Giải ngân vốn đầu tư công tại Gia Lai chưa đến 34%, nguyên nhân do đâu?

Tại phiên giải trình và chất vấn của Thường trực HĐND tỉnh Gia Lai ngày 8/9 vừa qua, vấn đề chậm giải ngân vốn đầu tư công năm 2026 trở thành điểm nóng được các đại biểu đặc biệt quan tâm, yêu cầu làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm cùng các giải pháp khả thi.

Theo báo cáo thống kê đến ngày 30/7/2026 của Sở Tài chính tỉnh Gia Lai, tổng giá trị giải ngân toàn tỉnh này chỉ đạt 9.323 tỷ đồng, tương ứng 33,93% so với kế hoạch. Trong đó đáng chú ý, nhiều đơn vị, sở ngành ghi nhận tỷ lệ giải ngân ở mức cực thấp. Cụ thể:

Thấp nhất là các sở như Sở Nông nghiệp và Môi trường đạt 3,23% (Giải ngân 500 triệu đồng trên tổng 15,5 tỷ đồng); Sở Y tế đạt 6,84% (Giải ngân 12/172 tỷ đồng); Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đạt 9,51% (Giải ngân 12/130 tỷ đồng).

Ngoài ra, Ban Quản lý (BQL) các dự án Giao thông và Dân dụng đạt 21,80% (Giải ngân 2.357 tỷ đồng trên tổng 10.811 tỷ đồng); Ban Quản lý Khu kinh tế đạt 25,62% (Giải ngân 78/305 tỷ đồng); Ban Quản lý các dự án Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đạt 40,36% (Giải ngân 912/2.258,9 tỷ đồng); Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh Gia Lai đạt 42,94% (Giải ngân 686/1.598,2 tỷ đồng).

Tại phiên chất vấn, ông Trần Cang, Giám đốc Sở Tài chính Trần Cang đã giải trình cụ thể điểm nghẽn, nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng trên.

Cụ thể, BQL các dự án Giao thông & Dân dụng tỉnh được xác định nguyên nhân từ Trung ương thông báo vốn chậm (Dự án cao tốc Quy Nhơn - Pleiku được bố trí 7.081 tỷ đồng nhưng đến 5/7 mới phân bổ). Tiến độ thu tiền sử dụng đất ngân sách tỉnh mới đạt 21,3%.

Tại BQL các dự án Nông nghiệp & PTNT thì vốn ngân sách Trung ương khắc phục thiên tai mới bố trí từ tháng 6/2026; còn vướng mắc trong bồi thường, tái định cư; Tại Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh lại phụ thuộc tiến độ thu tiền đất; nguồn vốn di dời CCN Nhơn Bình, CCN Quang Trung mới giao tháng 6/2026; CCN Bùi Thị Xuân đang thi công nên doanh nghiệp chưa nhận bồi thường; BQL Khu kinh tế được bố trí vốn theo tiến độ thu tiền sử dụng đất còn thấp; nguồn tăng thu, tiết kiệm chi phân bổ muộn.

Tại Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch bị vướng mắc bởi 2 dự án là Dự án Tháp Chăm Dương Long (61 tỷ đồng) và Dự án phong trào nông dân Tây Sơn (46 tỷ đồng), chưa thể triển khai, đang chờ thủ tục điều chuyển vốn.

Sở Y tế tỉnh Gia Lai có Dự án Bệnh viện Đa khoa khu vực Bồng Sơn (26 tỷ đồng) lại thi công chậm; Kế hoạch vốn năm 2026 thực hiện theo Nghị quyết 57 (136 tỷ đồng) chậm triển khai thủ tục đầu tư; Sở Nông nghiệp và Môi trường có Dự án Cắm mốc hành lang bảo vệ nguồn nước (15 tỷ đồng) vướng quy định định mức lập Báo cáo Kinh tế - Kỹ thuật, không thể triển khai trong năm 2026.

Theo Sở Tài chính tỉnh Gia Lai, đến ngày 31/8/2026, tỷ lệ giải ngân tại các chủ đầu tư vốn lớn đã có sự cải thiện rõ rệt: Ban QLDA Giao thông và Dân dụng tỉnh đạt 75,61% (7.904/10.454 tỷ đồng); Ban QLDA Đầu tư xây dựng tỉnh đạt 63,09% (3.701/5.866 tỷ đồng); Ban QLDA Nông nghiệp và PTNT đạt 55,37% (1.274/2.301 tỷ đồng); Trung tâm Phát triển quỹ đất đạt 54,48% (936/1.718 tỷ đồng); Ban QLDA Khu kinh tế đạt 40,00% (122/305 tỷ đồng).

“Sở Tài chính đã tham mưu các giải pháp trọng tâm như điều chuyển vốn Trung ương sang các dự án đủ điều kiện khi có thông báo trung hạn 2026-2030; điều chuyển vốn ngân sách tỉnh từ các dự án không có khả năng thực hiện sang các dự án có tiến độ tốt. Đôn đốc thu nợ tiền sử dụng đất, đẩy nhanh đấu giá đất và hoàn thiện thủ tục giao đất cho các dự án trúng thầu. Đồng thời tăng cường kiểm tra, chỉ đạo tháo gỡ vướng mắc cho 16 dự án tái định cư vùng thiên tai và đẩy nhanh hoàn thiện hạ tầng CCN Bùi Thị Xuân nhằm nhằm bảo đảm hoàn thành mục tiêu giải ngân năm 2026”, ông Trần Càng, Giám đốc Sở Tài chính tỉnh Gia Lai thông tin.