thu, phân định rõ ràng giữa nguồn thu ngân sách Trung ương hưởng 100%, ngân sách địa phương hưởng 100% và các khoản thu phân chia theo tỷ lệ %; tăng tính chủ động cho các đô thị động lực.

“Luật hóa và mở rộng thẩm quyền cho phép địa phương sử dụng ngân sách để đầu tư, hỗ trợ các công trình hạ tầng liên vùng, đi qua địa bàn tỉnh lân cận, tháo gỡ điểm nghẽn các tuyến cao tốc, cầu liên tỉnh”, Chủ tịch Quốc hội nói.

Chủ tịch Quốc hội lưu ý “linh hoạt hóa” ranh giới chi đầu tư phát triển và chi thường xuyên, tức là có thể cho phép sử dụng kinh phí thường xuyên cho các nhiệm vụ mang tính chất đầu tư quy mô nhỏ như: cải tạo, nâng cấp, mở rộng, sửa chữa tài sản công hiện có, mua sắm trang thiết bị, phương tiện làm việc...

Chuyển sang phân định dựa trên bản chất mục tiêu thay vì trên nguồn vốn; áp dụng nguyên tắc vốn đầu tư công tập trung cho các dự án hạ tầng lớn, tạo năng lực sản xuất mới; còn chi thường xuyên thì phục vụ duy trì, vận hành và nâng cao hiệu suất tài sản hiện có.

Định hướng lớn khác được Chủ tịch Quốc hội nêu là chuyển đổi sang quản lý ngân sách theo kết quả đầu ra; chuyển từ phân bổ theo chứng từ đầu vào sang giao vốn theo KPI, kết quả đầu ra.

“Trung ương chỉ kiểm soát trần ngân sách và chỉ tiêu kết quả; thủ trưởng đơn vị sử dụng ngân sách là bộ, ngành, UBND các địa phương phải chịu trách nhiệm toàn diện về hiệu quả chi tiêu trong phạm vi nguồn lực được giao”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Đi kèm đó, hoàn thiện khuôn khổ chi tiêu trung hạn gắn kết giữa kế hoạch tài chính 5 năm, kế hoạch đầu tư công trung hạn với dự toán ngân sách hàng năm để hạn chế việc lập dự toán dàn trải, thiếu tính khả thi.

Chủ tịch Quốc hội nhất trí với ý kiến các đại biểu phải áp dụng cơ chế giao vốn trọn gói, không phân bổ chi tiết đến từng dự án nhỏ lẻ ở cấp Trung ương; giao tổng mức vốn cho cấp tỉnh theo danh mục chi tiêu bắt buộc, HĐND cấp tỉnh phân bổ chi tiết, điều hòa vốn giữa các hợp phần.

Chủ tịch Quốc hội cũng yêu cầu bãi bỏ các điều kiện trói buộc thủ tục, cho phép kéo dài thời gian giải ngân các khoản kinh phí chương trình mục tiêu quốc gia mang tính chất đặc thù xã hội, vùng sâu, vùng xa năm kế tiếp mà không phải qua nhiều tầng nấc xin phép.

So sánh tổng thể định hướng nội dung sửa đổi Luật Ngân sách Nhà nước với Luật Ngân sách hiện hành, Chủ tịch Quốc hội chỉ rõ luật hiện hành quy định lồng ghép, phụ thuộc nhiều cấp thì định hướng sửa đổi là phân định rõ trách nhiệm tài khóa từng cấp chính quyền.

Luật hiện hành quy định bắt buộc phải qua thủ tục dự án đầu tư công thì định hướng sửa đổi là cho phép dùng kinh phí thường xuyên theo hạn mức linh hoạt; địa phương không được chi ngoài địa giới hành chính thì định hướng mới là cho phép hợp tác dùng ngân sách địa phương đầu tư hạ tầng liên tỉnh, liên vùng, nhất là vấn đề đường, cầu hiện nay.

Theo Chủ tịch Quốc hội, luật hiện hành phân bổ chi tiết từng dòng, mục, dự án thành phần thì định hướng sửa đổi là phải giao trọn gói theo mục tiêu, địa phương tự điều hòa; kiểm soát tuân thủ chứng từ đầu vào thì định hướng sửa đổi là đánh giá hiệu quả trên kết quả đầu ra.

Để bảo đảm tính đồng bộ với hệ thống pháp luật, Chủ tịch Quốc hội cho rằng, cần sửa đổi đồng bộ một số luật liên quan. Trong đó, cần rà soát tổng thể Luật Đầu tư công, sửa khái niệm dự án đầu tư công trong phạm vi điều chỉnh với các dự án nâng cấp, sửa chữa nhỏ.

Với Luật Quản lý, sử dụng tài sản công, cần tinh giản quy trình xử lý, nhượng bán, thanh lý, khai thác tài sản công để tạo nguồn thu hợp pháp cho ngân sách. Với Luật Quản lý thuế, Luật Quản lý nợ công, cần tạo hành lang pháp lý mở rộng cơ sở thu và quản lý vay nợ của chính quyền địa phương theo năng lực trả thực tế...

“Tinh thần chung là xây dựng Luật Ngân sách nhà nước hợp nhất lần này phải có những đổi mới, bứt phá để đất nước phát triển”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.