Ông Nguyễn Duy Ngọc: Thực hiện nhất quán mô hình 'bí thư cấp ủy đồng thời là thủ trưởng đơn vị'

Sáng 13/4, Ban Bí thư tổ chức Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ hai Trung ương khóa XIV.

Quán triệt chuyên đề "Quy định thi hành Điều lệ Đảng", Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc cho biết, Quy định thi hành Điều lệ Đảng (Quy định số 20) gồm 33 mục, trong đó, giữ 12 mục như Quy định 294 và bổ sung, sửa đổi một số nội dung cụ thể.

Giới thiệu một số nội dung mới, trọng tâm của Quy định số 20, ông Nguyễn Duy Ngọc cho biết để đáp ứng yêu cầu thực tiễn, Trung ương đã bổ sung một số quy định theo thẩm quyền, triển khai thí điểm về hệ thống tổ chức của Đảng và lập cơ quan chuyên trách tham mưu, giúp việc.

Cụ thể, thí điểm lập đảng bộ khối doanh nghiệp ngoài nhà nước cấp cơ sở ở xã, phường, đặc khu. Theo ông Nguyễn Duy Ngọc, thời gian qua, công tác phát triển đảng trong doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước ở nhiều địa phương đạt kết quả tích cực, thành lập nhiều tổ chức cơ sở đảng trong các doanh nghiệp này đặt trực thuộc cấp ủy cấp xã. Tuy nhiên, nhiều nơi có số lượng tổ chức đảng rất lớn (trên 250 tổ chức đảng), gây khó khăn trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra, giám sát của cấp ủy cấp xã.

Do vậy, việc Trung ương cho phép lập đảng bộ khối nhằm giảm đầu mối tổ chức đảng trực thuộc đảng ủy cấp xã để tạo điều kiện thuận lợi cho cấp ủy cấp xã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, nâng cao hiệu quả trong triển khai các chủ trương, nghị quyết của Đảng trên địa bàn; đồng thời, góp phần thực hiện công tác xây dựng Đảng trong doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước đồng bộ và hiệu quả hơn.

"Liên quan đến nội dung này, Trung ương giao Ban Tổ chức Trung ương hướng dẫn cụ thể, chi tiết để bảo đảm kiểm soát chặt chẽ việc thành lập này", Trưởng Ban Tổ chức Trung ương nói.

Trung ương thí điểm giao quyền cấp trên cơ sở cho đảng ủy của đảng bộ cơ sở trực thuộc đảng ủy xã, phường đặc khu; đồng thời áp dụng với đảng ủy các đảng bộ cơ sở trực thuộc đảng ủy doanh nghiệp nhà nước – vốn trước đây là đảng bộ cấp trên trực tiếp của các tổ chức cơ sở đảng - khi có đủ điều kiện.

Việc bổ sung quy định thí điểm giao quyền nêu trên để tăng cường phân cấp, phân quyền, giảm bớt thủ tục hành chính, rút ngắn quy trình xử lý công việc, nâng cao tính linh hoạt, kịp thời trong lãnh đạo, chỉ đạo, đáp ứng yêu cầu thực tiễn và góp phần tạo điều kiện thuận lợi để cấp ủy cấp xã, đảng ủy doanh nghiệp nhà nước và các tổ chức đảng trực thuộc hoàn thành tốt hơn nhiệm vụ chính trị được giao.

Trung ương cũng bổ sung quy định Bộ Chính trị, Ban Bí thư quyết định thành lập cơ quan chuyên trách tham mưu, giúp việc, đơn vị sự nghiệp khác với quy định trong Quy định thi hành Điều lệ Đảng của 6 đảng bộ mới thành lập ở Trung ương và cấp tỉnh phù hợp với tình hình thực tiễn.

Cùng đó, Bộ Chính trị, Ban Bí thư quy định chức năng, nhiệm vụ, tổ chức bộ máy của cơ quan Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, các cơ quan Trung ương của đoàn thể chính trị - xã hội, các cơ quan Trung ương của hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ và các cơ quan ngành dọc ở địa phương.

"Quy định này có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh tổ chức bộ máy tiếp tục được sắp xếp, kiện toàn theo hướng tinh, gọn, mạnh, bảo đảm vừa đúng nguyên tắc, vừa sát với điều kiện thực tiễn, vừa đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và tạo điều kiện thuận lợi để các tổ chức này hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả", ông Nguyễn Duy Ngọc nhấn mạnh.

Quy định 20 cũng bổ sung một số quy định về thực hiện số hóa và quản lý hồ sơ điện tử của đảng viên; xây dựng, cập nhật, quản lý, vận hành, khai thác và sử dụng dữ liệu đảng viên; chuyển sinh hoạt đảng trên môi trường số…

Việc số hóa và xây dựng cơ sở dữ liệu điện tử tập trung, theo ông Nguyễn Duy Ngọc, sẽ giúp nâng cao tính chính xác, minh bạch, tiết kiệm thời gian, chi phí, tạo điều kiện thuận lợi cho việc kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các cấp ủy và cơ quan liên quan.

Nhiều điểm mới trong công tác cán bộ, giảm bước trung gian

Nội dung mới, trọng tâm nữa trong Quy định thi hành Điều lệ Đảng là về điều động, chỉ định cấp ủy viên. Trưởng Ban Tổ chức Trung ương cho biết Trung ương đã bổ sung, sửa đổi một số nội dung quan trọng nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn trong công tác cán bộ, bảo đảm sự lãnh đạo liên tục của tổ chức đảng và nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của cấp ủy các cấp.

Theo đó, Quy định số 20 quy định "trường hợp chi bộ khuyết, thiếu cả Bí thư, Phó Bí thư, chi ủy viên thì cấp ủy cấp trên trực tiếp xem xét, chỉ định".

Ông Nguyễn Duy Ngọc nêu rõ, xuất phát từ thực tiễn tại một số cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp khi có sự biến động về tổ chức, cán bộ (như điều động, luân chuyển, nghỉ hưu, thôi việc…) dẫn đến tình trạng chi bộ không còn đủ nhân sự cấp ủy để duy trì hoạt động; ảnh hưởng trực tiếp đến việc tổ chức sinh hoạt đảng, lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ chính trị và công tác xây dựng Đảng tại cơ sở.

Do đó, bổ sung quy định về việc trao thẩm quyền cho cấp ủy cấp trên trực tiếp xem xét, chỉ định là cần thiết, kịp thời nhằm bảo đảm tính liên tục, không gián đoạn trong lãnh đạo, chỉ đạo của tổ chức đảng.

Quy định mới của Trung ưng cũng định hướng "trường hợp cần thiết, cấp ủy cấp trên trực tiếp có thể chỉ định đảng viên là người đứng đầu cơ quan, đơn vị, tổ chức giữ chức danh Bí thư cấp ủy (chi bộ) cơ quan, đơn vị, tổ chức đó".

"Quy định này nhằm cụ thể hóa chủ trương tăng cường sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của Đảng đối với cơ quan, đơn vị, đồng thời bảo đảm thực hiện nhất quán mô hình 'bí thư cấp ủy đồng thời là thủ trưởng cơ quan, đơn vị'. Thực tiễn cho thấy, ở những nơi thực hiện tốt mô hình này sẽ có sự thống nhất cao trong lãnh đạo, điều hành, giảm tình trạng chồng chéo, phân tán trách nhiệm, góp phần nâng cao hiệu quả thực hiện nhiệm vụ chính trị", ông Nguyễn Duy Ngọc nói.

Quy định số 20 cũng quy định "thí điểm việc cấp ủy cấp trên khi chỉ định nhân sự tham gia cấp ủy, Ban Thường vụ cấp ủy, giữ các chức danh lãnh đạo cấp dưới trực tiếp thì đồng thời chỉ định tham gia cấp ủy, Ban Thường vụ, Bí thư, Phó Bí thư cấp ủy, chủ nhiệm, phó chủ nhiệm ủy ban kiểm tra cấp ủy theo cơ cấu của cấp dưới các cấp".

Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc cho hay, trong kiện toàn nhân sự thời gian qua thấy cùng một nhân sự nhưng phải thực hiện nhiều quy trình, thủ tục cho từng cấp, từng chức danh kiêm nhiệm theo cơ cấu dẫn đến chậm trễ, ảnh hưởng đến công tác lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành của cán bộ.

Do đó, việc bổ sung nội dung thí điểm nhằm đổi mới quy trình công tác cán bộ, thuận lợi trong việc kiện toàn nhân sự cấp ủy, bảo đảm đồng bộ, giảm thủ tục hành chính và các bước trung gian, tăng tính chủ động của cấp trên, đồng thời vẫn giữ vững nguyên tắc, quy định của Đảng trong công tác cán bộ.

Vừa khuyến khích đổi mới, vừa giữ vững nguyên tắc của Đảng

Về đẩy mạnh phân cấp, ủy quyền giải quyết công việc đối với tập thể thường trực đảng ủy, Trung ương bổ sung quy định "Ban Chấp hành Trung ương giao Bộ Chính trị, Ban Bí thư quy định thí điểm về thành phần tập thể thường trực đảng ủy và phân cấp, ủy quyền cho tập thể thường trực đảng ủy: Các cơ quan Đảng Trung ương; Chính phủ; Quốc hội; MTTQ, các đoàn thể Trung ương; đảng uỷ cấp trên trực tiếp của tổ chức cơ sở đảng ở bộ, ngành, cơ quan, tổ chức ở Trung ương; các cơ quan đảng cấp tỉnh; UBND cấp tỉnh thực hiện một số nhiệm vụ cụ thể của cấp ủy, Ban Thường vụ cấp ủy để thực hiện nghị quyết, chỉ thị của cấp ủy, Ban Thường vụ cấp ủy cùng cấp, cấp ủy cấp trên".

Việc bổ sung quy định này, theo ông Nguyễn Duy Ngọc là bước thể chế hóa Kết luận số 210 ngày 12/11/2025 của Trung ương Đảng khóa XIII và xuất phát từ yêu cầu thực tiễn.

Theo Trưởng Ban Tổ chức Trung ương, nếu tập trung toàn bộ về cấp ủy, Ban Thường vụ thảo luận, quyết định theo quy trình đầy đủ sẽ dẫn đến tình trạng quá tải, kéo dài thời gian xử lý, làm giảm tính chủ động, linh hoạt trong lãnh đạo, chỉ đạo; đồng thời, cấp ủy, Ban Thường vụ phải thực hiện rất nhiều công tác đảng vụ.

Do đó, việc giao thẩm quyền cho tập thể thường trực giúp rút ngắn thời gian xử lý, nâng cao hiệu quả công tác lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành và bảo đảm triển khai nhanh, kịp thời các nghị quyết, chỉ thị của Đảng, phù hợp với yêu cầu cải cách hành chính và nâng cao hiệu lực hoạt động của các tổ chức đảng trong tình hình mới.

Đồng thời, Trung ương đã cho phép địa phương được thực hiện thí điểm một số mô hình tổ chức, cách làm mới trong khuôn khổ Điều lệ Đảng và phải báo cáo Bộ Chính trị đồng ý chủ trương trước khi thực hiện.

Trưởng Ban Tổ chức Trung ương cho rằng việc yêu cầu báo cáo, xin ý kiến Bộ Chính trị trước khi thực hiện vừa khuyến khích đổi mới, vừa bảo đảm sự lãnh đạo thống nhất, kiểm soát chặt chẽ, giữ vững nguyên tắc của Đảng; tránh tình trạng triển khai tùy tiện, thiếu kiểm soát hoặc không phù hợp với nguyên tắc, Điều lệ Đảng.

"Đây là cơ chế vừa khuyến khích đổi mới, sáng tạo, vừa bảo đảm kiểm soát chặt chẽ về định hướng, giữ vững kỷ luật, kỷ cương trong toàn hệ thống; đồng thời, tạo cơ sở quan trọng để chúng ta tổng kết thực tiễn, hoàn thiện thể chế trong thời gian tới", Trưởng Ban Tổ chức Trung ương nói.

Quy định số 20 cũng bổ sung các quy định tạo cơ sở đẩy mạnh chuyển đổi số; bổ sung quy định cụ thể, thống nhất về việc thực hiện nhiệm kỳ của chi bộ trực thuộc 5 năm một lần, bắt đầu thực hiện từ nhiệm kỳ chi bộ 2025-2030.

Ông Nguyễn Duy Ngọc đề nghị các cơ quan chuyên trách tham mưu, giúp việc của Trung ương, cấp ủy các cấp khẩn trương tham mưu Bộ Chính trị, Ban Bí thư, cấp ủy hoàn thành việc thể chế hóa, cụ thể hóa nội dung Quy định thi hành Điều lệ Đảng thành các quy định, hướng dẫn để thực hiện thống nhất trong quý II/2026.