Xuất bản ngày 23/11/2026 06:30 AM

Cao thủ học võ Hoàng Phi Hồng 28 năm, trở thành 'vua côn' Trung Quốc

(VTC News) -

Lăng Vân Khải là một trong số những đệ tử thân tín của Hoàng Phi Hồng, lĩnh hội 2 tuyệt kỹ võ công là Hồng Gia Phục Hổ Quyền và Ngũ Lang Bát Quái Côn.

Trong số những đệ tử của võ sư Hoàng Phi Hồng, Lăng Vân Khải được nhắc đến như một cao thủ nổi bật về binh khí, đặc biệt là Ngũ Lang Bát Quái Côn. Ông được giới võ thuật đặt biệt danh “Côn Vương” (Vua côn), đồng thời mang danh hiệu “Cương Trảo Thiết Cước” (Vuốt thép, chân sắt).

Học trò của Hoàng Phi Hồng là “Vua côn”

Theo tư liệu do hậu duệ thuộc chi phái Lăng Vân Khải, ông bắt đầu theo học Hoàng Phi Hồng từ năm 19 tuổi và gắn bó với sư phụ suốt 28 năm. Trong thời gian đó, Lăng Vân Khải được xem là đệ tử nhập thất, có cơ hội tiếp thu sâu rộng võ học của Hoàng Phi Hồng.

Ông thường xuyên trấn giữ y quán Bảo Chi Lâm tại Quảng Châu, nơi gắn liền với hoạt động hành y của Hoàng Phi Hồng. Lăng Vân Khải được biết đến với biệt danh “Cương Trảo Thiết Cước”, thể hiện sở trường về kỹ thuật trảo thủ và cước pháp.

Chân dung Lăng Vân Khải, đệ tử của Hoàng Phi Hồng

Chân dung Lăng Vân Khải, đệ tử của Hoàng Phi Hồng

Theo lời kể của chính Lăng Vân Khải, ông là người đệ tử thứ hai của Hoàng Phi Hồng đến Hong Kong (Trung Quốc) truyền dạy võ thuật. Người đầu tiên là Lục Chính Cương, từng mở địa điểm biểu diễn võ nghệ bên cạnh miếu Văn Võ ở khu Thượng Hoàn.

Lăng Vân Khải đến Hong Kong (Trung Quốc) vào cuối thời Thanh, dưới triều vua Quang Tự. Ông chọn khu Hồng Khám, Cửu Long làm nơi truyền dạy võ thuật và thu nhận đệ tử đầu tiên tại đây. Trong số những môn đồ nhập thất của ông có Quảng Kỳ Thiêm, Giản Dân Anh, Lương Lâm, Đàm Hưng và Ngô Nam Thuận.

Một chi tiết đáng chú ý là Hoàng Phi Hồng vẫn duy trì mối quan hệ gần gũi với người học trò này sau khi ông đến Hong Kong (Trung Quốc). Theo lời kể của Lăng Vân Khải, cứ khoảng hai đến ba tháng, Hoàng Phi Hồng lại tới một lần và lưu trú tại nhà riêng của ông.

Hoàng Phi Hồng là võ sư nổi tiếng cuối đời nhà Thanh, xuất hiện nhiều trên phim ảnh

Hoàng Phi Hồng là võ sư nổi tiếng cuối đời nhà Thanh, xuất hiện nhiều trên phim ảnh

Trong những chuyến thăm đó, Hoàng Phi Hồng còn trực tiếp chỉ dạy võ thuật cho các môn đồ của Lăng Vân Khải, trong đó có Giản Dân Anh và Lương Lâm. Những môn được nhắc đến gồm Diêu Gia Đại Ba (đinh ba lớn của họ Diêu) và Tiệt Hổ Đơn Tiên (roi thép).

Trong số những môn binh khí Lăng Vân Khải sở trường, Ngũ Lang Bát Quái Côn được xem là tuyệt kỹ nổi bật nhất. Khả năng sử dụng thành thục bài côn này giúp ông được giới võ thuật gọi là “Côn Vương”.

Theo Baidu, Ngũ Lang Bát Quái Côn là một bài côn pháp truyền thống của võ thuật Nam phái Trung Quốc. Theo truyền thuyết, môn võ này bắt nguồn từ Dương Ngũ Lang, nhân vật thuộc gia tộc Dương Gia Tướng thời Bắc Tống. Sau khi xuất gia trên núi Ngũ Đài, Dương Ngũ Lang được cho là đã cải biến thương pháp thành côn pháp, kết hợp với những nguyên lý Âm Dương và Bát Quái để xây dựng hệ thống kỹ thuật riêng, chú trọng sự biến hóa trong công thủ, di chuyển, né tránh và phối hợp giữa các đòn đánh dài, ngắn.

Những giả thuyết về Ngũ Lang Bát Quái Côn

Bài võ có hệ thống 64 điểm côn, triển khai theo nguyên tắc đánh bốn phương chính, sau đó đến bốn góc, mỗi phương gồm tám thế. Các kỹ thuật tiêu biểu gồm Âm Dương, Lưỡng Nghi, Tứ Tượng, Bình Sơn, Đề Lan, Vận Tinh, Phục Hổ và Kim Long Chuyển Vĩ.

Bộ pháp sử dụng nhiều thế như Tứ Bình Mã, Kỵ Long Bộ và Điếu Mã. Khẩu quyết nhấn mạnh sự biến hóa Âm Dương, phối hợp cương nhu và khả năng tiến thoái linh hoạt. Ngày nay, bài côn vẫn được truyền dạy trong một số hệ thống võ thuật tại Quảng Đông, đồng thời được quảng bá qua điện ảnh và hoạt động bảo tồn võ thuật truyền thống. Năm 2024, nhánh Tạ Gia ở Lỗ Cương được đưa vào danh sách di sản văn hóa phi vật thể cấp quận Nam Hải.

Theo tư liệu về dòng truyền thừa Lăng Vân Khải, bài côn mà ông học cũng có 64 điểm côn pháp, sau đó được bổ sung thêm, tạo thành tổng cộng 70 điểm rưỡi. Lăng Vân Khải được đánh giá là người lĩnh hội đặc biệt tinh luyện và độc đáo kỹ thuật của môn võ này từ phía Hoàng Phi Hồng.

Ngũ Lang Bát Quái Côn từng được dựng thành phim cùng tên vào năm 1984

Ngũ Lang Bát Quái Côn từng được dựng thành phim cùng tên vào năm 1984

Tuy nhiên, nguồn gốc lịch sử của Ngũ Lang Bát Quái Côn vẫn còn những điểm gây tranh cãi, chưa rõ ràng. Trong bài viết về Ngũ Lang Bát Quái Côn đăng trên HK01, nhóm biên tập Võ Bị Chí dẫn lại nhận định của nhà nghiên cứu lịch sử võ thuật Mã Minh Đạt, cho rằng khả năng bài côn này thực sự được truyền lại trực tiếp từ Dương Ngũ Lang thời Tống không cao. Theo lập luận của nhà nghiên cứu, kỹ thuật đại thương từ thời Tống đến thời Minh đã có nhiều biến đổi, trong khi côn pháp và thương pháp có những nguyên lý vận dụng khác nhau.

Giáo sư Mã Minh Đạt, nhà nghiên cứu lịch sử võ thuật và đại thương cổ điển, cho rằng kỹ thuật đại thương từ thời Tống đến thời Minh đã suy tàn, khiến khả năng bài côn được truyền nguyên vẹn từ danh tướng thời Tống không cao. Hơn nữa, thương pháp chủ yếu tập trung vào đòn đâm, trong khi côn pháp có nhiều kỹ thuật đánh, gạt, hất và vụt. Vì vậy, nếu có sự kế thừa từ thương pháp quân đội, bài côn hẳn đã trải qua quá trình cải biên đáng kể.

Mối liên hệ đáng tin cậy hơn được cho là nằm ở hệ thống đơn đầu côn (Ngũ Lang Bát Quái Côn cũng được xếp vào đơn đầu côn, tức gậy đánh 1 đầu) từng phổ biến trong quân đội thời Minh - Thanh. Các kỹ thuật côn trong Kiếm Kinh của Du Đại Du và Kỷ Hiệu Tân Thư của Thích Kế Quang đều thuộc loại này. Đến cuối thời Thanh, đầu thời Dân Quốc, Bát Quái Côn phát triển thành nhiều nhánh tại vùng Đồng bằng Châu Giang, Quảng Đông, không chỉ riêng phái Hồng Quyền. Khu vực Nam Hải, quê hương của gia tộc Hoàng Phi Hồng và những người thuộc dòng truyền thừa Bát Quái Côn họ Trâu, được xem là một địa bàn quan trọng của môn võ này.

Ngoài Ngũ Lăng Bát Quái Côn, Lăng Vân Khải còn lĩnh hội tuyệt học Hồng Gia Phục Hổ Quyền. Theo truyền thừa của phái Lăng Vân Khải, Hồng Gia Phục Hổ Quyền có nguồn gốc từ Nam Thiếu Lâm, gắn với chùa Thiếu Lâm ở Phúc Kiến. Sau khi ngôi chùa bị hỏa hoạn vào thời Càn Long, Chí Thiện Thiền sư, hòa thượng Tam Đức cùng các nhân vật như Hồng Hy Quan, Lục A Thái được cho là đã chuyển đến chùa Hải Tràng ở Quảng Châu.

Từ đây, Hồng Hy Quan và Lục A Thái truyền dạy quyền thuật, binh khí ra bên ngoài, góp phần hình thành dòng võ thuật Lĩnh Nam, còn gọi là Thiếu Lâm Quảng Đông. Theo lời kể của Lăng Vân Khải, Hồng Hy Quan thiên về lối đánh trường kiều đại mã, có biên độ quyền cước rộng, trong khi Lục A Thái chú trọng đoản đả, phù hợp với giao đấu cự ly gần. Sau đó, Lục A Thái kết hợp sở trường của hai lối đánh, phát triển một nhánh Hồng Gia Quyền. Những bài Phục Hổ Quyền và Ngũ Hình Quyền được ông truyền dạy cũng trở thành nền tảng cho một số chi phái Hồng Quyền khác.

Sau đó, võ thuật từ dòng Nam Thiếu Lâm được tiếp nối qua nhiều thế hệ đến Hoàng Phi Hồng, rồi truyền đến Lăng Vân Khải. Ông được cho là đã lĩnh hội và phát huy tinh hoa Hồng Gia Quyền từ Hoàng Phi Hồng.

Đáng tiếc, Lăng Vân Khải mất sớm, có tư liệu qua đời vào năm 1923. Lực lượng kế thừa dòng võ Lăng Vân Khải vẫn tiếp tục tham gia các hoạt động giao lưu, biểu diễn. Năm 2007, sư phụ Lương Sở Lương dẫn đoàn đại diện Hồng Quyền dòng Lăng Vân Khải tham dự lễ kỷ niệm 160 năm ngày sinh Hoàng Phi Hồng tại Phật Sơn.

Nhận tin VTC News trên Google
Thêm VTC News làm nguồn ưu tiên để thấy tin tức mới thường xuyên hơn trên Google.
Theo dõi
Bình luận
paper plane
vtcnews.vn
Cùng chuyên mục