Chiến dịch bí mật giải cứu phi công Mỹ bằng xuồng không người lái

Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) xác nhận chiếc tàu mặt nước không người lái (USV), tham gia giải cứu tổ lái trực thăng AH-64 Apache trên Vịnh Oman là Corsair, sản phẩm do công ty Saronic phát triển. Đây được xem là lần đầu tiên trong lịch sử một phương tiện mặt nước không người lái thực hiện thành công nhiệm vụ tìm kiếm và cứu nạn nhân sự trong điều kiện tác chiến thực tế.

Vụ việc diễn ra sau khi một trực thăng AH-64 Apache của Lục quân Mỹ rơi xuống vùng biển ngoài khơi Oman. Tổng thống Mỹ Donald Trump sau đó tuyên bố trực thăng đã bị lực lượng Iran bắn hạ và Washington sẽ có phản ứng thích hợp. Trong bối cảnh khu vực đang căng thẳng, việc giải cứu tổ lái mà không phải đưa thêm nhiều phương tiện có người lái vào vùng nguy hiểm được đánh giá là thành công đáng chú ý.

"Xuồng robot" lần đầu lập chiến công thực chiến

Theo CENTCOM, chiếc Corsair thuộc biên chế Lực lượng Đặc nhiệm 59 của Hạm đội 5 Hải quân Mỹ. Đơn vị này bắt đầu triển khai các phương tiện không người lái mới tới Trung Đông từ cuối tháng 3 năm nay.

Sau khi phát hiện vị trí hai phi công Apache trên mặt nước, Corsair tiếp cận mục tiêu, đưa họ lên phương tiện rồi vận chuyển tới một khu vực an toàn hơn. Tại đây, một trực thăng cứu hộ có người lái tiếp tục tiếp nhận và đưa các quân nhân về căn cứ.

Giới chức Mỹ cho biết hai phi công đã phải ở dưới nước khoảng hai giờ trước khi được giải cứu thành công.

Điều đáng chú ý là Corsair không chỉ tham gia tìm kiếm mà còn trực tiếp đóng vai trò như một "trạm trung chuyển" trên biển. Mô hình này được đánh giá có thể thay đổi đáng kể cách thức tiến hành các chiến dịch tìm kiếm cứu nạn chiến đấu trong tương lai.

Corsair mạnh đến mức nào?

Corsair là xuồng không người lái dài khoảng 7,3 mét được Saronic giới thiệu lần đầu năm 2024. Hải quân Mỹ đã ký hợp đồng trị giá 392 triệu USD để mua loại phương tiện này vào cuối năm 2025.

Theo nhà sản xuất, Corsair có tầm hoạt động tối đa khoảng 1.850 km, tốc độ đạt 65 km/h và khả năng mang tải trọng hơn 450 kg. Thiết kế bên ngoài tương tự xuồng cao tốc quân sự, nhưng toàn bộ hoạt động được điều khiển tự động thông qua trí tuệ nhân tạo kết hợp với sự giám sát từ xa của con người.

Các phiên bản hiện tại chủ yếu được trang bị hệ thống camera quang điện tử, radar hàng hải, cảm biến giám sát và thiết bị liên lạc phục vụ nhiệm vụ trinh sát, theo dõi mục tiêu và tuần tra biển.

Saronic cho biết Corsair đã tích lũy hơn 185.000 km hành trình thử nghiệm và có thể hoạt động liên tục nhiều ngày trên biển.

Chiến dịch cứu hộ chiến đấu

Nhiều chuyên gia nhận định giá trị lớn nhất của vụ giải cứu không nằm ở bản thân chiếc Corsair, mà ở việc Mỹ lần đầu tiên chứng minh được khả năng sử dụng phương tiện không người lái để cứu hộ nhân sự trong môi trường có nguy cơ bị tấn công.

Các chiến dịch tìm kiếm cứu nạn chiến đấu luôn được coi là một trong những nhiệm vụ nguy hiểm nhất trên chiến trường. Trong nhiều trường hợp, việc cứu một tổ lái gặp nạn có thể khiến nhiều máy bay và binh sĩ khác phải đối mặt với rủi ro rất lớn.

Sử dụng tàu không người lái giúp giảm đáng kể nguy cơ này. Các phương tiện có thể được bố trí sẵn ở nhiều khu vực chiến lược, tiếp cận nơi nguy hiểm trước, sau đó đưa người được cứu tới các điểm trung chuyển an toàn để lực lượng có người lái tiếp nhận.

Mô hình này đặc biệt phù hợp với những chiến trường rộng lớn như Thái Bình Dương, nơi khoảng cách giữa các căn cứ và khu vực tác chiến có thể lên tới hàng nghìn km.

Thành công của Corsair cũng được xem là cú hích lớn cho chiến lược mở rộng lực lượng tàu không người lái của Hải quân Mỹ.

Trong những năm gần đây, Washington đẩy mạnh đầu tư vào các phương tiện tự hành trên biển nhằm giảm chi phí vận hành và tăng số lượng phương tiện hiện diện trên các vùng biển chiến lược. Ngoài Corsair, Saronic còn đang phát triển tàu không người lái cỡ lớn Marauder dài gần 55 mét, có khả năng mang tới 150 tấn hàng hóa và hoạt động hơn 7.500 km.

Việc Corsair giải cứu thành công tổ lái Apache trên Vịnh Oman cho thấy các phương tiện không người lái không còn chỉ thực hiện nhiệm vụ trinh sát hay tuần tra. Chúng đang từng bước đảm nhận những nhiệm vụ phức tạp hơn, bao gồm cả cứu hộ chiến đấu - lĩnh vực vốn từ lâu được xem là đặc quyền của các lực lượng có người lái.

Nếu xu hướng này tiếp tục, các cuộc giải cứu trong tương lai có thể sẽ ngày càng xuất hiện nhiều hơn sự góp mặt của những "thủy thủ robot" thay vì chỉ dựa vào trực thăng và tàu chiến truyền thống.