Hà Nội tìm cách tháo gỡ vướng mắc trong xử lý rác thải, kiểm soát ô nhiễm

Trả lời tại phiên chất vấn của Thường trực HĐND thành phố Hà Nội về lĩnh vực môi trường, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Bùi Duy Cường nhấn mạnh yêu cầu rà soát phương án phân cấp, giúp từng xã, phường sạch hơn, quản lý thuận lợi hơn; đồng thời làm rõ lộ trình tháo gỡ vướng mắc trong xử lý chất thải, kiểm soát ô nhiễm.

Theo ông Bùi Duy Cường, lĩnh vực môi trường luôn nhận được sự quan tâm, chỉ đạo thường xuyên của Thành ủy, HĐND thành phố Hà Nội qua nhiều thời kỳ. Từ đầu năm 2026 đến nay, UBND thành phố đã ban hành 188 văn bản chỉ đạo, điều hành; trong đó có chương trình hành động xử lý ô nhiễm môi trường giai đoạn 2026-2030 và kế hoạch tăng cường các biện pháp kiểm soát, ứng phó ô nhiễm không khí, đặc biệt trong thời điểm xuất hiện nghịch nhiệt cuối năm và đầu năm.

Ông Bùi Duy Cường đánh giá, chất lượng môi trường Thủ đô thời gian qua đã được cải thiện so với trước và cùng kỳ năm 2025. Những chuyển biến được ghi nhận ở chất lượng không khí, kết quả xử lý chất thải rắn, nước thải và tiến độ triển khai các dự án hạ tầng môi trường.

Làm rõ vấn đề phân cấp quản lý vệ sinh môi trường, ông Bùi Duy Cường cho biết, việc giao các xã, phường quản lý có thuận lợi là sát thực tế, tập trung hơn. Tuy nhiên, quá trình triển khai còn bất cập trong tổ chức vệ sinh môi trường theo tuyến giao thông, nhất là tại các khu vực giáp ranh giữa các địa phương.

Trước mắt, UBND TP Hà Nội yêu cầu các xã, phường tập trung khắc phục ngay những hạn chế trong thu gom, tập kết rác, không để khu vực giáp ranh thiếu đơn vị chịu trách nhiệm xử lý. Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao làm đầu mối chủ trì kiểm tra, hướng dẫn, đôn đốc các địa phương thực hiện.

Về lâu dài, thành phố sẽ giao Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với các xã, phường rà soát, đánh giá toàn diện hiệu quả kinh tế - xã hội của mô hình phân cấp, làm cơ sở báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định phương án phù hợp.

“Phương án nào để cho từng xã, phường sạch hơn, tốt hơn, thuận lợi hơn thì chúng ta chọn phương án đó để làm”, Phó Chủ tịch Bùi Duy Cường nhấn mạnh.

Tháo gỡ vướng mắc trong xử lý tro bay, chất thải xây dựng

Về quy hoạch xử lý chất thải rắn, Phó Chủ tịch Bùi Duy Cường cho biết, qua rà soát, các cơ quan chuyên môn của thành phố và Bộ Xây dựng đã thống nhất định hướng khu vực Sóc Sơn sẽ tập trung phục vụ nhu cầu xử lý chất thải rắn của Hà Nội.

Thành phố thống nhất phân bổ mạng lưới xử lý theo bốn hướng Đông, Tây, Nam, Bắc nhằm giảm chi phí vận chuyển, hạn chế áp lực tập trung lên một địa phương. Tại phía Nam, thành phố Hà Nội đang triển khai nhà máy tại Núi Thoong và chuẩn bị triển khai nhà máy tại Châu Can - Chuyên Mỹ, mỗi nhà máy có công suất 2.000 tấn/ngày.

Theo quy hoạch, đến năm 2030, tổng công suất xử lý chất thải rắn của thành phố đạt khoảng 15.000 tấn/ngày, đáp ứng nhu cầu xử lý hàng ngày.

Về xử lý tro bay, ông Cường cho biết, khối lượng phát sinh chiếm khoảng 1,5% lượng rác đưa vào đốt; tổng lượng tro bay tồn lưu hiện khoảng 100.000 tấn. Thành phố mong muốn tiếp cận công nghệ phù hợp để xử lý, tái sử dụng theo hướng kinh tế tuần hoàn.

Trước mắt, do lượng tro bay tại Nhà máy điện rác Thiên Ý đã chạm ngưỡng lưu giữ, thành phố thống nhất vị trí chôn lấp tạm thời tại khu xử lý. Tro bay phải được hóa rắn, xử lý đáp ứng yêu cầu đối với chất thải thông thường trước khi đưa vào ô chôn lấp bảo đảm kỹ thuật. Hà Nội phấn đấu hoàn thành các công việc phục vụ chôn lấp tạm thời trong tháng 12/2026.

Về lâu dài, UBND thành phố Hà Nội giao Công ty Thiên Ý tiếp tục nghiên cứu, tiếp cận công nghệ xử lý hiện đại; định hướng bố trí khu xử lý tro bay tập trung tại Nam Sơn để phục vụ các nhà máy đốt rác trên địa bàn.

Đối với chất thải rắn xây dựng, quy hoạch xác định 9 vị trí với tổng công suất 8.500 tấn/ngày, song công suất thực hiện mới đạt khoảng 1.500 tấn/ngày. Trong khi đó, lượng phát sinh thực tế khoảng 3.000-4.000 tấn/ngày, có thời điểm có thể lên tới 10.000 tấn/ngày khi đẩy mạnh thi công các công trình trọng điểm.

Để giải quyết nhu cầu trước mắt, thành phố Hà Nội đã rà soát được 21 trong khoảng 81 điểm dự kiến tập kết tạm thời. Với những điểm chỉ thực hiện tập kết, UBND các xã, phường được giao quản lý. Đối với điểm tập kết kết hợp xử lý tại chỗ, Sở Nông nghiệp và Môi trường có trách nhiệm phối hợp với địa phương thống nhất phương án thuê đất tạm thời, bảo đảm công khai, minh bạch và đúng quy định.

Phó Chủ tịch UBND thành phố yêu cầu Sở Nông nghiệp và Môi trường làm việc trực tiếp với từng địa phương để hướng dẫn, tháo gỡ thủ tục, hạn chế tình trạng ùn ứ chất thải xây dựng, ảnh hưởng đến môi trường và tiến độ dự án.

Khắc phục ô nhiễm tồn đọng, kiểm soát nguồn phát thải

UBND thành phố giao Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với các địa phương rà soát tổng thể các điểm tập kết rác tồn đọng lâu năm, những bất cập trong xử lý rác, ô nhiễm ao hồ. Chủ tịch UBND các xã, phường có trách nhiệm rà soát cụ thể, đề xuất hướng xử lý từng trường hợp.

Đối với chất thải y tế nguy hại, ông Bùi Duy Cường cho biết, lượng phát sinh khoảng 7-8 tấn/ngày đã được xử lý không để tồn đọng. Quy trình thu gom, vận chuyển đã được Sở Tư pháp thẩm định, dự kiến UBND thành phố ban hành trong tháng 11/2026.

Về kiểm soát ô nhiễm không khí, thành phố đặt mục tiêu từng bước nâng tỷ lệ số ngày có chất lượng không khí tốt lên 75-80% trong những năm tới theo lộ trình. Trong tháng 12/2026, thành phố sẽ hoàn thành kiểm kê, đánh giá các nguồn phát thải để xác định rõ đối tượng, biện pháp cần tập trung xử lý.

Phó Chủ tịch Hà Nội nhấn mạnh đến trách nhiệm của Chủ tịch UBND các xã, phường, Sở Xây dựng và các sở, ngành liên quan trong kiểm soát đốt rơm rạ, bảo đảm vệ sinh môi trường tại các công trình xây dựng. Đây là những nội dung cần tập trung thực hiện ngay để góp phần giảm ô nhiễm không khí.

Về ô nhiễm nguồn nước, thành phố tiếp tục thúc đẩy các dự án nhà máy xử lý nước thải thuộc lưu vực sông Cầu Bây, sông Nhuệ và các sông nội đô, phấn đấu hoàn thành trong giai đoạn 2027-2028.

Cùng với đầu tư hạ tầng, thành phố tập trung xây dựng cơ sở dữ liệu quản lý, bảo vệ môi trường, tích hợp trên nền tảng cơ sở dữ liệu đất đai. Các ngành Y tế, Giáo dục, Giao thông, Quy hoạch tiếp tục cập nhật dữ liệu chuyên ngành, phục vụ công tác quản lý, điều hành.