CBS News: Mỹ - Ukraine tiến gần thỏa thuận phòng thủ UAV mang tính bước ngoặt

CBS News ngày 12/5 đưa tin, Mỹ và Ukraine đã xây dựng dự thảo bản ghi nhớ đặt nền móng cho một thỏa thuận quốc phòng mới, mở đường để Kiev xuất khẩu công nghệ quân sự sang Mỹ và hợp tác sản xuất máy bay không người lái (UAV) với các doanh nghiệp Mỹ, theo ba nguồn thạo tin.

Bản dự thảo do Bộ Ngoại giao Mỹ và Đại sứ Ukraine tại Mỹ Olha Stefanishyna phối hợp xây dựng được xem là bước đi đầu tiên hướng tới một thỏa thuận quốc phòng mang tính bước ngoặt giữa hai nước.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh năng lực UAV của Ukraine ngày càng thu hút sự chú ý, đặc biệt sau khi nước này tận dụng những công nghệ được phát triển trong hơn 4 năm xung đột với Nga để hỗ trợ các đồng minh của Mỹ tại Trung Đông.

Theo nguồn tin của CBS News, Kiev đã cử các thiết bị đánh chặn UAV cùng lực lượng vận hành tới Trung Đông nhằm hỗ trợ các đồng minh của Washington đối phó với các dòng UAV Shahed do Iran thiết kế - loại vũ khí mà Nga nhiều lần sử dụng để tập kích các thành phố của Ukraine.

Trong hai tháng qua, Ukraine cũng đã ký các thỏa thuận hợp tác quốc phòng với Ả Rập Xê Út, Qatar và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), đồng thời cho biết thêm nhiều thỏa thuận khác đang được xúc tiến.

“Tới nay, gần 20 quốc gia đang tham gia ở các giai đoạn khác nhau. 4 thỏa thuận đã được ký kết và những hợp đồng đầu tiên hiện đang được chuẩn bị”, Tổng thống Volodymyr Zelensky cho biết trên Telegram.

Ý tưởng hợp tác UAV với Mỹ được giới chức Ukraine lần đầu đưa ra với Nhà Trắng vào tháng 8/2025, sau khi Tổng thống Donald Trump được cho là đã ca ngợi "Chiến dịch Mạng nhện"(Operation Spiderweb) - cuộc tập kích táo bạo bằng UAV sâu trong lãnh thổ Nga.

Trong chiến dịch này, các phi công Ukraine điều khiển từ xa UAV mang thuốc nổ được triển khai từ các xe tải bí mật đưa vào Nga, phá hủy hàng chục máy bay quân sự Nga khi chúng đang đỗ trên đường băng.

Bài toán vốn và năng lực sản xuất

Các quan chức Ukraine cho rằng hợp tác với Mỹ sẽ mang lại lợi ích cho cả hai bên, khi nguồn tài chính từ Washington có thể giúp mở rộng năng lực sản xuất quốc phòng của cả Mỹ và Ukraine.

Hội đồng An ninh Quốc gia Ukraine dự báo năng lực sản xuất quốc phòng của nước này có thể đạt 55 tỷ USD trong năm 2026. Tuy nhiên, Kiev hiện chỉ đủ ngân sách để mua khoảng 15 tỷ USD vũ khí trong năm nay, đồng nghĩa với việc nước này vẫn cần thêm nguồn tài trợ từ bên ngoài để khai thác hết công suất, theo ông Yuriy Sak, cố vấn Bộ Công nghiệp Chiến lược Ukraine.

Ukraine cũng đang nổi lên ở những lĩnh vực mà Mỹ trước đây chưa ưu tiên phát triển. Một nhà sản xuất nước này dự kiến chế tạo hơn 3 triệu UAV góc nhìn thứ nhất (FPV) giá rẻ trong năm 2026, trong khi Mỹ chỉ sản xuất khoảng 300.000 chiếc trong năm 2025.

Ngoài ra, các doanh nghiệp Ukraine đang phát triển nhiều công nghệ tác chiến điện tử mới. Sine Engineering gần đây giới thiệu công nghệ cho phép UAV hoạt động mà không cần tín hiệu GPS nhằm tránh bị gây nhiễu.

Một số công ty Ukraine đã bắt đầu hiện diện tại Mỹ. Tháng 3, General Cherry, một trong những nhà sản xuất UAV lớn nhất Ukraine, đã ký thỏa thuận sản xuất UAV tại Mỹ với Wilcox Industries.

Lầu Năm Góc cũng mời các doanh nghiệp Ukraine tham gia sáng kiến “Ưu thế UAV” (Drone Dominance) trị giá 1,1 tỷ USD nhằm tìm kiếm các mẫu UAV phục vụ hợp đồng quân sự của Mỹ.

Dù vậy, một thỏa thuận quốc phòng quy mô lớn hơn, có thể đưa thêm công nghệ Ukraine vào thị trường Mỹ, vẫn đang đối mặt với không ít trở ngại chính trị.

Các quan chức Ukraine cho biết họ từng cảm nhận sự thiếu ủng hộ từ một số quan chức cấp cao trong Bộ Quốc phòng Mỹ và Nhà Trắng, đặc biệt sau khi xung đột tại Iran bùng phát.

“Chúng tôi không cần sự hỗ trợ của họ trong lĩnh vực phòng thủ UAV. Chúng tôi hiểu UAV hơn bất kỳ ai. Chúng tôi có những UAV tốt nhất thế giới”, Tổng thống Donald Trump nói với Fox News hồi đầu tháng 3.

Về phía Ukraine, Tổng thống Volodymyr Zelensky cho biết Kiev chỉ nới lỏng các hạn chế xuất khẩu quân sự khi bảo đảm quyền sở hữu trí tuệ của doanh nghiệp trong nước được bảo vệ và nguồn cung cho chiến trường vẫn được duy trì.

Tuy nhiên, bản ghi nhớ mới giữa Kiev và Washington cho thấy những rào cản này có thể đang dần được tháo gỡ.

“Ngoài Trung Đông, vùng Vịnh, Nam Caucasus và châu Âu, chúng tôi sẽ sớm triển khai các thỏa thuận an ninh mới liên quan đến UAV với một khu vực khác trên thế giới”, ông Volodymyr Zelensky viết trên Telegram tuần này.