Siết phương thức tuyển sinh: Lo tăng xu hướng xét học bạ, bỏ sót thí sinh giỏi

Chiều nay 21/9, Vụ Giáo dục đại học (Bộ Giáo dục và Đào tạo) tổ chức tọa đàm góp ý dự thảo một số quy định về tuyển sinh và đào tạo đại học. Một trong những nội dung nhận được nhiều ý kiến là đề xuất giảm số phương thức tuyển sinh mà mỗi ngành, chương trình được sử dụng.

Theo dự thảo, từ năm 2027, mỗi ngành, chương trình đào tạo được tuyển sinh bằng tối đa 3 phương thức. Từ năm 2028, con số này giảm xuống 1 phương thức.

Ví dụ, một ngành Công nghệ thông tin có thể chỉ được lựa chọn một trong các phương thức như: xét điểm thi tốt nghiệp THPT, xét điểm thi đánh giá năng lực hoặc xét học bạ, thay vì kết hợp nhiều phương thức như hiện nay.

Nguy cơ “phân tầng” tuyển sinh giữa các nhóm trường

Góp ý tại tọa đàm, GS. Vũ Văn Yêm - Phó Giám đốc Đại học Bách khoa Hà Nội - cho rằng, việc đổi mới dự thảo tuyển sinh theo hướng công bằng, giảm bất cập là rất cần thiết, vấn đề là cách thực triển khai và lộ trình thực tế.

Theo ông Yêm, nếu chỉ dùng 1 phương thức tuyển sinh cho mọi trường đại học “chắc chắn sẽ tốt” nhưng về cơ bản sẽ tạo sự phân tầng trong tuyển sinh giữa các nhóm trường.

“Các trường top trên có thể lựa chọn những phương thức tuyển sinh có khả năng phân hóa thí sinh tốt, qua đó tuyển được nguồn đầu vào phù hợp. Trong khi đó, các trường ở nhóm dưới có thể chỉ sử dụng học bạ hoặc điểm thi tốt nghiệp THPT”, ông dự báo.

Lo ngại này cũng được bà Nguyễn Thị Thu Hà, Phó hiệu trưởng Trường Đại học Thăng Long, đề cập từ góc độ nguồn tuyển. Bà Hà cho rằng việc giới hạn phương thức có thể gây khó cho các trường trong tuyển sinh và ảnh hưởng đến lựa chọn của thí sinh.

“Việc giới hạn sẽ làm giảm sự đa dạng và bỏ sót thí sinh có năng lực”, bà nêu quan điểm.

Theo bà Hà, nếu một trường tổ chức kỳ thi riêng, trường có xu hướng ưu tiên khai thác nguồn tuyển từ kỳ thi này. Trong khi đó, các trường không tổ chức thi riêng có thể không dám sử dụng phương thức đánh giá năng lực nếu mỗi ngành chỉ được lựa chọn một phương thức. Khi nguồn tuyển bị thu hẹp, một bộ phận thí sinh có thể mất thêm cơ hội tiếp cận đại học bằng những phương thức phù hợp với năng lực của mình.

Đại diện Trường Đại học Thăng Long cũng đặt ra một kịch bản khác: có trường lựa chọn xét học bạ vì đây là phương thức thuận lợi về nguồn tuyển. Nếu nhiều trường cùng lựa chọn theo hướng này, tỷ lệ xét tuyển bằng học bạ có thể tăng.

Chỉ còn “một con đường” dễ gây rủi ro

PGS Trần Anh Dũng - Trưởng phòng Đào tạo Trường Đại học Hàng hải Việt Nam - cho rằng các phương thức ngoài điểm thi tốt nghiệp THPT được các trường sử dụng nhằm mở rộng nguồn tuyển và tạo thêm cơ hội cho thí sinh. Theo ông, nếu mỗi ngành chỉ còn 1 phương thức, nhiều trường có thể quay về lựa chọn điểm thi tốt nghiệp THPT.

Đồng quan điểm, bà Nguyễn Thị Hòa - Trưởng phòng Truyền thông và Tuyển sinh Trường Đại học Giao thông vận tải - cho rằng việc chỉ còn một phương thức cũng làm tăng rủi ro trong tuyển sinh. “Điều gì chỉ có một con đường cũng sẽ gây lo lắng về độ rủi ro”, bà nói.

Nhiều ý kiến khác cũng đề xuất Bộ GD&ĐT cần có ít nhất 2 phương thức xét tuyển cho mỗi ngành/chương trình đào tạo để đảm bảo quyền lợi cho thí sinh.

Ghi nhận các ý kiến tại tọa đàm, GS Nguyễn Tiến Thảo - Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học - cho biết sẽ tổng hợp, báo cáo lãnh đạo Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Ông Thảo cũng nhấn mạnh, lộ trình giảm số lượng phương thức là phù hợp, đặc biệt với việc xét tuyển ở các nhóm ngành có độ cạnh tranh cao. Thêm nữa, bức tranh tuyển sinh những năm tới (kể cả về thi) có thể sẽ được điều chỉnh và không giống hiện nay.

Trước lo ngại nếu duy trì 1 phương thức xét tuyển, một số trường đại học sẽ không đủ chỉ tiêu nếu chỉ lấy kết quả từ kỳ thi riêng, đại diện Bộ Giáo dục và Đào tạo cho hay, Bộ có nhiều dự kiến. Trong đó có phương án ở phương thức 401 (sử dụng kết quả kỳ thi tuyển sinh chung của các cơ sở đào tạo) và các trường có thể liên kết lại theo vùng miền để tổ chức phục vụ mục tiêu tuyển sinh.

Theo Bộ GD&ĐT, từ năm 2022-2026, chỉ 36,4% tổng số lượt chương trình đào tạo có căn cứ đối chiếu chính thức; điểm học bạ trong cùng mã ngành cao hơn điểm thi tốt nghiệp THPT khá xa; trên 2.000 chương trình đào tạo tuyển sinh có chênh lệch giữa các phương thức từ 3 điểm trở lên.

Khi các thang đo chưa thực sự tương đương, việc chia một ngành thành nhiều cửa xét tuyển có thể làm thí sinh cùng năng lực được đối xử khác nhau. Đây là một trong những cơ sở để ban soạn thảo đề xuất giảm số phương thức tuyển sinh theo lộ trình.

“Giảm phương thức là để mở rộng cơ hội bình đẳng, không phải giảm cơ hội tiếp cận. Mỗi phương thức phải bảo đảm mọi thí sinh đủ điều kiện đều có thể tham gia, công bố rõ tiêu chí và sử dụng 1 thang điểm chung.

Cơ sở đào tạo có trách nhiệm lựa chọn phương thức phù hợp với yêu cầu đầu vào của chương trình; kết quả thi riêng, học bạ hoặc chứng chỉ vẫn có thể được sử dụng khi được cấu trúc minh bạch trong phương thức đã công bố”, Bộ GD&ĐT nhấn mạnh.