UNESCO, Nhật Bản hỗ trợ Việt Nam tăng cường năng lực ứng phó thiên tai

Ngày 12/2 tại Hà Nội, Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam, đại diện cho Chính phủ Nhật Bản, cùng Văn phòng UNESCO tại Việt Nam đã ký thỏa thuận triển khai dự án “Tăng cường năng lực của Việt Nam về cảnh báo sớm, giảm thiểu rủi ro thiên tai và đảm bảo môi trường học tập an toàn".

Dự án có tổng kinh phí 533.333 USD (khoảng 13,8 tỷ đồng), được thực hiện trong 12 tháng, từ tháng 3/2026 đến tháng 3/2027, tập trung tại tỉnh Nghệ An. Theo kế hoạch, dự án sẽ trực tiếp hỗ trợ khoảng 15.000 người, gồm cộng đồng địa phương, học sinh, giáo viên, cán bộ quản lý nhà trường và chính quyền cơ sở; đồng thời tạo tác động lan tỏa tới nhiều nhóm thụ hưởng gián tiếp khác.

Trong những năm gần đây, Việt Nam liên tiếp chịu tác động của nhiều hình thái thiên tai nghiêm trọng, trong đó có các cơn bão Wipha, Bualoi và Matmo, gây thiệt hại lớn về người, cơ sở hạ tầng và sinh kế, đồng thời làm gián đoạn hoạt động dạy và học tại nhiều địa phương.

Đại sứ Đặc mệnh Toàn quyền Nhật Bản tại Việt Nam, ông Ito Naoki, khẳng định: “Chúng tôi tin tưởng rằng dự án này sẽ góp phần tiếp tục tăng cường năng lực giảm nhẹ rủi ro thiên tai tại Việt Nam. Thông qua việc phát huy kinh nghiệm và chuyên môn của UNESCO, chúng tôi kỳ vọng dự án sẽ được triển khai một cách hiệu quả, hướng tới kết quả cụ thể và mang lại lợi ích thiết thực cho chính quyền và người dân tỉnh Nghệ An".

Trả lời phỏng vấn Báo Điện tử VTC News bên lề sự kiện, Đại sứ Ito Naoki cho biết Nhật Bản là quốc gia thường xuyên hứng chịu thiên tai nên đã tích lũy nhiều kinh nghiệm trong quản lý rủi ro và xây dựng năng lực ứng phó, đặc biệt ở cấp địa phương.

Theo ông, không chỉ chính phủ mà chính quyền cấp tỉnh, thành phố và cấp xã tại Nhật Bản đều coi phòng ngừa và quản lý thiên tai là nhiệm vụ trọng tâm. Bên cạnh đó, giáo dục phòng chống thiên tai trong trường học cũng là một trụ cột quan trọng, giúp trẻ em được trang bị kỹ năng ứng phó, sơ tán và xử lý tình huống khẩn cấp.

Ông Jonathan Wallace Baker, Trưởng Đại diện UNESCO tại Việt Nam, nhấn mạnh sự cần thiết phải chuyển từ ứng phó khẩn cấp sang đầu tư cho phòng ngừa và cảnh báo sớm.

“Những sự kiện gần đây cho thấy chúng ta cần chuyển đổi từ ứng phó khẩn cấp sang đầu tư cho phòng ngừa, sẵn sàng ứng phó và cảnh báo sớm. Đây là điều kiện quan trọng cho phát triển bền vững. UNESCO sẽ đồng hành cùng các cơ quan trung ương và chính quyền địa phương tại Nghệ An để đưa tri thức toàn cầu vào các giải pháp phù hợp với thực tiễn, bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau”, ông Baker nói.

Theo ông Baker, một điểm quan trọng của dự án là rà soát những hệ thống và sáng kiến đã có, tránh trùng lặp và xác định chính xác khoảng trống cần can thiệp. Dự án sẽ đánh giá cách thức truyền tải thông tin cảnh báo từ cấp tỉnh xuống cấp xã và trường học, nhằm bảo đảm thông tin được chuyển đến kịp thời và hiệu quả.

Dự án sẽ hỗ trợ cải thiện các hệ thống cảnh báo sớm gần theo thời gian thực đối với lũ quét và sạt lở đất tại một số khu vực có nguy cơ cao; tăng cường năng lực phối hợp, chuẩn bị và ứng phó thiên tai của chính quyền địa phương và cộng đồng, phù hợp với các ưu tiên quốc gia và chuẩn mực quốc tế.

Một hợp phần quan trọng khác là nâng cao sức chống chịu của các trường học tại vùng thường xuyên chịu ảnh hưởng của thiên tai. Các cơ quan quản lý giáo dục, cán bộ quản lý và giáo viên sẽ được hỗ trợ thông qua các hoạt động như lập bản đồ rủi ro có sự tham gia, xây dựng kế hoạch sẵn sàng ứng phó cấp trường và tăng cường năng lực quản lý rủi ro, nhằm bảo đảm việc học tập không bị gián đoạn khi xảy ra thiên tai.

Ông Ngô Lê Văn, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao, Chủ tịch Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam, cho biết: “Thích ứng với biến đổi khí hậu là một trong những ưu tiên hàng đầu trong chiến lược phát triển và bảo đảm an ninh quốc gia của Việt Nam đến năm 2050. Lễ ký kết hôm nay thể hiện quyết tâm chính trị được cụ thể hóa bằng những hành động thiết thực, hướng tới mang lại lợi ích trực tiếp cho cộng đồng".

Ông nhấn mạnh Việt Nam sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Nhật Bản, UNESCO và các đối tác liên quan để bảo đảm dự án được triển khai hiệu quả, qua đó đóng góp vào các mục tiêu chung.

Nghệ An được lựa chọn là địa bàn triển khai do thường xuyên chịu tác động của thiên tai và có vị trí chiến lược quan trọng, tạo điều kiện thuận lợi để triển khai các giải pháp tổng hợp dựa vào cộng đồng nhằm nâng cao khả năng chống chịu trước rủi ro thiên tai.

Theo UNESCO, kinh nghiệm và bài học rút ra từ dự án tại Nghệ An sẽ là cơ sở tham khảo cho các địa phương khác cũng như ở cấp quốc gia, góp phần thúc đẩy chuyển dịch từ ứng phó bị động sang phòng ngừa chủ động trong bối cảnh thiên tai ngày càng cực đoan.