Bộ trưởng Y tế: Làm rõ trách nhiệm người đứng đầu bếp ăn tập thể, trường học

Phát biểu giải trình, làm rõ một số vấn đề đại biểu Quốc hội quan tâm về dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) tại phiên thảo luận chiều 11/11, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan nhấn mạnh luật này liên quan trực tiếp đến mỗi người dân, mỗi gia đình, ảnh hưởng đến sức khỏe, chất lượng giống nòi cũng như hoạt động sản xuất, kinh doanh và lưu thông hàng hóa.

Dẫn ý kiến chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước “Nếu không bảo đảm an toàn thực phẩm thì xây bao nhiêu bệnh viện cũng không đủ để chăm sóc sức khỏe cho Nhân dân”, bà Đào Hồng Lan cho rằng công tác quản lý an toàn thực phẩm đòi hỏi tư duy mới, chủ động phòng ngừa, ngăn chặn nguy cơ từ sớm, từ xa các nguy cơ.

“Xã hội không thể tiếp tục duy trì các cơ chế bị động và chỉ xử lý hậu kiểm đối với sản phẩm kém chất lượng, thổi phồng công dụng như những bài học trong thời gian vừa qua, không đảm bảo an toàn mà vẫn được lưu hành rộng rãi và ảnh hưởng trực tiếp đến người tiêu dùng”, Bộ trưởng nói.

Tuy nhiên, Bộ trưởng lưu ý, phòng ngừa nguy cơ không đồng nghĩa với tạo thêm rào cản hành chính. Theo chỉ đạo của Chính phủ, việc xây dựng Luật phải chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm dựa trên cơ sở khoa học; vừa nâng cao hiệu quả bảo vệ sức khỏe Nhân dân, vừa tạo môi trường kinh doanh thông thoáng, tin cậy và bền vững cho doanh nghiệp.

Về phương thức quản lý sản phẩm thực phẩm, Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho biết dự thảo Luật thiết kế theo hướng cải cách, hạn chế tối đa xáo trộn hoạt động của doanh nghiệp.

“Bảo vệ doanh nghiệp làm ăn chân chính, tiến tới xóa bỏ doanh nghiệp làm ăn trục lợi, làm giàu bất chính trên sức khỏe của người dân”, tư lệnh ngành Y tế khẳng định.

Về mô hình thống nhất một đầu mối quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm, Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho biết đây là nhiệm vụ rất lớn, khó khăn và đã được Bộ Chính trị định hướng.

Theo đó, Bộ Y tế là cơ quan đầu mối giúp Chính phủ thống nhất quản lý Nhà nước về an toàn thực phẩm. Tại địa phương, UBND các cấp tổ chức quản lý theo hướng thống nhất đầu mối.

Các bộ chuyên ngành tiếp tục thực hiện trách nhiệm quản lý theo phân công của Chính phủ đối với những công đoạn như trồng trọt, chăn nuôi, đánh bắt, giết mổ, thu hái, khai thác... Bộ Y tế tập trung quản lý các yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe con người, trong đó có quy định về giới hạn tối đa dư lượng thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật trong thực phẩm.

“Không thể chuyển hết việc nuôi tôm, nuôi cá, nuôi gà, nuôi bò sang Bộ Y tế được”, bà Đào Hồng Lan nói và nhấn mạnh việc thống nhất đầu mối không đồng nghĩa loại bỏ trách nhiệm của các bộ quản lý chuyên ngành.

Lý giải vì sao quản lý thống nhất một đầu mối nhưng vẫn cần sự tham gia của nhiều bộ, ngành, địa phương, Bộ trưởng Y tế cho biết mô hình quản lý an toàn thực phẩm của Việt Nam có những đặc thù riêng.

Tại một số quốc gia như Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc, lực lượng làm công tác quản lý thực phẩm lên tới hàng nghìn, thậm chí hàng chục nghìn người. Trong khi đó, Việt Nam đang thực hiện chủ trương tinh giản biên chế nên khó tổ chức bộ máy tương tự.

Vì vậy, công tác bảo đảm an toàn thực phẩm phải có sự tham gia của cả hệ thống chính trị, với trách nhiệm được phân định rõ giữa các bộ, ngành và chính quyền địa phương.

Đề cập vấn đề hậu kiểm được nhiều đại biểu quan tâm, Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho biết dự thảo Luật đã quy định cụ thể hơn về cơ chế kiểm tra, giám sát dựa trên dữ liệu tuân thủ và mức độ nguy cơ của doanh nghiệp.

Theo Bộ trưởng, dù Nghị quyết 198/2025 của Quốc hội có quy định liên quan đến số lần kiểm tra, dự thảo Luật vẫn cho phép cơ quan có thẩm quyền tiến hành kiểm tra đột xuất khi phát hiện sai phạm.

“Trong luật này, chúng ta có quyền kiểm tra đột xuất nếu phát hiện những sai phạm”, Bộ trưởng nói.

Đối với thức ăn đường phố và hoạt động buôn bán nhỏ lẻ, Bộ trưởng khẳng định việc đơn giản hóa thủ tục hành chính không đồng nghĩa với buông lỏng quản lý. Trách nhiệm giám sát, kiểm tra trực tiếp được giao cho chính quyền địa phương.

Đối với bếp ăn tập thể, Bộ trưởng cho biết cơ quan soạn thảo sẽ bổ sung quy định làm rõ trách nhiệm của người đứng đầu cơ sở, đặt ra yêu cầu kiểm soát chặt chẽ hơn đối với các bếp ăn tập thể, nhất là bếp ăn trường học dành cho trẻ em.