Có bao nhiêu tấn vàng trên Trái đất?

Vàng quý giá, khan hiếm và được con người săn tìm suốt hàng nghìn năm. Từ những món đồ trang sức nhỏ bé, đồng tiền vàng cổ đại đến kho dự trữ của các ngân hàng trung ương, vàng luôn có vị trí đặc biệt trong lịch sử văn minh nhân loại.

Con người đã khai thác bao nhiêu tấn vàng từ xưa đến nay?

Nhưng nếu gom toàn bộ số vàng con người từng khai thác được trên thế giới lại, chúng ta sẽ có bao nhiêu? Câu trả lời có thể khiến nhiều người bất ngờ.

Theo Hội đồng Vàng Thế giới (World Gold Council - WGC), ước tính cập nhật đến cuối năm 2025, tổng lượng vàng đã được khai thác trong lịch sử nhân loại vào khoảng 220.700 tấn. Đây là lượng vàng hiện còn tồn tại trên mặt đất dưới nhiều hình thức, từ trang sức, vàng miếng, tiền xu đến dự trữ ngân hàng và các ứng dụng công nghiệp.

Đến cuối quý II/2026, WGC cập nhật con số này lên khoảng 222.600 tấn. Như vậy, có thể lấy mốc khoảng 220.000-223.000 tấn để hình dung tổng lượng vàng con người đã khai thác tính đến hiện nay.

Con số này nhỏ hơn rất nhiều so với hình dung của chúng ta về một kim loại quý được khai thác trên khắp thế giới suốt hàng nghìn năm.

Để dễ hình dung, hãy thử tưởng tượng toàn bộ số vàng này được nấu chảy, loại bỏ tạp chất rồi đổ vào một khuôn lập phương. Vì vàng có khối lượng riêng rất lớn, khoảng 19,3 tấn trên mỗi mét khối, nên hơn 220.000 tấn vàng chỉ chiếm thể tích khoảng 11.400 mét khối. Khối lập phương tạo thành có cạnh khoảng 22,5 mét, tương đương chiều cao một tòa nhà 7 tầng.

Nói cách khác, toàn bộ số vàng mà nhân loại tích lũy qua hàng nghìn năm có thể nằm gọn trong một khối lập phương không quá lớn. Nếu đặt cạnh một sân bóng đá tiêu chuẩn, khối vàng ấy trông càng nhỏ bé hơn so với tưởng tượng.

Đây là một trong những nghịch lý thú vị nhất của vàng: Giá trị kinh tế khổng lồ nhưng thể tích vật chất của nó lại rất khiêm tốn.

Vàng trên thế giới hiện nằm ở đâu?

Vàng có đặc tính đặc biệt là rất bền, khó bị ăn mòn và gần như không bị phá hủy trong điều kiện thông thường. Vì thế, phần lớn lượng vàng con người từng khai thác vẫn còn tồn tại, dù hình dạng và mục đích sử dụng đã thay đổi qua nhiều thế hệ.

Theo thống kê của WGC, tính đến cuối năm 2025, vàng trang sức chiếm tỷ trọng lớn nhất, khoảng 45% tổng lượng vàng trên mặt đất, tương đương gần 99.700 tấn.

Khoảng 38.600 tấn nằm trong kho dự trữ của các ngân hàng trung ương và tổ chức chính thức, chiếm khoảng 17%.

Vàng miếng và tiền xu đầu tư chiếm khoảng 47.000 tấn, tương đương 21%. Các quỹ ETF vàng nắm giữ khoảng 4.000 tấn. Phần còn lại được sử dụng trong công nghiệp, công nghệ, các giao dịch đầu tư ngoài sàn và những hình thức lưu trữ khác.

Điều này cho thấy vàng không biến mất sau khi được khai thác. Một chiếc nhẫn vàng có thể được nấu chảy thành vàng miếng, rồi tiếp tục được chế tác thành một món trang sức khác. Vàng của một nền văn minh cổ đại cũng có thể được tái chế và lưu thông trong nền kinh tế hiện đại.

Vì vậy, tổng lượng vàng trên mặt đất tăng dần theo thời gian, chủ yếu nhờ hoạt động khai thác mới, chứ không phải toàn bộ số vàng cũ bị tiêu hao.

Dưới lòng đất còn bao nhiêu vàng chưa được khai thác?

Nếu khoảng 220.000 tấn là lượng vàng đã được khai thác, vậy trong lòng Trái đất còn bao nhiêu? Đây là câu hỏi khó hơn nhiều, bởi không phải mọi mỏ vàng đều đã được phát hiện, thăm dò và đánh giá đầy đủ. Các nhà địa chất thường phân biệt hai khái niệm: Trữ lượng vàng và tài nguyên vàng.

Trữ lượng vàng (reserves) là lượng vàng trong các mỏ đã được xác định, có thể khai thác có hiệu quả kinh tế với điều kiện công nghệ, giá cả và chi phí hiện tại. Tài nguyên vàng (resources) là lượng vàng được xác định hoặc dự đoán dựa trên bằng chứng địa chất, nhưng chưa chắc đã có thể khai thác hiệu quả về mặt kinh tế.

Theo WGC, ước tính đến cuối năm 2025, thế giới có khoảng 54.770 tấn vàng thuộc nhóm trữ lượng có thể khai thác kinh tế. Trong khi đó, tổng tài nguyên vàng được đánh giá theo các mức độ tin cậy địa chất khác nhau vào khoảng 132.110 tấn.

Cần lưu ý rằng trữ lượng là một phần của tài nguyên, không phải hai lượng vàng hoàn toàn tách biệt để cộng lại. Hơn nữa, những con số này có thể thay đổi khi con người phát hiện mỏ mới, giá vàng biến động hoặc công nghệ khai thác tiến bộ.

Một điều thú vị là lượng vàng được khai thác mỗi năm hiện nay vẫn khá nhỏ so với tổng lượng vàng đã tồn tại trên mặt đất. Năm 2025, sản lượng khai thác vàng toàn cầu ước tính đạt khoảng 3.672 tấn, theo số liệu của WGC.

Nếu lấy lượng vàng khai thác hằng năm so với tổng lượng vàng đã được khai thác trong lịch sử, có thể thấy nguồn cung mới chỉ bổ sung một tỷ lệ tương đối nhỏ vào kho vàng toàn cầu.

Có phải toàn bộ vàng của Trái đất chỉ nằm trong những con số trên?

Không. Đây mới là điều đáng ngạc nhiên hơn cả.

Những con số khoảng 220.000 tấn vàng đã khai thác và hàng chục nghìn tấn trữ lượng dưới lòng đất không đại diện cho toàn bộ lượng vàng vật chất tồn tại trên hành tinh.

Vàng phân bố không đồng đều trong cấu trúc Trái đất. Một phần nằm trong lớp vỏ, một phần tồn tại ở những độ sâu mà con người chưa thể tiếp cận, thậm chí phần lớn lượng vàng nguyên thủy của hành tinh được cho là đã chìm xuống vùng lõi trong quá trình Trái đất hình thành.

Khi Trái đất còn ở trạng thái nóng chảy trong giai đoạn đầu, những nguyên tố tỷ trọng lớn và có ái lực với sắt, bao gồm vàng, có xu hướng di chuyển xuống phía lõi. Vì thế, lượng vàng nằm sâu trong lòng hành tinh có thể lớn hơn rất nhiều so với lượng vàng mà con người hiện biết và khai thác được.

Tuy nhiên, giới khoa học chưa thể xác định chính xác tổng lượng vàng trong toàn bộ Trái đất, đặc biệt là lượng vàng nằm ở lõi. Phần lớn số vàng này nằm ngoài khả năng khai thác của con người bằng công nghệ hiện nay.

Nói cách khác, khi đặt câu hỏi Trái đất có bao nhiêu tấn vàng, cần phân biệt ba phạm vi: Vàng con người đã khai thác, vàng được xác định còn nằm trong các mỏ dưới lòng đất và toàn bộ vàng tồn tại trong cấu trúc hành tinh. Chúng là những con số hoàn toàn khác nhau.

Một khối lập phương cạnh khoảng 22,5 mét có thể chứa gần như toàn bộ số vàng nhân loại đã khai thác trong lịch sử. Hàng nghìn năm tìm kiếm, đào bới và chế tác của con người cuối cùng chỉ tạo nên một khối vàng có kích thước khiêm tốn như vậy. Có lẽ chính sự khan hiếm về mặt vật chất, độ bền gần như vĩnh cửu và những đặc tính đặc biệt đã khiến vàng trở thành một trong những tài sản được con người coi trọng nhất từ cổ đại đến ngày nay.