Lấy cuốc làm vũ khí kết hợp võ Thiếu Lâm, võ sư Trung Quốc 66 tuổi vẫn giành HCV

Video võ sư Trần Văn Thanh thể hiện môn võ cuốc và các binh khí khác

Sừ đầu công (hay gòn gọi là Sừ đầu pháp, Sử đầu công hay võ cuốc, võ bừa) là môn võ thuật dân gian truyền thống có nguồn gốc từ vùng Phúc Châu, tỉnh Phúc Kiến, trong đó lưu truyền tập trung và trọn vẹn nhất là ở vùng Văn Võ Sa thuộc quận Trường Lạc (Trung Quốc). Môn võ này sử dụng cây cuốc – một nông cụ lao động hàng ngày – làm binh khí chính.

Kết hợp võ Nam Thiếu Lâm và dụng cụ làm nông

Bằng cách kết hợp các động tác, cách phát lực trong lao động đồng áng với hệ thống chiến đấu của võ thuật truyền thống, Sừ đầu công đã hình thành nên một phái võ độc đáo, mang đậm sắc thái địa phương và hơi thở cuộc sống.

Nhờ có lịch sử lâu đời, hệ thống hoàn chỉnh và nền tảng quần chúng sâu rộng, Sừ đầu công Văn Võ Sa đã được đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể của quận Trường Lạc.

Theo truyền thuyết, Sừ đầu công được sáng lập vào niên hiệu Càn Long nhà Thanh (khoảng năm 1789), đến nay đã có lịch sử hơn 230 năm. Tương truyền khi đó có một cao thủ võ lâm xuất thân từ Thiếu Lâm Tự, do tham gia hoạt động "Phản Thanh phục Minh" nên bị quan phủ truy nã. Ông buộc phải mai danh ẩn tích, trốn lánh trong dân gian và cuối cùng dừng chân tại thôn Hạ Ngô thuộc vùng Hồ Tỉnh, Trường Lạc.

Để che mắt thiên hạ, đồng thời cũng để mưu sinh và tự vệ, vị võ sư này đã cải tiến võ nghệ Thiếu Lâm vốn có, kết hợp với công việc đồng áng hàng ngày của dân làng. Lấy các động tác nông nghiệp như cuốc đất, xới đất, lật luống làm nền tảng, ông đã dần phát triển thành một bộ võ thuật thực chiến theo lý thuyết "lấy nông cụ làm binh khí, lấy lao động làm quyền lý".

Từ đó, Sừ đầu công được hình thành và lưu truyền qua nhiều thế hệ trong dân gian. Ngoài Trường Lạc, môn "Sừ đầu công" này còn được kế thừa tại huyện Bính Nam thuộc Phúc Châu.

Sừ đầu công mang phong cách mãnh liệt, mộc mạc, công thủ toàn diện, chú trọng "lực phát từ đất, eo bộ hợp nhất" (eo và bộ pháp phối hợp). Các động tác phần lớn là tiến lùi theo đường thẳng, phát lực ngắn gọn nhưng tập trung, mang tính thực chiến rõ rệt.

Các chiêu thức vừa giữ được phong cách dũng mãnh của võ thuật Thiếu Lâm, vừa hòa quyện với kinh nghiệm thể chất tích lũy từ quá trình lao động lâu dài của người nông dân, tạo cảm giác thế chẻ tre, tuy giản dị nhưng nội kình thâm hậu. Khi luyện tập, người học có thể đi quyền tay không hoặc thực hành với cuốc.

Sừ đầu công không chỉ có giá trị thực dụng trong việc phòng thân tự vệ, mà còn nhấn mạnh vào tác dụng rèn luyện sức khỏe, giúp gân cốt dẻo dai, tăng cường thể chất và tôi luyện ý chí. Luyện tập lâu dài có thể nâng cao sức mạnh của eo, chân, cũng như độ linh hoạt và sức bền, vô cùng phù hợp với nhu cầu thể chất trong xã hội nông nghiệp truyền thống.

Vì vậy, đây không phải là một môn "võ thuật biểu diễn" tách rời khỏi sản xuất và đời sống, mà là sản phẩm của sự dung hợp tự nhiên giữa trí tuệ sinh tồn, nhu cầu phòng thủ và kỹ nghệ võ thuật của người lao động trong quá trình thực tiễn sản xuất lâu dài.

Võ sư nổi tiếng với môn võ cuốc

Tại Trường Lạc (Trung Quốc), người giỏi về môn Sừ đầu công này phải kể tới võ sư Trần Văn Thanh. Vào tháng 5 năm ngoái, võ sư Trần Văn Thanh (66 tuổi) đã giành HCV nhờ bài “khâu đầu pháp” (kỹ pháp dùng quốc) tại Giải thi đấu võ thuật tại Thái Thương, tỉnh Giang Tô.

Võ sư Trần Văn Thanh là người làng Giang Điền, quận Trường Lạc (thành phố Phúc Châu, tỉnh Phúc Kiến). Ông là hội viên Hiệp hội Võ thuật Trung Quốc, đạt danh hiệu "Võ thuật Ngũ đoạn" cấp Quốc gia (tức đai đen của môn wushu), Trọng tài Cấp một môn Thái Cực Quyền tỉnh Phúc Kiến, và từng giữ chức Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội Võ thuật thành phố Trường Lạc.

Trong vòng 20 năm kể từ năm 13 tuổi, ông đã học gần 20 loại công phu như Phi Hạc Quyền, Nam Quyền, Thái Cực Quyền cùng Nam Côn, Sừ đầu pháp (kỹ pháp dùng cuốc)...

Trong gần 15 năm qua, ông tiếp tục trau dồi võ nghệ và đem đi thi đấu hơn mười loại binh khí và công phu khác nhau như Tự Nhiên Môn Quyền Pháp, Thiếu Lâm Liên Hoàn Quyền, Ngũ Tổ Quyền, Ngưu đầu đại ba (Ba chạc/Đinh ba), Xuân Thu Đại Đao...

Từ năm 2011 đến nay, ông đã 8 lần tham gia Giải thi đấu Sáo lộ Võ thuật thuộc Các vùng đất Võ thuật Toàn quốc, gặt hái được 8 HCV, 6 HCB và 2 HCĐ.

Trần Văn Thanh từ nhỏ đã yêu thích võ thuật. Năm 13 tuổi, cứ khoảng một đến hai tháng, các anh trai và anh họ của ông lại mời người chú họ từ Phúc Châu là Trần Quốc Đới về nhà dạy quyền một lần. Ông liền theo các anh cùng học tại nhà, sau đó tự mình tập luyện hàng ngày. Trong hơn hai năm, ông đã nắm được những công phu cơ bản của Nam Quyền, Hổ Tôn và Hạc Quyền, niềm đam mê với võ học nhờ đó càng thêm sâu sắc.

Lúc 16 tuổi, ông tìm đến hiệu sách Tân Hoa để tìm đọc sách võ thuật, tự nhìn theo hình vẽ minh họa trong sách để mày mò tập luyện. Trong ba năm, ông đã tự học qua sách các bài quyền (sáo lộ) như Thiếu Lâm Ngũ Hình Quyền, La Hán Quyền, Trường Quyền và Bắc Quyền Đàn Cước.

Cuối năm 1981, khi vừa ngoài 20 tuổi, ông nhập ngũ và đóng quân tại một trạm không quân ở tỉnh Giang Tây. Người đồng hương nhập ngũ cùng đợt là Hứa Vũ vốn có võ nghệ cao cường nên đã trở thành thầy của ông.

Sau khi xuất ngũ trở về Giang Điền, ông cùng Hứa Vũ theo học Tán đả một thời gian với võ tăng Lâm Nhân Hiền tại Thạch Khê, Phúc Thanh.

Năm tiếp theo, khi được phân công về công tác tại Hợp tác xã Mua bán trấn Giang Điền, ông lại theo học bậc tiền bối trong làng là Trần Kim Quả để luyện Nam Côn cùng các binh khí như Sừ đầu pháp (võ cuốc).

Về sau, ông bái võ sư Trần Kim Hạ làm thầy, lần lượt học thêm Tự Nhiên Môn Quyền Pháp, Tán đả, Thiếu Lâm Liên Hoàn Quyền, Nhạc Gia Bát Đoạn Cẩm, Trương Tam Phong Nguyên Thức Thái Cực Quyền, Định bộ thôi thủ cùng các bài binh khí như kiếm, đao, côn…

Để thể hiện những công phu tốt nhất trong các giải đấu, vài năm trước, ông đã đến chùa Nam Thiếu Lâm ở Tuyền Châu để nghiên cứu chuyên sâu các bài quyền thuộc hệ phái Ngũ Tổ Quyền mà mình từng học thời trẻ.

Năm 2010, lần đầu tiên Trần Văn Thanh tham gia giải đấu cấp thành phố và đã mang về 1 HCV, 1 HCB. Năm sau đó, ông tham gia Giải thi đấu thuộc Các vùng đất Võ thuật Toàn quốc và chính thức mở ra chế độ "vượt cấp", liên tục gặt hái vàng bạc. Trải qua hơn mười năm, số huy chương vàng bạc ông giành được tại các giải đấu cấp quốc gia đã vượt quá 10 chiếc.

Năm 2012, bài Sừ đầu công (võ cuốc) và đối luyện Nam Côn của ông lần lượt đoạt huy chương vàng hạng mục binh khí và đối luyện. 2 năm sau, ông tiếp tục giành nhiều huy chương khác.

Năm 2024, tại Giải võ thuật "Vùng đất Võ thuật Toàn quốc" tỉnh Phúc Kiến tổ chức ở Thiệu Vũ, cả hai nội dung Nam Quyền và Sừ đầu pháp (cuốc) của ông đều xuất sắc giành giải nhất.

"Điều đặc biệt đáng nói là nội dung đối luyện không phân chia nhóm tuổi và cũng không phân biệt nam nữ. Những người trẻ tuổi bước ra từ các trường thể thao có thể chất cực kỳ tốt, chúng tôi phải thi đấu chung sàn với các vận động viên ngoài 20 tuổi mà vẫn giành được huy chương vàng đối luyện Nam Côn, điều đó thực sự vô cùng gian nan”, võ sư Trần Văn Thanh tiết lộ.