Email nội bộ của Lầu Năm Góc hé lộ phương án gây sức ép đồng minh NATO

Email nội bộ của Lầu Năm Góc đề xuất loạt phương án nhằm gây sức ép với các đồng minh NATO mà Washington cho là không ủng hộ chiến dịch quân sự của Mỹ trong xung đột với Iran, trong đó có khả năng đình chỉ Tây Ban Nha khỏi liên minh và xem xét lại lập trường của Mỹ đối với chủ quyền Quần đảo Falkland của Anh.

Theo nguồn tin giấu tên, các lựa chọn chính sách được nêu trong một bản ghi chú thể hiện sự thất vọng trước việc một số đồng minh bị cho là miễn cưỡng hoặc từ chối cấp quyền tiếp cận, bố trí căn cứ và quyền bay qua (ABO) cho Mỹ trong chiến dịch nhằm vào Iran.

Email này nhấn mạnh rằng ABO là “mức tối thiểu tuyệt đối đối với NATO”, đồng thời cho biết các phương án đang được thảo luận ở cấp cao trong Lầu Năm Góc. Một trong các kịch bản là đình chỉ những quốc gia “khó hợp tác” khỏi các vị trí quan trọng hoặc danh giá trong NATO.

Tổng thống Donald Trump trước đó đã chỉ trích gay gắt các đồng minh NATO vì không điều hải quân tham gia mở lại eo biển Hormuz. Ông cũng tuyên bố đang cân nhắc khả năng Mỹ rút khỏi liên minh quân sự này.

Tuy nhiên, theo quan chức trên, email không đề xuất Mỹ rút khỏi NATO, cũng không đề cập việc đóng cửa các căn cứ quân sự tại châu Âu.

Phản hồi về thông tin trên, người phát ngôn Lầu Năm Góc Kingsley Wilson cho biết chính quyền sẽ bảo đảm Tổng thống có “những lựa chọn đáng tin cậy” nhằm buộc các đồng minh phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ, thay vì chỉ tồn tại trên danh nghĩa.

Nỗi lo về sự rạn nứt trong NATO

Cuộc xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran đang làm dấy lên những nghi vấn sâu sắc về tương lai của NATO, đồng thời khiến giới phân tích và ngoại giao lo ngại rằng Washington có thể không sẵn sàng bảo vệ các đồng minh châu Âu trong trường hợp khẩn cấp.

Anh, Pháp và một số nước khác cho rằng việc tham gia phong tỏa hải quân cùng Mỹ đồng nghĩa với việc trực tiếp tham chiến. Tuy nhiên, họ để ngỏ khả năng phối hợp bảo đảm an ninh hàng hải tại eo biển Hormuz nếu đạt được một lệnh ngừng bắn bền vững.

Chính quyền Trump nhiều lần nhấn mạnh NATO không thể là “con đường một chiều”. Đặc biệt, Washington tỏ ra không hài lòng với Tây Ban Nha, khi chính phủ nước này từ chối cho phép sử dụng căn cứ và không phận để tấn công Iran. Mỹ hiện có hai căn cứ quân sự quan trọng tại Tây Ban Nha là Rota và Morón.

Theo bản ghi nhớ, các phương án chính sách nhằm gửi thông điệp mạnh mẽ tới các đồng minh NATO, với mục tiêu “giảm bớt tâm lý ỷ lại của châu Âu”. Trong đó, việc đình chỉ Tây Ban Nha được cho là có tác động quân sự hạn chế nhưng mang ý nghĩa biểu tượng lớn.

Hiện chưa rõ Washington có thể thực hiện việc đình chỉ một thành viên NATO bằng cơ chế nào, và cũng chưa có thông tin về quy trình tương tự trong khuôn khổ liên minh.

Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez cho biết Madrid “không làm việc dựa trên các email” mà dựa trên lập trường chính thức của chính phủ Mỹ.

Bản ghi nhớ cũng đề xuất xem xét lại sự ủng hộ ngoại giao lâu nay của Mỹ đối với các “lãnh thổ mang tính đế quốc” của châu Âu, trong đó có Quần đảo Falkland – vùng lãnh thổ do Anh quản lý nhưng Argentina cũng tuyên bố chủ quyền.

Phía Anh khẳng định chủ quyền đối với Falkland là không thay đổi. Người phát ngôn của Thủ tướng Keir Starmer nhấn mạnh quyền tự quyết của người dân tại quần đảo là yếu tố then chốt.

Ông Trump trước đó nhiều lần công kích ông Starmer vì không tham gia chiến dịch quân sự nhằm vào Iran, thậm chí gọi ông là “không phải Winston Churchill” và chê các tàu sân bay Anh là “đồ chơi”.

Ban đầu, Anh từ chối cho phép Mỹ sử dụng hai căn cứ để tấn công Iran, nhưng sau đó đồng ý cho thực hiện các nhiệm vụ phòng thủ nhằm bảo vệ dân thường trong khu vực trước nguy cơ trả đũa từ Tehran.

Phát biểu tại Lầu Năm Góc hồi đầu tháng, Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth cho rằng cuộc chiến với Iran đã “phơi bày nhiều vấn đề”, đặc biệt khi tên lửa tầm xa của Tehran có thể vươn tới châu Âu nhưng không thể chạm tới lãnh thổ Mỹ.

“Bạn không thể gọi đó là một liên minh đúng nghĩa nếu có những quốc gia không sẵn sàng đứng cùng bạn khi cần thiết”, ông nói.

NATO khẳng định không có cơ chế khai trừ thành viên giữa tranh cãi Mỹ - Tây Ban Nha

NATO ngày 24/4 khẳng định liên minh này không có cơ chế đình chỉ hoặc khai trừ các quốc gia thành viên, trong bối cảnh xuất hiện thông tin Mỹ cân nhắc biện pháp trừng phạt Tây Ban Nha liên quan đến lập trường về cuộc chiến với Iran.

Nói với BBC, một quan chức NATO cho biết hiệp ước thành lập liên minh “không dự liệu” bất kỳ điều khoản nào cho phép đình chỉ hoặc loại bỏ các quốc gia thành viên.

Tuyên bố được đưa ra sau khi Reuters đưa tin một email nội bộ của Lầu Năm Góc đã nêu các phương án gây sức ép với những đồng minh từ chối ủng hộ chiến dịch quân sự của Mỹ, trong đó có đề xuất đình chỉ Tây Ban Nha.

Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez đã bác bỏ thông tin này, nhấn mạnh Madrid chỉ hành động dựa trên các lập trường chính thức, không phải trao đổi nội bộ.

“Chúng tôi không làm việc dựa trên email. Chúng tôi làm việc với các văn bản và lập trường chính thức của chính phủ Mỹ”, ông nói.

Tây Ban Nha trước đó từ chối cho phép sử dụng căn cứ và không phận để phục vụ các cuộc tấn công nhằm vào Iran, dù nước này là nơi đặt nhiều cơ sở quân sự quan trọng của Mỹ.

Căng thẳng trong liên minh gia tăng kể từ khi chiến sự Mỹ - Israel với Iran bùng phát cuối tháng 2, đặc biệt xoay quanh việc sử dụng căn cứ tại châu Âu và hỗ trợ hải quân ở Vùng Vịnh.

Trong một sự kiện tại bang Arizona ngày 18/4, ông Trump đã công kích NATO, cho rằng liên minh “hoàn toàn vô dụng khi chúng tôi cần”. Ông ví sự hỗ trợ muộn màng của các đồng minh như việc đóng góp cho một chiến dịch chính trị sau khi cuộc bầu cử đã kết thúc.

Trước đó, Tổng Thư ký NATO Mark Rutte đã tìm cách xoa dịu căng thẳng khi nhấn mạnh các đóng góp của châu Âu trong lĩnh vực hậu cần và hỗ trợ bay qua. Tuy nhiên, Nhà Trắng vẫn cho rằng liên minh đã “quay lưng với người dân Mỹ”.