'Phát thanh đồng hành': Tấm bản đồ truyền nghề giữa dòng chảy số

Cuốn sách Phát thanh đồng hành: Cuốn thính giả theo dòng sự kiện ra mắt đúng dịp kỷ niệm 81 năm Ngày thành lập Đài Tiếng nói Việt Nam (7/9/1945 - 7/9/2026), như dấu ấn nghiệp vụ giàu tâm huyết, giới thiệu một phương thức sản xuất chương trình phát thanh hiện đại.

Trong lời giới thiệu cuốn sách, PGS.TS Đặng Thị Thu Hương, Phó hiệu trưởng trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội khẳng định: “Là người có hơn 30 năm trực tiếp tham gia tổ chức sản xuất các chương trình phát thanh trực tiếp, chỉ đạo nội dung, đào tạo phóng viên và nghiên cứu nghiệp vụ, Đồng Mạnh Hùng không tiếp cận vấn đề từ góc nhìn của một nhà quan sát bên ngoài, ông viết bằng trải nghiệm của người trong cuộc.

Những nguyên tắc nghề nghiệp được trình bày không phải là các khái niệm trừu tượng mà được minh họa bằng kinh nghiệm tổ chức sản xuất cụ thể, bằng những tình huống nghề nghiệp đã được kiểm chứng trong thực tiễn phát thanh Việt Nam.

Cuốn sách “Phát thanh đồng hành: Cuốn thính giả theo dòng sự kiện” không chỉ tổng kết lại kinh nghiệm nghề nghiệp, mà còn khái quát chúng thành một hệ thống tư duy về phát thanh hiện đại góp thêm một tiếng nói có giá trị vào quá trình đổi mới sản xuất phát thanh và gợi mở nhiều hướng tiếp cận mới đối với việc tổ chức sản xuất nội dung trong môi trường truyền thông đa nền tảng”.

Giữa thế giới ngợp tràn truyền thông thị giác và tin tức giật gân, phát thanh hiện đại đứng ở đâu để không bị đẩy ra ngoài lề? Theo tiến sỹ Nguyễn Văn Trường, Học viện Báo chí và Tuyên truyền: “Đồng hành” trong phát thanh cần được hiểu là đồng hành với sự kiện bằng tốc độ xuất hiện tin nóng; đồng hành với công chúng thông qua khả năng tham gia sớm nhất, tốt nhất trong môi trường trực tiếp; và đồng hành bằng ý nghĩa xã hội của vấn đề qua việc lựa chọn các chủ đề thiết thực với thính giả”. Chính vì vậy, radio đã và vẫn tìm được vị trí của mình trong giai đoạn truyền thông có nhiều thay đổi như hiện nay.

Theo tiến sỹ Dương Thị Thanh Hương (Giám đốc Công ty Điện ảnh & Truyền thông Thăng Long) thì cuốn sách được viết từ góc nhìn thực tiễn và kỹ năng nghề vượt trội, không sa vào lý thuyết, có ý nghĩa như một tài liệu giảng dạy, đồng thời là cẩm nang chỉ dẫn cho những người làm công tác phát thanh.

Nhìn vào đây có thể thấy được một phần lịch sử phát triển của nền phát thanh Việt Nam trong dòng chảy chung của báo chí quốc gia. Đặc biệt, tính mở của phương thức phát thanh này cho phép thính giả tác động trực tiếp vào câu chuyện.

VOV cũng đang áp dụng phương thức này ở rất nhiều chương trình, nơi thính giả có thể nghe để có thông tin mới, sâu và bình luận đa chiều, nơi công chúng có thể tương tác và tham gia sáng tạo nội dung.

Cùng quan điểm, tiến sỹ Vũ Thị Kim Hoa, giảng viên Viện Đào tạo Báo chí và Truyền thông (Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG Hà Nội) cho rằng, cuốn “Phát thanh đồng hành - cuốn thính giả theo dòng sự kiện” gửi gắm một thông điệp cốt lõi: Muốn lôi cuốn được công chúng, trước hết phát thanh phải bắt đầu từ nhịp đập đời sống.

Theo bà Hoa những cuốn sách khác thường tập trung nhiều vào lý thuyết, cuốn sách này đi sâu vào thực tiễn nên có giá trị đặc biệt đối với sinh viên báo chí truyền thông.

“Các em đang rất cần những tài liệu như thế này để có thể biết được sau này công việc phóng viên phát thanh sẽ như thế nào. Thậm chí, nếu các em làm các chương trình podcast độc lập thì cuốn sách này vẫn rất cần thiết từ cách phát hiện đề tài cho đến việc triển khai thành một sản phẩm hoàn chỉnh”, bà Hoa chia sẻ.

Cuốn “Phát thanh đồng hành: Cuốn thính giả theo dòng sự kiện” không chỉ tổng kết kinh nghiệm mà còn khái quát thành một hệ thống tư duy phát thanh hiện đại, đóng góp tiếng nói có giá trị vào quá trình đổi mới sản xuất phát thanh trong môi trường truyền thông đa nền tảng. Nội dung cuốn sách được kết cấu thành 7 chương:

Chương 1: Phát thanh đồng hành - điểm chạm phát thanh hiện đại;

Chương 2: Nhận diện Phát thanh đồng hành;

Chương 3: Các điều kiện tổ chức sản xuất phát thanh đồng hành;

Chương 4: Công chúng phát thanh đồng hành;

Chương 5: Những mô hình phát thanh đồng hành tiêu biểu;

Chương 6: Ứng dụng phát thanh đồng hành tại Việt Nam

Chương 7: Giải pháp sản xuất phát thanh đồng hành.

Nhà báo, tiến sỹ Đồng Mạnh Hùng công tác tại Đài Tiếng nói Việt Nam từ năm 1993. Ông từng là phóng viên thời sự, người dẫn chương trình, nhà sản xuất chương trình phát thanh trực tiếp...

Ông từng giữ các vị trí như Giám đốc Kênh truyền hình VOVTV, Tổng biên tập báo Tiếng nói Việt Nam, Trưởng ban Ban Thời sự VOV1, Giám đốc Trung tâm Đào tạo và Bồi dưỡng nghiệp vụ Đài Tiếng nói Việt Nam; là giảng viên của nhiều trường Đại học báo chí truyền thông. Ông cũng là tác giả cuốn sách “Cuốn vào sóng phát thanh” do NXB Thông tấn ấn hành năm 2023.