Trinh sát cơ mới của Nga có mạnh bằng MiG-25R thời Liên Xô?

Giám đốc điều hành hãng phát triển UAV Nga Geron, ông Vladimir Tabunov, vừa công bố chương trình “Predator” - một nền tảng không người lái đa nhiệm hoạt động ở tầng bình lưu, được thiết kế cho các nhiệm vụ trinh sát tầm xa ở độ cao lớn và có thể thay thế một phần vai trò của vệ tinh cũng như các hệ thống trinh sát mặt đất.

Theo thông tin ban đầu, Predator có tầm bay khoảng 12.000 km, trần bay 15.000 m, mang được tải trọng tối đa 500 kg và bay ở tốc độ cận âm Mach 0,46. Máy bay tích hợp trí tuệ nhân tạo, có chế độ quét 3D và được kỳ vọng có thể hỗ trợ cả các nhiệm vụ liên quan tới “thám hiểm không gian gần”, hàm ý khả năng cung cấp dữ liệu mục tiêu cho tác chiến chống vệ tinh.

Sự xuất hiện của Predator lập tức gợi nhớ tới biểu tượng trinh sát chiến lược một thời của Nga - MiG-25R Foxbat, dòng máy bay đã phục vụ cho tới năm 2013 và từng khiến phương Tây e dè trong suốt Chiến tranh Lạnh.

Predator và MiG-25R

So sánh thông số cho thấy sự khác biệt rất lớn giữa hai nền tảng. Predator, dù được quảng bá là hoạt động ở độ cao lớn, nhưng trần bay 15.000 m thực tế không vượt trội so với nhiều tiêm kích hiện đại vốn có thể đạt 16.000-20.000 m. Trong khi đó, MiG-25R từng lập kỷ lục thế giới về độ cao với mức 37.650 m và thường xuyên thực hiện nhiệm vụ trinh sát chiến lược ở độ cao khoảng 22.000 m.

Về tốc độ, khoảng cách còn rõ rệt hơn. MiG-25 có tốc độ hành trình Mach 2,4 và có thể đạt tới Mach 3,2, cho phép nó xâm nhập không phận được phòng thủ dày đặc rồi rút lui trước khi đối phương kịp phản ứng. Ngược lại, Predator chỉ bay ở tốc độ cận âm, dựa chủ yếu vào cảm biến tầm xa và xử lý dữ liệu để trinh sát từ ngoài khu vực nguy hiểm.

MiG-25R được thiết kế để “lao thẳng” vào vùng trời đối phương, thực hiện trinh sát ảnh và điện tử ngay trên đầu mục tiêu. Predator phản ánh một triết lý mới: giảm chi phí vận hành, tránh rủi ro cho phi công và tận dụng tối đa khả năng xử lý thông tin, trí tuệ nhân tạo cùng các cảm biến hiện đại để thu thập dữ liệu từ xa.

Sự khác biệt này cũng phản ánh thực tế ngân sách và ưu tiên của Nga sau Chiến tranh Lạnh. MiG-25R bị loại biên phần lớn do thiếu kinh phí nâng cấp hệ thống điện tử và trong hơn một thập kỷ sau đó, Không quân Nga gặp khó trong việc tìm ra một nền tảng thay thế tương đương về tầm vóc chiến lược.

Khoảng cách với Mỹ và Trung Quốc

Nga đã cải thiện đáng kể năng lực trinh sát nhờ các UAV như Forpost (phát triển từ thiết kế Israel) và xây dựng tổ hợp trinh sát-tấn công hiệu quả hơn. Tuy vậy, so với Mỹ và Trung Quốc - hai quốc gia dẫn đầu thế giới về UAV trinh sát tầm cao, tầm xa, Nga vẫn bị đánh giá là tụt hậu.

Trong bối cảnh đó, Predator có thể trở thành bước đệm quan trọng, đặc biệt nếu Nga nhận được hỗ trợ công nghệ từ Trung Quốc. Hai nước có lợi ích chung trong việc giám sát và bảo vệ khu vực Bắc Cực, nơi hoạt động quân sự của phương Tây đang gia tăng. Với tầm bay rất xa, Predator được dự báo sẽ đóng vai trò nổi bật trong các nhiệm vụ trinh sát tại vùng cực.

Predator khó có thể sánh với MiG-25R về độ cao và tốc độ - những yếu tố từng làm nên huyền thoại Foxbat. Tuy nhiên, nó đại diện cho cách tiếp cận phù hợp với chiến tranh hiện đại: ưu tiên tầm hoạt động, cảm biến, dữ liệu và khả năng kết nối hơn là hiệu suất khí động thuần túy.

Vì vậy, câu trả lời cho câu hỏi “Predator có sánh được MiG-25R hay không?” có lẽ là: không theo cách truyền thống. Nhưng trong một kỷ nguyên mà trinh sát ngày càng gắn với mạng lưới và trí tuệ nhân tạo, Predator vẫn có thể trở thành “hậu duệ tinh thần” của Foxbat, theo một hình hài hoàn toàn mới.