Công nghiệp văn hóa: Động lực phát triển du lịch bền vững

Việc kết nối hai lĩnh vực không chỉ giúp nâng cao sức cạnh tranh điểm đến mà còn biến các giá trị văn hóa, di sản thành tài sản kinh tế lâu dài, góp phần lan tỏa giá trị văn hóa Việt Nam, nâng cao năng lực cạnh tranh và vị thế quốc gia trong tiến trình hội nhập quốc tế sâu rộng.

Làm rõ mối quan hệ giữa văn hóa và du lịch

Ngày 30/10/2025, tại Khu Du lịch quốc gia Tam Chúc (Ninh Bình) đã diễn ra Hội thảo khoa học quốc tế “Công nghiệp văn hóa với phát triển du lịch bền vững tại Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế”. Hội thảo do Liên Chi hội Đào tạo Du lịch Việt Nam VITEA (Hiệp hội Du lịch Việt Nam) phối hợp với Dự án “Vườn ươm Tài năng văn hóa du lịch” tổ chức, cùng sự tham gia của đối tác quốc tế International Institute in Geneva (Thụy Sĩ).

Sự kiện thu hút gần 200 đại biểu là các nhà khoa học, chuyên gia, nhà quản lý và doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực văn hóa, du lịch trong và ngoài nước. Ban Tổ chức cho biết, hội thảo đã nhận được hơn 250 tóm tắt và toàn văn tham luận, trong đó 212 bài được lựa chọn đăng kỷ yếu, đến từ hơn 70 trường đại học, học viện, viện nghiên cứu, trung tâm văn hóa, bảo tàng và doanh nghiệp trên cả nước.

Hội thảo có nhiều nội dung trọng tâm được thảo luận như: Vai trò của công nghiệp văn hóa trong phát triển du lịch bền vững tại Việt Nam; liên kết chuỗi giá trị công nghiệp văn hóa và du lịch trong bối cảnh hội nhập quốc tế; khai thác tài nguyên văn hóa bản địa để xây dựng sản phẩm du lịch sáng tạo; bảo tồn di sản văn hóa và phát triển du lịch bền vững; phát triển nguồn nhân lực văn hóa và du lịch chất lượng cao trong kỷ nguyên số; vai trò của nghệ thuật biểu diễn, điện ảnh và thời trang trong việc thu hút khách du lịch quốc tế; phát triển kinh tế đêm từ góc nhìn của ngành văn hóa và du lịch; hợp tác quốc tế trong phát triển công nghiệp văn hóa và du lịch tại Việt Nam…

Phát biểu tại Hội thảo, GS.TS Đào Mạnh Hùng, Chủ tịch Liên chi hội Đào tạo Du lịch Việt Nam, nhấn mạnh mối quan hệ tương hỗ giữa công nghiệp văn hóa và du lịch chính là “hai trụ cột cùng kiến tạo giá trị phát triển bền vững”. Theo ông, du lịch là kênh quảng bá hiệu quả nhất cho công nghiệp văn hóa, đồng thời chính công nghiệp văn hóa lại cung cấp cho du lịch những sản phẩm độc đáo, mang đậm bản sắc dân tộc, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của điểm đến.

Nhấn mạnh một trong những xu hướng nổi bật hiện nay là tập trung vào sản xuất nội dung gốc (original content), ông Hùng chia sẻ nhận định rằng thế giới ngày càng ưa chuộng những sản phẩm văn hóa mang đậm bản sắc, độc đáo và khác biệt. Vì thế, đây là cơ hội cho Việt Nam tạo ra những sản phẩm mang đậm “hồn Việt” từ văn hóa truyền thống.

Biến tài nguyên văn hóa thành tài sản

Một vấn đề được nhiều đại biểu quan tâm là việc chuyển hóa các giá trị văn hóa truyền thống, di sản vật thể và phi vật thể thành sản phẩm du lịch đặc trưng. Cách làm này không chỉ góp phần phát triển kinh tế địa phương, tạo việc làm và tăng thu nhập cho người dân mà còn giúp gìn giữ, phát huy các giá trị văn hóa bản địa.

Từ góc độ địa phương, ông Bùi Văn Mạnh, Giám đốc Sở Du lịch Ninh Bình, cho rằng: Là một trong những địa phương có nguồn tài nguyên dồi dào số di sản văn hóa vật thể, phi vật thể đậm đặc nhất khu vực phía Bắc (hơn 5.000 di tích lịch sử văn hóa, chỉ xếp sau Hà Nội), thời gian qua tỉnh đã triển khai nhiều cách thức để phát triển du lịch văn hóa, từ đó đẩy mạnh phát triển công nghiệp văn hóa.

“Du lịch văn hóa có phát triển được hay không là bắt nguồn từ địa phương, từ đó tạo sức mạnh cộng hưởng để phát triển công nghiệp văn hóa của cả nước. Ninh Bình đang xây dựng chính sách hỗ trợ tổ chức các sự kiện văn hóa, âm nhạc với quy mô lớn, quà tặng lưu niệm…”, ông Mạnh khẳng định.

Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Việt Nam, ông Nguyễn Hồng Hải, Phó Chủ tịch Hiệp hội, khẳng định sự kết hợp giữa công nghiệp văn hóa và du lịch bền vững là hướng đi tất yếu trong chiến lược phát triển kinh tế tri thức, tăng trưởng xanh và bảo tồn di sản; đây cũng là định hướng lớn được Đảng và Nhà nước khẳng định trong nhiều nghị quyết, chiến lược quan trọng như: Nghị quyết số 33-NQ/TW về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam; Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa đến năm 2030; Chiến lược phát triển du lịch Việt Nam đến năm 2030.

Để tăng cường mối quan hệ tương hỗ giữa công nghiệp văn hóa và du lịch bền vững, ông Nguyễn Hồng Hải đề nghị cần tập trung xây dựng hệ sinh thái công nghiệp văn hóa gắn với chuỗi giá trị du lịch từng địa phương dựa trên bản sắc văn hóa độc đáo, tính sáng tạo và ứng dụng công nghệ số; khai thác hiệu quả các di sản vật thể và phi vật thể của Việt Nam, kết hợp nghệ thuật, điện ảnh, ẩm thực, thời trang, âm nhạc; thúc đẩy chuyển đổi số trong quảng bá các sản phẩm du lịch và văn hóa đặc sắc ra thế giới, tạo nền tảng tương tác giữa du khách-nghệ sỹ-doanh nghiệp; tăng cường hợp tác quốc tế, học hỏi kinh nghiệm từ các nước có ngành công nghiệp văn hóa phát triển nổi trội.

Hội thảo lần này được tổ chức trong bối cảnh Việt Nam vừa được vinh danh tại World Travel Awards Asia & Oceania 2025 với danh hiệu “Điểm đến hàng đầu châu Á 2025”, cùng với danh hiệu “Điểm đến di sản hàng đầu châu Á 2025”.

Những thành tựu này khẳng định vị thế quốc tế ngày càng vững chắc của Việt Nam trên bản đồ du lịch thế giới, đồng thời làm nổi bật nhu cầu cấp thiết về khai thác công nghiệp văn hóa gắn với phát triển du lịch bền vững theo định hướng phát triển du lịch Việt Nam đến năm 2030.