Toán học phát huy vai trò nền tảng cho công nghệ chiến lược

Tại buổi làm việc với Viện Nghiên cứu cao cấp về Toán (VIASM) ngày 13/9, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân đặt ra ba kỳ vọng đối với Viện trong giai đoạn 2026-2035, tầm nhìn đến năm 2045, trong đó nhấn mạnh vai trò của toán học đối với các công nghệ chiến lược.

Theo Bộ trưởng, Viện cần trở thành một trung tâm nghiên cứu cơ bản xuất sắc của quốc gia, hình thành trong 5-10 năm tới một số nhóm nghiên cứu thực sự mạnh, có khả năng tạo dấu ấn trong cộng đồng khoa học quốc tế.

Thứ hai, Viện phải trở thành trung tâm cung cấp và sử dụng nhân tài khoa học và công nghệ.

Thứ ba, theo tinh thần Nghị quyết 57, toán học cần trở thành năng lực nền tảng cho các công nghệ chiến lược như trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu, số hóa, đô thị và mô hình khí hậu.

Bộ trưởng đồng tình với ba hướng chuyển dịch mà Viện đề xuất, gồm chuyển từ bề rộng sang chiều sâu; từ thụ hưởng sang chủ động, dẫn dắt trong hợp tác quốc tế; đồng thời thay đổi về nhân sự để xây dựng những mảng nghiên cứu Việt Nam có thể dẫn dắt và đạt thứ hạng cao ở châu Á.

Một yêu cầu được Bộ trưởng đặc biệt lưu ý là đổi mới cách đánh giá nhà khoa học theo đặc thù từng lĩnh vực. Theo đó, không thể áp dụng một bộ tiêu chí giống nhau cho mọi ngành nghiên cứu. Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ phối hợp với Viện xây dựng tiêu chí phù hợp với nghiên cứu toán học, trong đó ngoài công bố khoa học cần tính đến tác động, hiệu quả và đóng góp thực tế của công trình.

Bộ trưởng cũng yêu cầu mở rộng phương thức để các nhà khoa học trong và ngoài nước tham gia các nhiệm vụ nghiên cứu tại Việt Nam, trong đó có thể mời chuyên gia nước ngoài làm việc ngắn hạn hoặc tham gia các nhiệm vụ hợp tác nghiên cứu theo quy định.

Theo PGS.TS Lê Minh Hà, Giám đốc điều hành VIASM, cho biết giai đoạn 2011-2025, Viện tập trung nghiên cứu toán học, đào tạo nhân lực trình độ cao và kết nối các trường đại học, viện nghiên cứu, nhóm nghiên cứu trong nước, quốc tế. Viện cũng từng bước mở rộng sang toán học ứng dụng, khoa học dữ liệu và nghiên cứu liên ngành.

Những hoạt động này tạo cơ sở để Viện tiếp tục xác định các hướng nghiên cứu trọng tâm, phát huy thế mạnh và tăng cường đóng góp cho khoa học, công nghệ trong giai đoạn mới.

Bộ trưởng Vũ Hải Quân đánh giá, sau 15 năm hoạt động, Viện đã hoàn thành xuất sắc sứ mệnh ban đầu là thúc đẩy phong trào học Toán và nghiên cứu Toán tại Việt Nam, đồng thời cần tiếp tục chuyển mình để đóng góp sâu hơn cho khoa học, công nghệ trong giai đoạn mới.