Đại biểu Quốc hội: Một bức ảnh bị chế giễu trên mạng có thể khiến trẻ bị cô lập

Chiều 30/10, phát biểu tại phiên thảo luận ở hội trường Quốc hội về tình hình kinh tế - xã hội, đại biểu Nguyễn Văn Huy (Đoàn Hưng Yên) bày tỏ lo ngại trước những tác động của nội dung độc hại trên môi trường mạng đối với trẻ em.

“Chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo đã mở ra nhiều cơ hội cho tương lai đất nước, nhưng có một câu hỏi cần đặt ra: Khi trẻ em bước vào thế giới số, chúng ta đã thực sự bảo vệ các em đến đâu?”, đại biểu nêu vấn đề.

Đại biểu Nguyễn Văn Huy nhìn nhận môi trường mạng mang lại nhiều lợi ích cho trẻ em trong học tập, tiếp cận tri thức, phát triển ngoại ngữ, kỹ năng công nghệ và khả năng sáng tạo. Tuy nhiên, trẻ em đang tiếp cận môi trường mạng với tốc độ nhanh hơn khả năng bảo vệ của gia đình, nhà trường, pháp luật và các nền tảng số.

Trong khi chưa có đủ nhận thức và kỹ năng nhận diện rủi ro, trẻ em có thể phải đối mặt với nội dung độc hại, hành vi bắt nạt, dụ dỗ, xâm hại và thao túng tâm lý ngày càng tinh vi.

Đại biểu chỉ ra rằng việc kiểm soát độ tuổi, phát hiện và xử lý vi phạm còn hạn chế. Trách nhiệm của các bên liên quan chưa được phân định đầy đủ, trong khi gia đình và nhà trường khó có thể giám sát toàn diện hoạt động của trẻ trên không gian mạng.

“Kẻ xấu có thể giả danh bạn bè, người nổi tiếng để tạo lòng tin, dụ dỗ trẻ cung cấp hình ảnh riêng tư rồi đe dọa, khống chế. Một bức ảnh bị chế giễu, một đoạn video bị phát tán trong nhóm lớp có thể nhanh chóng lan rộng khiến trẻ bị cô lập, xúc phạm ngay cả khi đã rời nhà trường”, ông Nguyễn Văn Huy nói.

Đại biểu cho rằng, nếu chỉ yêu cầu xóa bài viết mà không ngăn chặn phát tán, hỗ trợ tâm lý và xử lý vi phạm thì vấn đề chưa thực sự được giải quyết. Đáng lo ngại hơn, hình ảnh trẻ có thể bị ghép vào nội dung nhạy cảm, giọng nói, hình ảnh người thân bị giả mạo để lừa đảo.

Điều đáng sợ không chỉ là nội dung giả mà còn là sự tổn thương, kỳ thị thật mà trẻ phải gánh chịu.

“Chúng ta thường khuyên trẻ không kết bạn với người lạ, không chia sẻ thông tin cá nhân, khuyên cha mẹ giám sát con chặt chẽ. Nhưng liệu trẻ có thể nhận diện đủ mọi thủ đoạn tinh vi? Liệu cha mẹ có thể kiểm soát mọi nội dung mà thuật toán liên tục đề xuất?”, đại biểu Huy nêu loạt câu hỏi.

Theo đại biểu, nếu các nền tảng chưa ngăn chặn được người lạ tiếp cận trẻ em, chưa xử lý kịp thời nội dung độc hại mà chỉ yêu cầu gia đình quản lý con chặt chẽ hơn thì chưa đủ.

Đại biểu Đoàn Hưng Yên nhấn mạnh không thể đòi hỏi trẻ em tự bảo vệ mình trước những rủi ro mà ngay cả người trưởng thành cũng khó nhận diện.

Dẫn thực tế nhiều quốc gia đã thúc đẩy các biện pháp hạn chế trẻ em sử dụng mạng xã hội, ông cho rằng vấn đề không còn là có nên cho trẻ tiếp cận internet hay không, mà là làm thế nào để các em được hưởng lợi từ công nghệ mà không phải đánh đổi bằng sự an toàn, sức khỏe tinh thần và quyền riêng tư.

Đại biểu Huy dẫn việc triển khai Quyết định 468 của Thủ tướng về chương trình bảo vệ và hỗ trợ trẻ em trên môi trường mạng giai đoạn 2026-2030 đã tạo tiền đề huy động sự tham gia của các bộ, ngành, địa phương, nhà trường, gia đình và doanh nghiệp công nghệ.

Song cơ chế phối hợp, phân định trách nhiệm, bố trí nguồn lực và các quy định ràng buộc trách nhiệm của nền tảng số vẫn cần được tăng cường.

Từ thực tế này, ông Nguyễn Văn Huy kiến nghị Quốc hội tiếp tục hoàn thiện pháp luật về trẻ em, an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân và trách nhiệm của các nền tảng số. Đồng thời, tăng cường giám sát việc thực hiện chương trình bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng giai đoạn 2026-2030; làm rõ nghĩa vụ ngăn chặn, gỡ bỏ nội dung xâm hại, tiếp nhận và xử lý phản ánh, phối hợp với cơ quan chức năng.

Với Chính phủ, đại biểu đề nghị phân công rõ cơ quan chủ trì, bố trí nguồn lực, xác định thời hạn và kết quả thực hiện từng nhiệm vụ. Đặc biệt, cần xây dựng quy trình phối hợp thống nhất từ tiếp nhận tin báo, xác minh, bảo vệ nạn nhân đến xử lý vi phạm, bảo đảm trẻ em và gia đình có đầu mối dễ tiếp cận khi cần trợ giúp.

Ông cũng đề nghị các cơ quan chức năng và địa phương tăng cường điều tra tội phạm mạng, phối hợp quốc tế hỗ trợ nạn nhân; đẩy mạnh giáo dục kỹ năng số an toàn, phòng chống bắt nạt trực tuyến và hỗ trợ tâm lý học đường.

Đại biểu Nguyễn Văn Huy nhấn mạnh, nội dung độc hại trên môi trường mạng có thể lan truyền chỉ trong vài giây, nhưng việc khắc phục hậu quả có thể mất nhiều ngày, nhiều tháng, thậm chí để lại những tổn thương không thể xóa nhòa.

“Vì vậy, không thể chỉ chạy theo khắc phục hậu quả mà phải chủ động thiết lập cơ chế bảo vệ đủ mạnh ngay từ đầu bởi công nghệ chỉ thực sự có ý nghĩa khi trẻ em không phải trả giá cho những rủi ro mà các em chưa đủ khả năng tự bảo vệ mình”, đại biểu nói thêm.