Thanh tra Chính phủ đề xuất hướng xử lý người kê khai tài sản không trung thực

Bộ Tư pháp vừa công bố hồ sơ thẩm định dự thảo Nghị định thay thế Nghị định 130/2020 của Chính phủ về kiểm soát tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn trong cơ quan, tổ chức, đơn vị​.

Dự thảo do Thanh tra Chính phủ chủ trì soạn thảo và cơ quan này đề xuất có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7.

Dự thảo được kết cấu thành 9 chương với 42 điều, bao quát đầy đủ các nội dung từ quy định chung đến tổ chức thực hiện. So với Nghị định 130/2020, dự thảo giữ nguyên 12 điều còn phù hợp với thực tiễn, đồng thời sửa đổi, hoàn thiện 13 điều và bổ sung 16 điều mới về trình tự, thủ tục xác minh tài sản, thu nhập.

Chi tiết tài sản phải kê khai và đối tượng kê khai

Theo dự thảo tài sản, thu nhập phải kê khai là tài sản của người có nghĩa vụ kê khai, vợ (chồng) và con chưa thành niên của người có nghĩa vụ kê khai.

Bao gồm: Quyền sử dụng đất; Nhà ở, công trình xây dựng; Tài sản khác gắn liền với đất; Vàng, kim cương, bạch kim và các kim loại quý, đá quý khác có tổng giá từ 150 triệu đồng trở lên; Tiền (tiền Việt Nam, ngoại tệ) gồm tiền mặt, tiền vay, tiền điện tử, tiền cho vay, tiền trả trước, tiền gửi cá nhân, tổ chức trong nước, tổ chức nước ngoài tại Việt Nam mà tổng giá trị quy đổi từ 150 triệu đồng trở lên.

Cổ phiếu, trái phiếu, vốn góp, các loại giấy tờ có giá khác mà tổng giá trị từ 150 triệu đồng trở lên; Tài sản số, tài sản khác mà mỗi loại tài sản có giá trị từ 150 triệu đồng trở lên; Các khoản nợ; Tài sản ở nước ngoài; Tài khoản ở nước ngoài; Tổng thu nhập giữa hai lần kê khai, cũng là tài sản, thu nhập phải kê khai.

Dự thảo xác định rõ hơn đối tượng có nghĩa vụ kê khai hằng năm, tập trung vào người có chức vụ, quyền hạn, để bảo đảm việc kiểm soát tài sản, thu nhập hiệu quả, thiết thực, có trọng tâm, trọng điểm, dễ tổ chức thực hiện.

Một là người giữ chức vụ từ phó vụ trưởng và tương đương trở lên công tác tại bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và cơ quan, tổ chức, đơn vị khác do Chính phủ, Thủ tướng quyết định thành lập; giám đốc sở và tương đương trở lên công tác tại chính quyền địa phương.

Hai là người giữ chức vụ từ trưởng phòng và tương đương công tác tại UBND cấp xã, cấp sở và tương đương, cấp cục và tương đương, doanh nghiệp Nhà nước ở các vị trí việc làm phụ trách trực tiếp công tác: tổ chức cán bộ, quản lý tài chính công, tài sản công, đầu tư công hoặc trực tiếp tiếp xúc và giải quyết công việc của cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân.

Ba là người đại diện phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp.

Thanh tra Chính phủ cho biết, so với quy định tại Nghị định 130/2020, dự thảo quy định gần hơn với tinh thần Luật giao (là trưởng phòng, công tác tại vị trí tổ chức cán bộ, quản lý tài chính công, tài sản công, đầu tư công hoặc trực tiếp tiếp xúc và giải quyết công việc của cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân).

Những công chức không giữ chức vụ quản lý không phải thực hiện nghĩa vụ kê khai tài sản, thu nhập hằng năm, nếu có biến động tài sản, thu nhập trong năm từ 1 tỷ đồng trở lên thì thực hiện việc kê khai bổ sung.

3 hình thức xử lý với người kê khai không trung thực

Nhằm cụ thể hóa quy định tại Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tham nhũng về xử lý vi phạm đối với người bị kết luận kê khai tài sản, thu nhập không trung thực, dự thảo quy định: Người có nghĩa vụ kê khai mà kê khai không trung thực, giải trình nguồn gốc của tài sản, thu nhập tăng thêm, nguyên nhân tài sản giảm không trung thực thì tùy theo tính chất, mức độ mà bị xử lý bằng một trong các hình thức khiển trách, cảnh cáo, cách chức.

So với quy định tại Nghị định 130/2020, dự thảo bổ sung hình thức xử lý kỷ luật khiển trách. Việc thay đổi này, theo Thanh tra Chính phủ, nhằm bảo đảm xử lý người có nghĩa vụ kê khai được mềm mại, phù hợp với tính chất, mức độ vi phạm.

Dự thảo cũng nêu rõ, người có nghĩa vụ kê khai mà tẩu tán, che giấu tài sản, thu nhập, cản trở hoạt động kiểm soát tài sản, thu nhập, không nộp bản kê khai sau 2 lần được đôn đốc bằng văn bản thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý bằng một trong các hình thức: cảnh cáo, hạ bậc lương, giáng chức, cách chức, bãi nhiệm, buộc thôi việc, giáng cấp bậc quân hàm, giáng cấp bậc hàm.

Dự thảo dành 1 điều quy định xử lý hành vi vi phạm khác trong kiểm soát tài sản, thu nhập.

Cụ thể, người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị không tổ chức việc kê khai, công khai bản kê khai, nộp bản kê khai thì tùy theo tính chất, mức độ mà bị xử lý kỷ luật bằng một trong các hình thức khiển trách, cảnh cáo.

Người đứng đầu Cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập, Tổ trưởng và thành viên Tổ xác minh tài sản, thu nhập có hành vi vi phạm trong việc tiếp nhận bản kê khai, quản lý, sử dụng cơ sở dữ liệu về kiểm soát tài sản, thu nhập, tiến hành xác minh, kết luận xác minh, công khai kết quả xác minh thì tùy theo tính chất, mức độ mà bị xử lý kỷ luật bằng một trong các hình thức khiển trách, cảnh cáo.

Cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân không thực hiện, thực hiện không đúng, không đầy đủ, không kịp thời yêu cầu của Cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập: vi phạm một hoặc một số hành vi bị nghiêm cấm thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc xử lý kỷ luật theo quy định của pháp luật.

Một trong những điểm mới nổi bật của dự thảo là việc bổ sung riêng một chương quy định chi tiết về trình tự, thủ tục xác minh tài sản, thu nhập. Theo đó, quy trình xác minh được thực hiện qua nhiều bước chặt chẽ, bắt đầu từ việc ban hành quyết định xác minh, xây dựng kế hoạch xác minh, thu thập thông tin, tài liệu, yêu cầu giải trình, đến việc làm việc trực tiếp và kiểm tra thực tế khi cần thiết.

Trên cơ sở các tài liệu thu thập và nội dung giải trình, tổ xác minh sẽ tổng hợp, báo cáo kết quả để người ra quyết định xác minh xem xét, đánh giá và ban hành kết luận trong thời hạn theo quy định. Quy trình này nhằm bảo đảm việc xác minh được thực hiện khách quan, minh bạch và có căn cứ.

Dự thảo cũng quy định rõ việc xây dựng kế hoạch xác minh hằng năm, trong đó xác định cụ thể mục đích, yêu cầu, phạm vi và đối tượng xác minh. Việc lựa chọn đối tượng được thực hiện theo các tiêu chí như thuộc diện kê khai hằng năm, chưa được xác minh trong thời gian dài và không thuộc các trường hợp đặc biệt như đang bị điều tra hoặc điều trị bệnh hiểm nghèo.