Áp giá điện sinh hoạt giờ cao, thấp điểm: Cần công khai, kiểm soát thiết bị đo

Tại dự thảo sửa đổi Luật Điện lực, Chính phủ đề xuất bổ sung quy định về áp dụng giá điện giờ cao điểm, thấp điểm và bình thường với khách hàng sinh hoạt khi điều kiện kỹ thuật cho phép.

Nhiều chuyên gia cho rằng việc tính giá điện sinh hoạt theo thời gian sử dụng có thể góp phần thay đổi thói quen tiêu dùng, giảm áp lực cho hệ thống điện quốc gia.

Theo ông Nguyễn Quốc Dũng, Trưởng ban Kinh doanh của Tập đoàn Điện lực EVN, về nguyên tắc, việc thay đổi cách tính từ biểu giá bậc thang sang tính theo giờ cao điểm, thấp điểm sẽ không làm tăng giá điện bình quân. Nhưng người dân sẽ có hành vi tiết kiệm điện vào giờ cao điểm, trong khi việc phân loại giá điện theo giờ cao, thấp điểm thường là để điều tiết giờ cao điểm. Hiện biểu giá điện sinh hoạt của người dân đang là bậc thang. Nếu đề xuất này của Chính phủ được thông qua thì chắc sẽ chuyển sang biểu giá mới. Từ đó, EVN có thể sẽ tính toán các nhóm khách hàng sử dụng nhiều điện và nhóm sử dụng ít điện để có sự phân loại.

Đồng tình với đề xuất của Chính phủ, TS. Ngô Tuấn Kiệt, nguyên Viện trưởng Viện Khoa học Năng lượng, cho rằng, việc áp giá điện sinh hoạt theo khung giờ là cần thiết để nâng cao ý thức sử dụng điện tiết kiệm, nhất là trong giờ cao điểm.

“Hóa đơn tiền điện có thể sẽ tăng vì đa số người dân sinh hoạt vào buổi tối là giờ cao điểm. Tuy nhiên, khi áp dụng cơ chế mới, người dân sẽ dần dần có những lưu ý để điều chỉnh thời gian sử dụng các thiết bị điện, lựa chọn khung giờ thấp điểm nhiều hơn. Cách này vừa giúp giảm chi phí cho hộ gia đình, vừa góp phần giảm tải cho hệ thống điện vào giờ cao điểm”, ông Kiệt nói.

Tuy nhiên, ông Kiệt nêu quan điểm, nếu chuyển sang tính giá điện sinh hoạt theo giờ cao điểm, thấp điểm thì không nên đồng thời áp dụng giá lũy tiến để tránh tác động kép đến người sử dụng điện.

Đồng thời, ngành điện cần thay đổi hệ thống đo đếm, bảo đảm công khai, minh bạch dữ liệu. Hiện các hộ gia đình không có phương tiện độc lập để đối chứng dữ liệu điện năng tiêu thụ, trong khi EVN nắm dữ liệu đo đếm và tính tiền điện. “Vấn đề quan trọng là phải minh bạch và có phương án kiểm soát các thiết bị đo đếm, để các hộ gia đình thuận tiện theo dõi, đối chứng, nhanh chóng điều chỉnh hành vi dùng điện cho phù hợp”, ông Kiệt nói.

Ông cũng cho rằng cần có cơ chế hậu kiểm, kiểm tra và xác minh nhanh chóng, rõ ràng khi người tiêu dùng phản ánh về dữ liệu đo đếm, qua đó bảo đảm tính chính xác của số liệu được dùng để tính tiền điện.

Trong khi đó, chuyên gia Đào Nhật Đình cho rằng, cần tính đến đặc điểm sinh hoạt thực tế của người dân khi xây dựng biểu giá điện. Theo ông, đỉnh công suất điện vào cao điểm tối chủ yếu là điện sinh hoạt. “Điện sinh hoạt chỉ chiếm sản lượng hơn 30% nhưng biến đổi về công suất thì lớn hơn con số này rất nhiều. Đứng về mặt kỹ thuật thuần túy thì nên áp giá điện sinh hoạt theo giờ cao điểm, thấp điểm để người dân thay đổi hành vi sử dụng điện, họ sẽ phải suy nghĩ sử dụng gì, sử dụng như thế nào vào buổi tối. Ngoài ra, hệ thống điện cũng sẽ tiết kiệm được rất nhiều, không chỉ tiết kiệm được tiền vận hành hiện tại mà còn tiết kiệm được tiền đầu tư cho tương lai”, ông nói.

Tuy nhiên, ông Đình băn khoăn trước thực tế phần lớn người lao động đi làm ban ngày và trở về nhà vào buổi tối, do đó họ không có lựa chọn nào khác để thay đổi hành vi sử dụng điện. Vì vậy, nếu triển khai cách làm trên thì ncần tính toán, nghiên cứu kỹ khung giờ áp dụng và mức giá cụ thể để không làm khó người dân. “Việc thiết kế chính sách cần tính đến khả năng thay đổi hành vi sử dụng điện của từng nhóm khách hàng, thay vì chỉ tập trung vào mục tiêu điều tiết phụ tải”, ông nêu quan điểm.

Cần thêm 30 triệu công tơ TOU

Ông Trịnh Quốc Vũ, Phó Cục trưởng Cục Điện lực (Bộ Công Thương), cho biết, việc tính giá điện sinh hoạt theo thời gian sử dụng nhằm giúp người dân điều chỉnh kế hoạch vận hành các thiết bị tiêu thụ nhiều điện sang những khung giờ ngoài giờ cao điểm. Cơ chế này vừa giúp người dân tiết kiệm chi phí, vừa giúp hệ thống điện giảm nhu cầu huy động các nguồn điện có chi phí cao trong giờ cao điểm.

Ngoài ra, việc áp dụng các mức giá khác nhau theo thời gian cũng nhằm phản ánh sát hơn chi phí sản xuất, truyền tải và phân phối điện. “Bởi vào các khung giờ cao điểm, Trung tâm Điều độ hệ thống điện quốc gia phải huy động các nguồn điện có chi phí cao như tuabin khí, các nhà máy chạy dầu diesel hoặc điện khí LNG do phụ tải tăng cao. Trong khi đó, ở các khung giờ bình thường và thấp điểm, nhu cầu phụ tải giảm nên có thể huy động các nguồn điện có chi phí thấp hơn”, ông Vũ giải thích.

Cũng theo ông Vũ, để thực hiện cơ chế này, ngành điện sẽ phải đầu tư hệ thống công tơ và thiết bị đo đếm phù hợp, có khả năng tính tiền điện theo 3 khung giờ: bình thường, cao điểm và thấp điểm (công tơ TOU). Hiện khoảng 30 triệu hộ dân đang sử dụng điện theo biểu giá bậc thang. Khi đủ điều kiện, các hộ gia đình sẽ được triển khai công tơ tính giá điện theo thời gian.

Tuy nhiên, việc này cần thực hiện theo lộ trình, không thể đồng loạt thay thế khoảng 30 triệu công tơ điện tử và hệ thống thu thập dữ liệu. “Đối với những hộ gia đình tính điện theo TOU sẽ bỏ áp dụng biểu giá lũy tiến, còn những gia đình nào không áp theo cơ chế này thì tiếp tục áp dụng biểu giá lũy tiến”, ông Vũ nhận định thêm.

Trình bày tờ trình của Chính phủ tại phiên họp thứ 6, sáng 21/9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Việt Sơn cho biết, về cơ chế giá điện, Chính phủ đề xuất bổ sung quy định về việc áp dụng giá bán lẻ điện giờ cao điểm, thấp điểm và bình thường với khách hàng sinh hoạt khi điều kiện kỹ thuật cho phép.

Theo Bộ Công Thương, biểu giá điện theo thời gian sử dụng (TOU) là một trong những giải pháp khuyến khích người dân sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả hơn trong bối cảnh nhu cầu tiêu thụ điện ngày càng tăng, trong khi việc phát triển nguồn cung còn gặp nhiều khó khăn.