Phát hiện dấu hiệu lừa dối trong 2 đề tài khoa học tại Đại học Quốc gia Hà Nội

Thông báo Kết luận thanh tra trách nhiệm của Đại học Quốc gia Hà Nội trong việc thực hiện cơ chế tự chủ giai đoạn 2021-2024 vừa được Phó Tổng Thanh tra Chính phủ Nguyễn Văn Cường ký ban hành.

Theo thông báo kết luận thanh tra, Thanh tra Chính phủ đã chỉ ra nhiều vi phạm trong hoạt động nghiên cứu khoa học tại Trường Đại học Kinh tế.

Đáng chú ý, hai đề tài nghiên cứu về báo cáo thường niên kinh tế Việt Nam năm 2020 và 2021, mỗi đề tài được cấp 500 triệu đồng từ ngân sách nhà nước, bị phát hiện có dấu hiệu lừa dối trong hoạt động khoa học và công nghệ.

Hồ sơ thuê khoán chỉ ghi một tác giả, nội dung do nhiều người thực hiện

Theo kết luận thanh tra, đề tài “Báo cáo thường niên kinh tế Việt Nam 2021 - Xác định lại vị thế cạnh tranh của Việt Nam trong bối cảnh biến động toàn cầu”, mã số QG.21.46, do TS Nguyễn Thị Vũ Hà làm chủ nhiệm, được thực hiện từ ngày 10/5/2021 đến ngày 9/5/2023. Đề tài do Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội chủ trì, với kinh phí 500 triệu đồng từ ngân sách nhà nước.

Qua kiểm tra, Thanh tra Chính phủ phát hiện hồ sơ thuê khoán thực hiện 2 chuyên đề của đề tài không phản ánh đúng, đầy đủ các tác giả tham gia. Mỗi chuyên đề chỉ thể hiện một tác giả, trong khi một phần nội dung trùng với chương 1 và chương 2 của ấn phẩm “Báo cáo thường niên kinh tế Việt Nam 2021 - Định vị lại Việt Nam trong bối cảnh biến động toàn cầu”.

Ấn phẩm này có 22 tác giả, được xuất bản ngày 5/4/2022 theo quyết định của Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội. Tại biên bản làm việc ngày 2/4/2026, TS Nguyễn Thị Vũ Hà thừa nhận các nội dung trùng nêu trên.

Tiếp đó, tại buổi làm việc ngày 8/9/2026, TS Nguyễn Thị Vũ Hà và ThS.NCS Trần Thị Mai Thành, người được thuê khoán thực hiện chuyên đề, thừa nhận có nội dung tương đồng và do nhóm tác giả thực hiện nhưng hợp đồng thuê khoán chỉ ký với người đại diện.

Thanh tra Chính phủ xác định đây là hành vi có dấu hiệu lừa dối trong hoạt động khoa học và công nghệ, vi phạm khoản 3 Điều 8 Luật Khoa học và Công nghệ năm 2013.

Đối với 2 chuyên đề nói trên, ngân sách nhà nước đã thanh toán, quyết toán tổng cộng 111,154 triệu đồng, tương ứng 55,577 triệu đồng mỗi chuyên đề.

Vi phạm tương tự được phát hiện tại đề tài “Báo cáo thường niên kinh tế Việt Nam năm 2020 - Chính sách tài khóa phục vụ phát triển bền vững”, mã số QG.20.49, do TS Nguyễn Quốc Việt làm chủ nhiệm.

Đề tài được thực hiện từ ngày 9/4/2020 đến ngày 8/4/2022, do Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội chủ trì, với kinh phí 500 triệu đồng từ ngân sách nhà nước.

Theo Thanh tra Chính phủ, hồ sơ thuê khoán thực hiện 2 chuyên đề của đề tài không phản ánh đúng, đầy đủ những người tham gia nghiên cứu, chỉ thể hiện một tác giả cho mỗi chuyên đề.

Đáng chú ý, một phần nội dung của các chuyên đề trùng với chương 1 và chương 2 của ấn phẩm “Báo cáo thường niên kinh tế Việt Nam 2020 - Củng cố điểm tựa tài khóa cho phát triển”, có 11 tác giả, xuất bản ngày 13/12/2021.

Tại các biên bản làm việc ngày 1/4/2026 và 8/9/2026, TS Nguyễn Quốc Việt thừa nhận những nội dung trùng nêu trên, đồng thời xác nhận các nội dung do nhóm tác giả thực hiện nhưng hợp đồng thuê khoán chỉ ký với người đại diện.

Thanh tra Chính phủ nhận định hành vi này có dấu hiệu lừa dối trong hoạt động khoa học và công nghệ, vi phạm quy định của Luật Khoa học và Công nghệ năm 2013.

Ngân sách nhà nước đã thanh toán, quyết toán 92,901 triệu đồng cho 2 chuyên đề, gồm 32,854 triệu đồng đối với chuyên đề “Báo cáo tổng quan tình hình kinh tế thế giới năm 2019” và 60,047 triệu đồng đối với chuyên đề “Báo cáo tổng quan tình hình kinh tế Việt Nam năm 2019”.

Như vậy, tổng kinh phí ngân sách nhà nước đã thanh toán, quyết toán cho 4 chuyên đề có dấu hiệu vi phạm thuộc 2 đề tài là 204,055 triệu đồng.

Chuyển hồ sơ sang cơ quan điều tra nếu phát hiện dấu hiệu tội phạm

Liên quan đến những vi phạm trên, Thanh tra Chính phủ yêu cầu Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức đánh giá lại, làm rõ khối lượng thực tế thực hiện của hai đề tài QG.20.49 và QG.21.46, đồng thời thu hồi số tiền đã thanh toán, quyết toán không đúng quy định về ngân sách nhà nước.

Đáng chú ý, cơ quan thanh tra yêu cầu trường hợp phát hiện hành vi có dấu hiệu tội phạm, gây thiệt hại ngân sách nhà nước, Đại học Quốc gia Hà Nội phải kịp thời chuyển hồ sơ đến cơ quan điều tra có thẩm quyền để xử lý theo quy định.

Theo thông báo kết luận thanh tra, trong quá trình khắc phục vi phạm, ngày 9/9/2026, chủ nhiệm đề tài QG.21.46 đã nộp 111,154 triệu đồng về Trường Đại học Kinh tế. Cùng ngày, chủ nhiệm đề tài QG.20.49 cũng đã nộp 92,901 triệu đồng về nhà trường.

Tổng số tiền hai chủ nhiệm đề tài đã nộp lại là 204,055 triệu đồng. Việc khắc phục này được Thanh tra Chính phủ ghi nhận và xem xét khi đánh giá tính chất, mức độ, hậu quả cũng như trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân liên quan.

Ngoài hai đề tài nêu trên, Thanh tra Chính phủ còn chỉ ra những tồn tại trong việc thực hiện nhiệm vụ khoa học và công nghệ, yêu cầu Đại học Quốc gia Hà Nội rà soát, chấn chỉnh công tác quản lý, bảo đảm việc sử dụng kinh phí nghiên cứu đúng quy định.

Cơ quan thanh tra đồng thời kiến nghị Bộ Khoa học và Công nghệ tiếp tục hoàn thiện quy định pháp luật về quản lý hoạt động khoa học và công nghệ, trách nhiệm của hội đồng đánh giá, nghiệm thu đề tài các cấp; tăng cường công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình trong quá trình hình thành kết quả nghiên cứu.